Sống ở nơi thấp dưới mực nước biển

Trên Trái Đất có những thành phố chiếm vị trí nổi tiếng là "thấp" nhất. Liệu có hại hay có lợi cho con người khi sống ở độ cao dưới mực nước biển?

Một số khu định cư hình thành nơi các mảng kiến tạo hội tụ hoặc phân kỳ và nằm ở dưới mực nước biển. Nếu khí hậu nóng, những khu vực thấp như vậy không thể chứa đầy nước (nó chỉ đơn giản là bốc hơi) và kết quả là nhiều năm sau, các thành phố có thể xuất hiện ở đó. Đôi khi các khu vực thấp dưới mực nước biển được hình thành do sự can thiệp của con người để biến đó làm nơi sinh sống, rồi dần dần phát triển thành đô thị đông người. Dưới đây là 5 thành phố như thế…

Hà Lan: Những thành phố "thấp"

Hà Lan có thể được gọi là một trong những quốc gia thấp nhất ở châu Âu và thành phố Rotterdam là điểm đất thấp nhất trong nước đó: "chiều cao" của nó là âm 7 mét so với mực nước biển. Thấp thứ hai là thành phố Nieuwekerk nằm ở độ cao 6,74 mét dưới mực nước biển. Ngay cả thủ đô Amsterdam cũng nằm sâu 4 mét dưới mặt biển và được xây dựng trên những chiếc cọc khổng lồ cắm sâu vào lòng đất. Nếu một trận lụt lớn do sự nóng lên toàn cầu đột nhiên xảy ra trên Trái đất, Amsterdam sẽ là thủ đô châu Âu đầu tiên chìm trong nước.

Sống ở nơi thấp dưới mực nước biển -0
Rotterdam là một thành phố xinh đẹp, nhưng nó sẽ chìm trong nước trước.

Các chuyên gia đặt tên cho một số lý do cho vị trí thấp như vậy của Hà Lan. Đầu tiên, do băng tan sau kỷ băng hà, mực nước biển bắt đầu dâng lên và thủy triều dần dần tạo thành những hàng rào cồn cát dọc theo bờ biển trong tương lai. Một vùng đất xuất hiện luân phiên lấp đầy và khô cạn, và các con sông lớn ở địa phương mang theo cát khiến vùng đất này hầu như luôn khô ráo. Thứ hai, trong thời kỳ băng hà, Scandinavia chìm xuống một chút và sau khi băng tan, nó bắt đầu nổi lên trở lại, trong khi phía bắc và phía tây của Hà Lan hiện tại bắt đầu ổn định, và phần phía bắc của đất nước vẫn tiếp tục nhè nhẹ chìm xuống.

Ngoài ra, "sự suy giảm" của Hà Lan có liên quan đến các hoạt động của con người. Vào thế kỷ XI, những người nông dân Hà Lan đã bơm nước ra đây bằng cối xay gió, đồng thời xây dựng những con đê con đập. Vùng nước bên trong sụt giảm, đầm lầy bắt đầu bị oxy hóa và cạn kiệt. Khi mọi người lấy than bùn từ đây, những vùng đất thấp cũng được hình thành và sau đó người dân địa phương đã rút cạn.

Israel: Đâu là thành phố thấp nhất của Trái Đất

Ở Israel cũng vậy, có những nơi bị đánh giá thấp, trong số đó có Biển Chết, thấp hơn mực nước biển nói chung tới 422 mét! Điều này là do một thực tế khắc nghiệt: nó là một vùng trũng nằm trên các đứt gãy kiến tạo. Gần đó là thị trấn Neve Zohar, nơi nổi tiếng với các di tích và lịch sử của thời La Mã - Byzantine và Do Thái. Nó thậm chí còn thấp hơn cả Biển Chết và thường là thành phố thấp nhất trên thế giới, bởi vì Neve Zohar nằm ở độ sâu 395 mét dưới mực nước biển.

Còn Jericho - nằm trên lãnh thổ của Nhà nước Palestine có tranh chấp với Israel - nằm ở 275 mét dưới mực nước biển.

Điều thú vị là, theo các nhà nghiên cứu, cho đến năm 2500 TCN, mực nước của Biển Chết thậm chí còn thấp hơn, nhưng sau đó nó bắt đầu tăng dần.

Sống ở nơi thấp dưới mực nước biển -0
Neve Zohar gần Biển Chết được coi là thành phố thấp nhất trên Trái Đất.

New Orleans: Các kỹ sư "làm quá"

Ở Mỹ cũng vậy, bạn có thể tìm thấy những thành phố lớn siêu thấp. Trong số đó có New Orleans - nơi từng bị tàn phá nặng nề bởi cơn bão Katrina - nó thuộc về miền đồng bằng sông Mississippi và có khoảng một nửa lãnh thổ nằm dưới mực nước biển. Vì vậy, trong trường hợp xảy ra lũ lụt toàn cầu, thành phố New Orleans sẽ chìm trong nước. Ở đây lũ lụt thường là do lũ sông và những cơn mưa lớn xảy ra ngay cả bây giờ.

 Nguyên nhân của những rắc rối này là do yếu tố con người. Khi những tên thực dân đến làm chủ vùng đất thường xuyên bị lũ lụt này, họ bắt đầu rút cạn nước, cư dân mới đến bắt đầu đào kênh thoát nước và xây đập. Rồi máy bơm hơi được phát minh và bắt đầu được sử dụng, đất khô lại, các túi khí bắt đầu hình thành, đất sét và cát bị nén lại. Kết quả là, vào cuối thế kỷ trước, người ta nhận thấy rằng đất ở đây đang nhanh chóng chìm xuống.

