Những phát hiện thú vị về tình mẫu tử trong thế giới động vật

Năm 2013, các video clip đăng tải hình ảnh Saosao chăm sóc đứa con nhỏ Siulin của mình: âu yếm hôn má nó, ru nó ngủ, vuốt ve và gãi cho nó bằng chiếc gậy tre ngắn được phát trên truyền hình, truyền đi hầu như khắp thế giới đã gây xúc động mạnh về tình mẹ trong giới động vật.

Saosao là con gấu mèo thuộc vườn bách thú Madrid (Tây Ban Nha), còn Siulin là đứa con của nó được khoa học thụ tinh trong ống nghiệm.

Hoặc như giống đười ươi chẳng hạn. Đó là "tổ tiên xa xưa" của con người (cấu tạo bộ răng của đười ươi giống như răng con người, đồng thời chúng cũng biết sử dụng đôi bàn tay rất thành thạo). Tình mẹ trong giới đười ươi thật bao la, bao trùm cả cộng đồng. Nếu như một nàng đười ươi cái nào đó không lo nổi "nghĩa vụ làm mẹ" của mình, cộng đồng sẽ cắt cử thêm "người" giúp - hỗ trợ nó: đó là một cô vượn trẻ, ngay tức khắc đảm nhiệm việc chăm sóc "đứa bé".

Tình cảm cộng đồng tương tự cũng được quan sát thấy giữa loài sói. Khi sói mẹ muốn đi săn, nó liền "thuê" từ chủ đàn những cô sói trẻ khỏe, suốt ngày ở quanh ổ lo cho lũ sói con ăn và chăm sóc chúng.

Nhưng chó sói chưa phải là giống vật đứng "đầu bảng" trong tình mẹ. Sư tử cũng là những bà mẹ dịu dàng và chu đáo. Sư tử cái không chỉ cho đám con mình bú, mà cả những sư tử con khác thiếu mẹ nữa và không hề tỏ thái độ "kỳ thị". Ngoài ra, bất cứ chú sư tử con nào khi rời tổ đi chơi với bạn, đều biết rằng sẽ được chuẩn bị sẵn món điểm tâm thịnh soạn bên "nhà" bạn. "Khách khứa" thường được một bà sư tử già đã rụng hết răng lo toan chu đáo, đôi khi "trưởng ban tiếp tân" lại là một "bác" sư tử đực nữa…

Giáo sư động vật học Mỹ Jeremi Ansel từng làm việc hàng chục năm liền trong phòng thí nghiệm - nơi ông nuôi khoảng 150 con mèo, đã đi tới kết luận rằng giống mèo cũng giúp đỡ nhau trong việc chăm sóc mèo con. "Ví như những ả mèo cái hiếm hoi, sẵn sàng chia phần sữa cho những mèo mẹ "mắn" con khác, và đôi khi còn là những "bà vú" chủ lực thực thụ. Với giống mèo, được làm mẹ là một vinh dự lớn lao", Giáo sư J. Ansel cho biết.

Giờ ta hãy xem “đàn ông” trong giới động vật đối với việc chăm sóc con cái ra sao? Điển hình phải kể đến loài cáo Âu châu. Bất chấp mọi tai tiếng đồn đại là "loài cha vô trách nhiệm", cáo đực thường chăm và cho con ăn - một khi con cái không còn nữa (chết, gặp nạn…).

Còn giống chuột túi trong vườn bách thú Rome (Italia) thì rất lưu luyến với cuộc sống gia đình. Ví như sau khi chuột túi vợ và con bị các thú y sĩ bắt buộc phải khai tử - vì các vết thương nhiễm trùng do chúng bị té ngã quá trầm trọng, "anh chồng" rên rỉ suốt ngày và rồi tìm đường… tự vẫn cũng bằng phương thức mà vợ con nó đã chết: nhảy từ trên tường cao xuống.

