Đây là phái đoàn chính thức đầu tiên của Mỹ tới Cuba kể từ sau tuyên bố lịch sử về tái thiết lập quan hệ song phương giữa hai nước của Chủ tịch Cuba Raul Castro và Tổng thống Mỹ Barack Obama ngày 17/12/2014, và diễn ra ngay trước thềm cuộc họp song phương vào ngày 21 và 22/1 tới ở La Habana để bàn về việc bình thường hóa quan hệ.
Theo Thượng nghị sĩ Leahy, các nghị sĩ trong phái đoàn của ông đều đã tới Cuba và ủng hộ mạnh mẽ định hướng mới trong chính sách của Chính phủ Mỹ đối với Cuba. Phát biểu ngay sau khi đặt chân tới La Habana, Thượng nghị sĩ Leahy đánh giá cao những thay đổi đáng ghi nhận trong quan hệ giữa Mỹ - Cuba, đồng thời bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác song phương, xúc tiến kế hoạch bình thường quan hệ ngoại giao, tiến tới một mối quan hệ mang tính xây dựng trong tương lai. Ông Leahy nói: “Chúng ta vừa chứng kiến những thay đổi đáng ghi nhận trong quan hệ giữa hai nước. Tất cả chúng ta đều đang chờ đợi những thay đổi tiếp theo và vì thế tôi hy vọng chúng ta sẽ sớm có câu trả lời”.
Chuyến thăm của phái đoàn Mỹ diễn ra chỉ một ngày sau khi Washington chính thức nới lỏng lệnh cấm đi lại và thương mại đối với Cuba, qua đó thực thi thỏa thuận đạt được hồi tháng trước về bắt đầu bình thường hóa quan hệ với quốc đảo vùng Caribe này.
Theo thông báo của Bộ Tài chính Mỹ, từ ngày 16/1, mọi người dân Mỹ đều có thể làm thủ tục sang Cuba mà không cần phải xin giấy phép chứng minh nằm trong 12 nhóm người được phép tới thăm Cuba như trước kia. Quy định mới cũng tạo điều kiện dễ dàng hơn cho các công ty dịch vụ viễn thông và các tổ chức tài chính của Mỹ trong việc làm ăn tại Cuba. Ngoài ra, cứ 3 tháng, người Mỹ gốc Cuba có thể gửi về cho người thân ở Cuba 2.000 USD, thay vì 500 USD như trước đây.
 |
| Thượng Nghị sĩ Mỹ Leahy trả lời phóng viên tại La Habana. Ảnh: AP. |
Du khách Mỹ từ Cuba trở về cũng có thể được mang theo khối lượng hàng hóa trị giá 400 USD, gấp 4 lần mức quy định trước đây nhưng các sản phẩm rượu và thuốc lá không quá 100 USD. Du khách Mỹ cũng được phép sử dụng thẻ tín dụng khi tới thăm Cuba. Quy định mới còn cho phép mở rộng xuất khẩu nông sản của Mỹ vào Cuba, từ đó mở rộng cơ hội cho các chủ trang trại và nông dân Mỹ.
Phát biểu với báo giới khi công bố các biện pháp cụ thể trên, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Jacob Lew nhấn mạnh: Đây là một bước tiến gần hơn để thay thế chính sách bao vây cấm vận mà Tổng thống Obama cho là “đã lỗi thời và không thúc đẩy được lợi ích quốc gia của Mỹ” trong hơn nửa thế kỷ qua. Trong khi đó, người phát ngôn Nhà Trắng Josh Earnest mô tả thông báo của Bộ trưởng Tài chính Jacob Lew là “một bước tiến có ý nghĩa” trong việc thực thi chính sách mới của chính quyền Obama đối với Cuba, sau 54 năm bao vây cấm vận thất bại.
Ông Jake Colvin, Phó chủ tịch Hội đồng Ngoại thương quốc gia, cũng bày tỏ hoan nghênh các bước đi mà ông cho là “xa hơn” những gì Tổng thống Obama đã thông báo trong quyết định bình thường hóa quan hệ với Cuba. Cũng trong ngày 16/1, Tổng Thư ký Tổ chức Các nước châu Mỹ (OAS) José Miguel Insulza bày tỏ tin tưởng Mỹ sẽ mở đại sứ quán tại Cuba chậm nhất vào đầu tháng 4 năm nay, trước khi diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh OAS lần thứ 7 tại Panama dự định khai mạc vào ngày 11/4.
Theo kế hoạch, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách khu vực Mỹ Latinh, bà Roberta Jacobson sẽ có mặt tại La Habana để thảo luận với giới chức Cuba về các bước đi cụ thể trong việc bình thường hóa quan hệ song phương, trong đó có việc mở Đại sứ quán tại thủ đô hai nước. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Penny Pritzker cũng có kế hoạch sẽ dẫn đầu một phái đoàn ngoại giao thương mại tới Cuba vào cuối năm nay để thăm dò tiềm năng của thị trường hàng hóa và dịch vụ Cuba.
Cả Tổng thống Obama và Ngoại trưởng John Kerry khi thông báo quyết định bình thường hóa quan hệ vào ngày 17/12/2014 đều bày tỏ hy vọng có thể trở thành Tổng thống và Ngoại trưởng Mỹ đầu tiên tới thăm Cuba. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng tiến trình bình thường hóa quan hệ Mỹ-Cuba sẽ còn gặp trở ngại lớn tại Quốc hội, nơi quyền quyết định cuối cùng về việc bãi bỏ lệnh cấm vận thuộc về các nghị sĩ đảng Cộng hòa.
Một số nghị sĩ của đảng này, trong đó có Thượng nghị sĩ Marco Rubio của bang Florida, cho tới nay vẫn phản đối mọi sự thay đổi trong quan hệ của Mỹ với Cuba. Một số nhà lập pháp của đảng Cộng hòa còn toan tính những biện pháp ngăn chặn sự thay đổi này thông qua việc không cấp ngân sách mở Đại sứ quán Mỹ tại La Habana.