Azerbaijan: Thủ đô thấp nhất - Baku

Baku nằm trên bán đảo Absheron được coi là "thấp nhất" của các thành phố thủ đô. "Chiều cao" của nó là âm 28 mét so với mực nước biển. Đây là một khu vực nằm trong vùng trũng Caspi bị đánh giá thấp, được hình thành trên Trái Đất hàng triệu năm trước và bản thân Caspi cũng ở dưới mức được chấp nhận chung.

Việc hạ thấp mực nước biển ở phần này của Trái Đất được các nhà khoa học liên kết với các quá trình kiến tạo nhưng đến nay vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Giới khoa học cũng đã đưa ra một cách lý giải nhân tạo. Theo lý giải này thì hình như, vào những năm 1950, mọi người bắt đầu tích cực rút nước ngọt từ các con sông địa phương để cung cấp nước cho biển. Họ lấp đầy sông Volga do lũ lụt, các hồ chứa Volga lớn xuất hiện và Caspi nhận được ít nước hơn. Về phần mình, các con sông địa phương cung cấp nước cho biển cũng bị mất nước do rút nước mạnh để phục vụ nhu cầu nông nghiệp và công nghiệp, dẫn đến sụt lún đất. Tuy nhiên, phiên bản này đã không được xác nhận, bởi vì trong những năm 1990, với tác động của con người, mực nước biển Caspi ngược lại tăng nhẹ.

Nga: Astrakhan và Makhachkala

Vùng Astrakhan, nằm ở phía nam vùng Volga, nằm trên vùng đất thấp Caspi, và cũng có những thành phố nằm dưới mực nước biển. Ví dụ, ở phía nam Astrakhan, có những đoạn đạt tới âm 27,5 mét so với mực nước biển. Các chuyên gia lưu ý rằng chiều cao của Astrakhan cộng với sự xa xôi của nó với các đại dương ảnh hưởng đến khí hậu địa phương: mùa hè ở đây nóng hơn nhiều so với điều kiện bình thường.

Có cùng chiều cao với thủ đô Makhachkala của Cộng hòa Dagestan, nằm trên một đồng bằng thấp hẹp ở chân đồi và cũng thuộc vùng đất thấp Caspi. Vị trí này của Astrakhan và Makhachkala tương tự như vị trí của Azerbaijan, là có lý do, bởi vì phần này của Nga cũng nằm trong khu vực Caspi và các quá trình ngầm có thể có xu hướng chung.

Sống dưới mực nước biển có hại không?

Cuộc sống ở các thành phố "thấp" ảnh hưởng đến sức khỏe con người như thế nào? Bác sĩ đa khoa Denis Prokofiev (Nga) đã nói về điều này.

Thứ nhất, thành phố hoặc khu nghỉ dưỡng nằm càng cao so với mực nước biển thì áp suất khí quyển càng thấp và ngược lại. Ví dụ, nếu chúng ta nói về Nga, thì các thành phố nằm ở vị trí thấp nhất nằm trong bốn khu vực hàng đầu, đó là Dagestan, vùng Astrakhan, vùng Volgograd và Kaliningrad. Nếu ở những khu vực này áp suất khí quyển cao sẽ tác động trực tiếp đến huyết áp của con người. Theo đó, ở lại khu vực này đối với những người dễ bị tăng huyết áp hoặc huyết áp dao động mạnh là điều không mong muốn.

Thứ hai - thành phố càng thấp thì càng có nhiều oxy, vì như bạn đã biết, ở vùng cao, hàm lượng oxy trong không khí khá thấp, gây ra tình trạng thiếu oxy. Nồng độ oxy cao có tác dụng tốt đối với những người bị thiếu oxy. Vì vậy, đối với những người mắc bệnh não, thiếu máu não mãn tính, thiếu oxy mô, bệnh phổi phế quản, điều kiện như vậy sẽ thuận lợi. Núi thấp được chỉ định cho các bệnh về hệ thần kinh, viêm phế quản tắc nghẽn mãn tính (dạng nhẹ), hen phế quản và một số bệnh về hệ nội tiết. Vì vậy vùng núi thấp có tác dụng chữa bệnh.

Tuy nhiên, bác sĩ cũng cảnh báo: bất kỳ khu vực nào cũng có chống chỉ định. Người mắc bệnh tim mạch vành, đau thắt ngực trên chức năng cấp III, tăng huyết áp giai đoạn II và III, nhiễm độc giáp, cũng như đợt cấp của các bệnh viêm mãn tính nên tránh các thành phố "thấp". Xin lưu ý rằng mỗi thành phố như vậy là riêng biệt và không chỉ được đánh giá theo độ cao. Và ngoài ảnh hưởng của áp suất khí quyển, các yếu tố khác cũng đóng một vai trò - bức xạ tia cực tím, độ ẩm, v.v… Chúng sẽ khác nhau tùy thuộc vào khu vực.

Mực nước biển là một "chỉ dấu" rất tiện lợi và không đổi trên toàn cầu. Trên thực tế, chính mực nước biển và đại dương (mà biển này nhất thiết phải được kết nối) cũng không phải là hằng số - đặc biệt là nó có thể bị ảnh hưởng bởi thủy triều mặt trăng, do đó, các nhà địa lý khi tính toán độ cao và độ sâu lấy một vị trí có điều kiện (trung bình), được đo trong nhiều năm, của mực nước biển.

Đăng Bẩy

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.