Mùa thu năm 1962, CIA đối mặt với hai vấn đề lớn ở khu vực Caribe: Tên lửa hạt nhân Liên Xô ở Cuba và 1.300 tấn đường bị hỏng ở Puerto Rico. Câu chuyện về lô đường được đưa ra ánh sáng nhờ hơn 2.000 tài liệu từ “Kho lưu trữ Kennedy” vừa mới được công bố. Những tài liệu này trước đây được coi là bí mật vì liên quan đến cuộc điều tra vụ ám sát tổng thống thứ 35 của Mỹ John F. Kennedy. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.
"Tôi hy vọng rằng trong hoàn cảnh hiện tại, Tổng thống (Mỹ) Joe Biden sẽ có thể hiểu rõ ràng hơn về chuyện ai là người ra lệnh, và ra lệnh bằng cách nào", Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov lên tiếng, ngày 30/10 - "Tình hình hiện nay rất đáng lo ngại!".
60 năm sau vụ đổ bộ lên Vịnh Con Lợn, Cuba, nhằm lật đổ chính quyền do Chủ tịch Fidel Castro lãnh đạo, những tay súng Cuba lưu vong được huấn luyện và yểm trợ bởi Cơ quan tình báo trung ương Mỹ CIA nay còn sống, vẫn bị ám ảnh bởi cuộc xâm lược bi thảm này.
Chỉ vài ngày sau khi lãnh tụ huyền thoại của Cuba Fidel Castro qua đời, Tổng thống đắc cử Mỹ đã viết trên Twitter: "Nếu Cuba không sẵn lòng tạo nên một thỏa thuận tốt hơn cho người dân Cuba, người Mỹ và nước Mỹ trên tổng thể, tôi sẽ chấm dứt thỏa thuận" (thỏa thuận tiến tới bình thường hóa hoàn toàn quan hệ giữa 2 nước đã có những bước đi đầu tiên đáng khích lệ trong nhiệm kỳ cuối của ông Obama).
Vì sự kiện Vịnh Con Lợn diễn ra sau chuyến thăm chính thức 3 ngày tới Cuba (từ chiều 20-3) của Tổng thống Barack Obama, nên dư luận và giới chuyên môn cho rằng, vấn đề này sẽ được tiết lộ thêm nhiều thông tin thú vị nhân kỷ niệm 55 năm (17/4/1961 - 17/4/2016).
Trung tuần tháng 8 vừa qua, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ John Kerry đã đến La Habana để kéo lá cờ Mỹ lên trên cột cờ phía trước Tòa đại sứ Mỹ cũ, chính thức khai trương trở lại Đại sứ quán Mỹ tại La Habana. Trước đó, vào ngày 20/, Đại sứ quán Cuba tại Mỹ cũng đã chính thức được khai trương trở lại tại Washington DC. Để có thể đi đến các sự kiện trọng đại này, một nhóm quan chức chính phủ hai nước Mỹ-Cuba đã nỗ lực rất nhiều để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán diễn ra trong vòng bí mật.
Khi Cuba và Mỹ mở lại đại sứ quán tại thủ đô của nhau, động thái này sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực quan trọng khác. Song, những lợi ích sẽ dừng lại ở mức rất khiêm tốn nếu lệnh cấm vận thương mại chưa thực sự được dỡ bỏ và người dân cũng sẽ không thực sự cảm thấy “thỏa mãn” khi cơ hội làm ăn của họ bị hạn chế.
Mỹ và Cuba ngày 1/7 đã chính thức tuyên bố kế hoạch khôi phục quan hệ ngoại giao, cụ thể là mở lại Đại sứ quán ở Washington và La Habana sớm nhất vào ngày 20/7 tới. Vậy là hơn 6 tháng sau tuyên bố lịch sử ngày 17/12/2014 của Chủ tịch Cuba Raul Castro và Tổng thống Mỹ Barack Obama về tái thiết lập quan hệ ngoại giao song phương, chính phủ hai nước đã thực hiện được bước đi đầy mong đợi.
Cuộc gặp lịch sử giữa Tổng thống Mỹ Barack Obama và Chủ tịch Cuba Raul Castro bên lề Hội nghị Thượng đỉnh châu Mỹ tại Panama được cả thế giới chú ý. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa nguyên thủ hai nước trong suốt gần 60 năm qua.
Nếu như vòng đàm phán đầu tiên diễn ra hôm 22/1 tại thủ đô La Habana, Cuba dường như chỉ mang tính khởi động và thăm dò, thì tại vòng đàm phán lần hai, diễn ra hôm 27/2 tại trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ ở Washington, hai bên đã đi sâu thảo luận những trở ngại chính trên con đường khôi phục quan hệ song phương đầy đủ, trong đó trọng tâm là mở cửa trở lại các cơ quan đại diện ngoại giao tại mỗi nước và việc Mỹ đưa Cuba ra khỏi cái gọi là "danh sách các nước bảo trợ khủng bố".
“Tái thiết lập quan hệ ngoại giao là bước khởi đầu cho tiến trình bình thường hóa quan hệ song phương Mỹ - Cuba, song tiến trình này không thể tiến triển nếu như còn tồn tại lệnh cấm vận đơn phương của chính quyền Washington và sự chiếm đóng bất hợp pháp của căn cứ hải quân Mỹ trên Vịnh Guantanamo”, Chủ tịch Raul khẳng định như vậy trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng các nước Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) lần thứ III, diễn ra tại Costa Rica.
Ở khu đất đẹp nhất thủ đô La Habana, trên đại lộ Malecon chạy dọc bờ biển, có một tòa nhà đồ sộ cao 6 tầng, được xây dựng rất lâu theo lối kiến trúc hiện đại. Thời kỳ đầu tiên, đây là Tòa đại sứ Mỹ, nhưng hiện tại nó đang là Tòa đại sứ Thụy Sĩ, còn bên trong người ta dành ra một khu riêng biệt cho phái đoàn ngoại giao đại diện lợi ích của nước Mỹ, thường được gọi là Khu vực lợi ích Mỹ (US Interests Section - USINT).
Ngày 22/1 vừa qua, đã diễn ra ngày làm việc thứ hai của cuộc đàm phán lịch sử giữa Mỹ và Cuba tại thủ đô La Habana để bàn về thiết lập quan hệ ngoại giao, dưới sự chủ trì của Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách Tây Bán cầu Roberta Jacobson và Vụ trưởng phụ trách các vấn đề về Mỹ của Bộ Ngoại giao Cuba Josefina Vidal Ferreito.
Ngày 17/1 vừa qua, phái đoàn gồm 6 nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ Mỹ do Thượng nghị sĩ Patrick Leahy dẫn đầu đã tới thủ đô La Habana, bắt đầu chuyến thăm Cuba 3 ngày.
Quyết định bình thường hóa quan hệ Mỹ - Cuba đã chấm dứt 53 năm thù địch giữa hai quốc gia. Vì sao Washington đột ngột thay đổi chính sách với La Habana và liệu đây có phải là một sự khởi đầu hoàn toàn mới cho quan hệ giữa hai nước?
