Sống ở nơi thấp dưới mực nước biển

Trên Trái Đất có những thành phố chiếm vị trí nổi tiếng là "thấp" nhất. Liệu có hại hay có lợi cho con người khi sống ở độ cao dưới mực nước biển?

Một số khu định cư hình thành nơi các mảng kiến tạo hội tụ hoặc phân kỳ và nằm ở dưới mực nước biển. Nếu khí hậu nóng, những khu vực thấp như vậy không thể chứa đầy nước (nó chỉ đơn giản là bốc hơi) và kết quả là nhiều năm sau, các thành phố có thể xuất hiện ở đó. Đôi khi các khu vực thấp dưới mực nước biển được hình thành do sự can thiệp của con người để biến đó làm nơi sinh sống, rồi dần dần phát triển thành đô thị đông người. Dưới đây là 5 thành phố như thế…

Hà Lan: Những thành phố "thấp"

Hà Lan có thể được gọi là một trong những quốc gia thấp nhất ở châu Âu và thành phố Rotterdam là điểm đất thấp nhất trong nước đó: "chiều cao" của nó là âm 7 mét so với mực nước biển. Thấp thứ hai là thành phố Nieuwekerk nằm ở độ cao 6,74 mét dưới mực nước biển. Ngay cả thủ đô Amsterdam cũng nằm sâu 4 mét dưới mặt biển và được xây dựng trên những chiếc cọc khổng lồ cắm sâu vào lòng đất. Nếu một trận lụt lớn do sự nóng lên toàn cầu đột nhiên xảy ra trên Trái đất, Amsterdam sẽ là thủ đô châu Âu đầu tiên chìm trong nước.

Sống ở nơi thấp dưới mực nước biển -0
Rotterdam là một thành phố xinh đẹp, nhưng nó sẽ chìm trong nước trước.

Các chuyên gia đặt tên cho một số lý do cho vị trí thấp như vậy của Hà Lan. Đầu tiên, do băng tan sau kỷ băng hà, mực nước biển bắt đầu dâng lên và thủy triều dần dần tạo thành những hàng rào cồn cát dọc theo bờ biển trong tương lai. Một vùng đất xuất hiện luân phiên lấp đầy và khô cạn, và các con sông lớn ở địa phương mang theo cát khiến vùng đất này hầu như luôn khô ráo. Thứ hai, trong thời kỳ băng hà, Scandinavia chìm xuống một chút và sau khi băng tan, nó bắt đầu nổi lên trở lại, trong khi phía bắc và phía tây của Hà Lan hiện tại bắt đầu ổn định, và phần phía bắc của đất nước vẫn tiếp tục nhè nhẹ chìm xuống.

Ngoài ra, "sự suy giảm" của Hà Lan có liên quan đến các hoạt động của con người. Vào thế kỷ XI, những người nông dân Hà Lan đã bơm nước ra đây bằng cối xay gió, đồng thời xây dựng những con đê con đập. Vùng nước bên trong sụt giảm, đầm lầy bắt đầu bị oxy hóa và cạn kiệt. Khi mọi người lấy than bùn từ đây, những vùng đất thấp cũng được hình thành và sau đó người dân địa phương đã rút cạn.

Israel: Đâu là thành phố thấp nhất của Trái Đất

Ở Israel cũng vậy, có những nơi bị đánh giá thấp, trong số đó có Biển Chết, thấp hơn mực nước biển nói chung tới 422 mét! Điều này là do một thực tế khắc nghiệt: nó là một vùng trũng nằm trên các đứt gãy kiến tạo. Gần đó là thị trấn Neve Zohar, nơi nổi tiếng với các di tích và lịch sử của thời La Mã - Byzantine và Do Thái. Nó thậm chí còn thấp hơn cả Biển Chết và thường là thành phố thấp nhất trên thế giới, bởi vì Neve Zohar nằm ở độ sâu 395 mét dưới mực nước biển.

Còn Jericho - nằm trên lãnh thổ của Nhà nước Palestine có tranh chấp với Israel - nằm ở 275 mét dưới mực nước biển.

Điều thú vị là, theo các nhà nghiên cứu, cho đến năm 2500 TCN, mực nước của Biển Chết thậm chí còn thấp hơn, nhưng sau đó nó bắt đầu tăng dần.

Sống ở nơi thấp dưới mực nước biển -0
Neve Zohar gần Biển Chết được coi là thành phố thấp nhất trên Trái Đất.

New Orleans: Các kỹ sư "làm quá"

Ở Mỹ cũng vậy, bạn có thể tìm thấy những thành phố lớn siêu thấp. Trong số đó có New Orleans - nơi từng bị tàn phá nặng nề bởi cơn bão Katrina - nó thuộc về miền đồng bằng sông Mississippi và có khoảng một nửa lãnh thổ nằm dưới mực nước biển. Vì vậy, trong trường hợp xảy ra lũ lụt toàn cầu, thành phố New Orleans sẽ chìm trong nước. Ở đây lũ lụt thường là do lũ sông và những cơn mưa lớn xảy ra ngay cả bây giờ.

 Nguyên nhân của những rắc rối này là do yếu tố con người. Khi những tên thực dân đến làm chủ vùng đất thường xuyên bị lũ lụt này, họ bắt đầu rút cạn nước, cư dân mới đến bắt đầu đào kênh thoát nước và xây đập. Rồi máy bơm hơi được phát minh và bắt đầu được sử dụng, đất khô lại, các túi khí bắt đầu hình thành, đất sét và cát bị nén lại. Kết quả là, vào cuối thế kỷ trước, người ta nhận thấy rằng đất ở đây đang nhanh chóng chìm xuống.

