Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII tổ chức vào ngày 25/6 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có bài phát biểu quan trọng và nhấn mạnh một số vấn đề để Đại hội quan tâm thảo luận, thống nhất thực hiện.
Tổng Bí thư khẳng định, phải xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam học tập suốt đời, làm chủ khoa học - công nghệ, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trong kỷ nguyên mới, tri thức, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và chất lượng con người quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Đầu tư cho thanh niên chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài của đất nước. Một quốc gia muốn phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hội nhập thành công phải có lớp thanh niên giỏi chuyên môn, vững kỹ năng, sáng văn hóa, bền bản lĩnh và giàu trách nhiệm xã hội.
Thanh niên không thể chỉ học để có bằng cấp, mà phải học để làm người, làm việc, sáng tạo, làm chủ cuộc sống và phụng sự Tổ quốc. Mỗi bạn trẻ cần hình thành thói quen tự học, luyện ngoại ngữ, rèn kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp, tư duy phản biện, khả năng hợp tác và năng lực thích ứng với biến đổi nhanh của xã hội và thị trường lao động.
Đoàn phải cổ vũ mạnh mẽ tinh thần "thanh niên Việt Nam làm chủ tương lai bằng tri thức, bản lĩnh và sáng tạo"; tạo môi trường để người trẻ nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn; kết nối thanh niên với nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, chuyên gia, thị trường và trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu. Phải giúp thanh niên biến ước mơ thành năng lực, biến năng lực thành sản phẩm, biến sản phẩm thành giá trị cho đất nước.
Hưởng ứng thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Tỉnh đoàn, Thành đoàn nhiều địa phương đã đưa các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước vào chương trình hành động trong nhiệm kỳ mới 2026-2031.
Với Thành đoàn TP Hồ Chí Minh, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia không chỉ là cơ hội mà còn là sứ mệnh, trách nhiệm bởi hơn ai hết, thanh niên là lực lượng có khả năng học hỏi nhanh nhất, thích ứng tốt nhất với công nghệ mới, là chủ thể của đổi mới sáng tạo và là nguồn nhân lực trực tiếp tham gia xây dựng kinh tế số, xã hội số và công dân số ở hiện tại và tương lai.
Thành Đoàn đã cụ thể hóa chủ trương của Đảng vào chương trình hành động ngay trong nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Ban Thường vụ Thành Đoàn xác định xây dựng lớp thanh niên số, hình thành tư duy làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ có ý nghĩa nền tảng. Thông qua các diễn đàn thanh niên, hội nghị chuyên đề, sinh hoạt chi đoàn, các lớp tập huấn và hệ thống truyền thông số của tổ chức Đoàn, các cấp bộ Đoàn đã từng bước định hướng đoàn viên, thanh niên chuyển từ tư duy tiếp cận công nghệ sang tư duy làm chủ công nghệ; từ người sử dụng công nghệ trở thành lực lượng sáng tạo, thiết kế và ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tiễn của địa phương và xã hội.
Đưa ra các giải pháp thực hiện, Bí Thư Thành đoàn TP Hồ Chí Minh Ngô Minh Hải cho biết, Ban Thường vụ Thành đoàn đã triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” qua việc phối hợp với các địa phương thành lập các “Đội hình bình dân học vụ số”, "Tổ công nghệ số cộng đồng" đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn cho người dân các kỹ năng số cơ bản, các bước truy cập và tra cứu và sử dụng dịch vụ công trực tuyến,…
Đặc biệt, dưới sự chỉ đạo của Trung ương Đoàn và Thành ủy TP Hồ Chí Minh, Thành đoàn đã triển khai Đội hình Thanh niên tình nguyện “Mùa hè số” với mục tiêu đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân, góp phần thực hiện hiệu quả phong trào “Bình dân học vụ số”, xây dựng công dân số và nâng cao năng lực số trong cộng đồng; thành lập 489 đội hình “Mùa hè số” với 13.600 đoàn viên, thanh niên, sinh viên tham gia.
Lực lượng thanh niên không chỉ tuyên truyền về chuyển đổi số mà trực tiếp tham gia hỗ trợ người dân, cán bộ, công chức, đảng viên và các cơ quan, đơn vị.