Còn rất nhiều ví dụ nữa về tình mẫu tử trong giới động vật: như "nhà hộ sinh" làm từ nước bọt - nơi loài chim giống đực có quyền lui tới, đến các dãy "chung cư" - những tổ lớn mà chim muông dựng cho cả gia đình và dòng họ trú ngụ… Với loài cá heo (dolphin) thì lòng mẹ luôn bao trùm hết thảy. Cá heo khi sắp sinh được các cô bạn giúp "vượt cạn", bằng cách bơi chậm và thúc nhẹ 2 bên thân - khiến cho sự sinh nở trở nên dễ dàng hơn.

Những "trợ giúp" như vậy theo các nhà khoa học khẳng định, thường thấy ở cả nhiều giống loài khác nữa. Như giống chuột hoặc voi chẳng hạn. Một câu chuyện cảm động về tình phụ tử của loài voi: vào năm 2016, những người bảo vệ khu Công viên quốc gia Kruger ở Nam Phi thực sự xúc động, bởi lòng hiếu thảo của chú voi Lanky với voi mẹ Oma - bị một khối u hành hạ. Hầu như bất lực, mọi chuyện Oma đều cậy nhờ vào cậu con. Sáng nào Lanky cũng mang đến cho mẹ đồ ăn tươi. Sau đó dẫn mẹ đi uống nước, đưa thân cho mẹ dựa khỏi ngã…

Khi Oma không tự vận động được nữa, cả đàn voi xúm lại giúp đỡ nó suốt nhiều tháng ròng... Cuối cùng, để chấm dứt nỗi đau đớn hành hạ Oma, con voi đầu đàn quyết định dùng ngà… đâm cho nó gục hẳn - một dạng "trợ tử" thuộc khái niệm "được chết theo ý muốn".

Khoa học cũng đã làm thí nghiệm với một vài loài động vật có vú khác: đưa những "đứa bé" sau khi sinh vài giờ được cách li khỏi mẹ chúng… Rồi thực tình sau đó chúng "khoái" chơi với một dạng "búp bê" - giống mẹ, hơn là với mẹ đẻ đích thực.

Những “đứa trẻ mồ côi" dạng này phát triển nhanh hơn là những đứa ở cùng với mẹ. Nhưng tạo hóa đã đưa ra câu trả lời: 3 năm sau, những động vật "tự phát triển" không làm chủ được mình, thường dễ "nổi cáu" và cắn lộn lẫn nhau, chúng không phát triển được đầy đủ trong lĩnh vực hòa đồng giữa các giới tính khác nhau. Một bằng chứng hiển nhiên, là người mẹ đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát triển tâm - sinh lý cho các thế hệ sau của mình.

Các nhà khoa học cũng chứng minh được rằng, bản năng làm mẹ của động vật còn mãnh liệt hơn cả huyết thống. Giám đốc một khu rừng cấm ở Phi châu kể lại lần ông thấy một con khỉ lao ra cản đường, nhằm cứu một con khỉ nhỏ "không quen biết" đang bị một con báo rượt đuổi…

"Nhưng  chẳng có động vật nào có thể so sánh với loài khỉ châu Phi - nữ  khoa học gia nổi tiếng người Anh Jemma Thomas khẳng định - Đó là những chàng Robin Hood thực sự trong rừng rậm, luôn sẵn lòng giúp đỡ muôn loài gặp nạn!".

Còn nhà động vật học gạo cội người Hà Lan Adrian Courtlandt từng quan sát trong một ngày nọ: đàn khỉ đang xúm lại cẩn trọng tháo dây trói cho một con chim - mà ông buộc giữa rừng nhằm thực nghiệm xem phản ứng của nó ra sao trong môi trường "bán tự nhiên".

Dân bản địa người Phi thậm chí còn "quy tội" cho giống khỉ hay đánh cắp trẻ em - thường được cho nằm trong nôi khi cha mẹ chúng làm đồng. Không hẳn vậy, mà đơn giản bầy khỉ chỉ nghĩ rằng những đứa trẻ nằm riêng lẻ "chắc là bị bỏ rơi", nên tìm cách "cứu" chúng mà thôi.

Quang Phú (theo National Geographic)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.