Azerbaijan: Thủ đô thấp nhất - Baku

Baku nằm trên bán đảo Absheron được coi là "thấp nhất" của các thành phố thủ đô. "Chiều cao" của nó là âm 28 mét so với mực nước biển. Đây là một khu vực nằm trong vùng trũng Caspi bị đánh giá thấp, được hình thành trên Trái Đất hàng triệu năm trước và bản thân Caspi cũng ở dưới mức được chấp nhận chung.

Việc hạ thấp mực nước biển ở phần này của Trái Đất được các nhà khoa học liên kết với các quá trình kiến tạo nhưng đến nay vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Giới khoa học cũng đã đưa ra một cách lý giải nhân tạo. Theo lý giải này thì hình như, vào những năm 1950, mọi người bắt đầu tích cực rút nước ngọt từ các con sông địa phương để cung cấp nước cho biển. Họ lấp đầy sông Volga do lũ lụt, các hồ chứa Volga lớn xuất hiện và Caspi nhận được ít nước hơn. Về phần mình, các con sông địa phương cung cấp nước cho biển cũng bị mất nước do rút nước mạnh để phục vụ nhu cầu nông nghiệp và công nghiệp, dẫn đến sụt lún đất. Tuy nhiên, phiên bản này đã không được xác nhận, bởi vì trong những năm 1990, với tác động của con người, mực nước biển Caspi ngược lại tăng nhẹ.

Nga: Astrakhan và Makhachkala

Vùng Astrakhan, nằm ở phía nam vùng Volga, nằm trên vùng đất thấp Caspi, và cũng có những thành phố nằm dưới mực nước biển. Ví dụ, ở phía nam Astrakhan, có những đoạn đạt tới âm 27,5 mét so với mực nước biển. Các chuyên gia lưu ý rằng chiều cao của Astrakhan cộng với sự xa xôi của nó với các đại dương ảnh hưởng đến khí hậu địa phương: mùa hè ở đây nóng hơn nhiều so với điều kiện bình thường.

Có cùng chiều cao với thủ đô Makhachkala của Cộng hòa Dagestan, nằm trên một đồng bằng thấp hẹp ở chân đồi và cũng thuộc vùng đất thấp Caspi. Vị trí này của Astrakhan và Makhachkala tương tự như vị trí của Azerbaijan, là có lý do, bởi vì phần này của Nga cũng nằm trong khu vực Caspi và các quá trình ngầm có thể có xu hướng chung.

Sống dưới mực nước biển có hại không?

Cuộc sống ở các thành phố "thấp" ảnh hưởng đến sức khỏe con người như thế nào? Bác sĩ đa khoa Denis Prokofiev (Nga) đã nói về điều này.

Thứ nhất, thành phố hoặc khu nghỉ dưỡng nằm càng cao so với mực nước biển thì áp suất khí quyển càng thấp và ngược lại. Ví dụ, nếu chúng ta nói về Nga, thì các thành phố nằm ở vị trí thấp nhất nằm trong bốn khu vực hàng đầu, đó là Dagestan, vùng Astrakhan, vùng Volgograd và Kaliningrad. Nếu ở những khu vực này áp suất khí quyển cao sẽ tác động trực tiếp đến huyết áp của con người. Theo đó, ở lại khu vực này đối với những người dễ bị tăng huyết áp hoặc huyết áp dao động mạnh là điều không mong muốn.

Thứ hai - thành phố càng thấp thì càng có nhiều oxy, vì như bạn đã biết, ở vùng cao, hàm lượng oxy trong không khí khá thấp, gây ra tình trạng thiếu oxy. Nồng độ oxy cao có tác dụng tốt đối với những người bị thiếu oxy. Vì vậy, đối với những người mắc bệnh não, thiếu máu não mãn tính, thiếu oxy mô, bệnh phổi phế quản, điều kiện như vậy sẽ thuận lợi. Núi thấp được chỉ định cho các bệnh về hệ thần kinh, viêm phế quản tắc nghẽn mãn tính (dạng nhẹ), hen phế quản và một số bệnh về hệ nội tiết. Vì vậy vùng núi thấp có tác dụng chữa bệnh.

Tuy nhiên, bác sĩ cũng cảnh báo: bất kỳ khu vực nào cũng có chống chỉ định. Người mắc bệnh tim mạch vành, đau thắt ngực trên chức năng cấp III, tăng huyết áp giai đoạn II và III, nhiễm độc giáp, cũng như đợt cấp của các bệnh viêm mãn tính nên tránh các thành phố "thấp". Xin lưu ý rằng mỗi thành phố như vậy là riêng biệt và không chỉ được đánh giá theo độ cao. Và ngoài ảnh hưởng của áp suất khí quyển, các yếu tố khác cũng đóng một vai trò - bức xạ tia cực tím, độ ẩm, v.v… Chúng sẽ khác nhau tùy thuộc vào khu vực.

Mực nước biển là một "chỉ dấu" rất tiện lợi và không đổi trên toàn cầu. Trên thực tế, chính mực nước biển và đại dương (mà biển này nhất thiết phải được kết nối) cũng không phải là hằng số - đặc biệt là nó có thể bị ảnh hưởng bởi thủy triều mặt trăng, do đó, các nhà địa lý khi tính toán độ cao và độ sâu lấy một vị trí có điều kiện (trung bình), được đo trong nhiều năm, của mực nước biển.

Đăng Bẩy

Các tin khác

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa chính trị phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền kinh tế - chính trị Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.