Bên cạnh đó, Thành đoàn đã triển khai hiệu quả các mạng lưới liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học, các doanh nghiệp, đặc biệt là duy trì hoạt động của câu lạc bộ các nhà khoa học trẻ TP Hồ Chí Minh.
Đầu tư đa dạng các mô hình sân chơi học thuật, hoạt động hỗ trợ nghiên cứu khoa học cho thanh niên có thể kể đến những mô hình tiêu biểu như: Liên hoan Tuổi trẻ sáng tạo TP Hồ Chí Minh, Hội thi Tin học trẻ, Cuộc thi thử thách trí tuệ nhân tạo (AI Challenge), Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka, Cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp (Startup Wheel), Giải thưởng Tuổi trẻ Startup Award, hoạt động của Quỹ hỗ trợ thanh niên Khởi nghiệp, các vườn ươm khởi nghiệp, vườn ươm khoa học công nghệ, Cổng thông tin Ý tưởng sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh… cùng nhiều chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo cho thanh niên.
Hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo còn được phát triển thành hoạt động hợp tác quốc tế.
Để làm tốt hơn nữa, Thành đoàn TP Hồ Chí Minh đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát hiện, bồi dưỡng, thu hút và trọng dụng tài năng trẻ, tạo điều kiện để thanh niên được tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và giải quyết các bài toán phát triển của đất nước.
Đề xuất Trung ương Đoàn và Bộ Khoa học và Công nghệ ký chương trình liên tịch về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó phát huy vai trò của tổ chức Đoàn trong việc tham gia chuyển đổi số của hệ thống chính trị, phối hợp thực hiện chương trình phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Theo Trung ương Đoàn, một trong những nhiệm vụ và giải pháp về công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi từ nay đến năm 2031 là xây dựng phong trào thanh niên tiên phong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với những hình thức sinh động, thiết thực.
Trong đó, tổ chức các diễn đàn, cuộc thi về công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain; đồng thời tích hợp giáo dục an ninh mạng và đạo đức số. Đẩy mạnh triển khai phong trào “Bình dân học vụ số cho thanh niên” trên phạm vi toàn quốc, phổ cập kiến thức công nghệ, kỹ năng số, kỹ năng sử dụng mạng an toàn, hướng tới mục tiêu 100% thanh thiếu nhi cơ bản làm chủ công nghệ số vào năm 2030.
Phát huy thanh niên phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số bằng hình thức triển khai các mô hình “Tình nguyện viên số”, “Tổ công nghệ số cộng đồng” hỗ trợ địa phương chuyển đổi số, ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và khu vực nông thôn.
Phát triển các mô hình ứng dụng khoa học công nghệ phục vụ cộng đồng do thanh niên làm nòng cốt, đóng góp vào mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP.
Kết nối, huy động đội ngũ chuyên gia trẻ thông qua Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam. Khuyến khích đoàn viên, thanh niên tham gia mạng lưới học thuật, hội đồng khoa học trẻ, diễn đàn trí thức, hợp tác quốc tế.
Phát động phong trào tình nguyện chuyển giao tri thức số, kết hợp đào tạo kỹ năng số, định hướng nghề nghiệp, giáo dục STEM. Phát huy đội ngũ cán bộ, công chức trẻ tham gia xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả.
Hỗ trợ thanh thiếu nhi nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ như: Đổi mới nội dung, hình thức, nâng cao chất lượng, mở rộng quy mô, đối tượng với các cuộc thi, hội thi, giải thưởng, hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thành lập và phát triển các cộng đồng học sinh, sinh viên chuyên ngành. Tổ chức các sân chơi, mô hình, dự án mới có tính dẫn dắt xu hướng công nghệ dành cho thanh thiếu nhi. Tổ chức các sân chơi nhằm thúc đẩy thanh thiếu niên tham gia sáng tạo nội dung số.
Kết nối thanh niên với các quỹ đầu tư, doanh nghiệp để hỗ trợ phát triển ý tưởng khởi nghiệp. Hỗ trợ thanh niên hiện thực hóa dự án nghiên cứu, mô hình công nghệ phục vụ cộng đồng.
