Những người con đất Quảng với ký ức ngày chiến thắng

Ngày 24/3/1975, tỉnh Quảng Nam được giải phóng, trở thành hậu phương trực tiếp của cách mạng miền Nam, góp phần to lớn cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. 40 năm qua, ký ức ngày chiến thắng vẫn còn nguyên vẹn trong trái tim những người con đất Quảng của một thời đạn bom, khói lửa…

Một ngày đầu tháng 3 lịch sử, chúng tôi gặp lại Anh hùng LLVTND Lê Hải Lý, người trực tiếp chỉ huy chiến dịch giải phóng tỉnh Quảng Nam cách đây đã 40 năm về trước. Ông Lý bắt đầu câu chuyện trong ký ức từ bức điện tối khẩn mà ông vẫn nhớ như in từng chữ.

Đó là chiều 20/3/1975, đồng chí Chủ nhiệm Thông tin đến đưa cho ông một bức điện tối khẩn của đồng chí Văn, tức Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Tổng Tư lệnh QĐND Việt Nam.

Bức điện được gửi từ Hà Nội vào với nội dung: “Điện tối khẩn cho đồng chí Lê Hải Lý - Tỉnh đội trưởng Quảng Nam chuẩn bị tấn công thần tốc, chỉ đồng chí và đồng chí Bí thư Tỉnh ủy biết. Ký tên Văn”.

Cầm bức điện trong tay, ông đã trào nước mắt vì xúc động, bởi cái ngày ông và nhân dân cả nước mong chờ đã đến…

Anh hùng LLVTND Lê Hải Lý.
Anh hùng LLVTND Lê Hải Lý.

Để thuận lợi cho việc chỉ huy thần tốc, ông chỉ đạo di chuyển Sở Chỉ huy Tỉnh đội Quảng Nam về xã Bình Sa, huyện Thăng Bình.

Lúc này, trên mặt trận của quân khu cũng chuyển biến mau lẹ. 5h30’ ngày 21/3/1975, Sư đoàn 2 Quân khu 5 nổ súng tiến công, đến trưa 21/3/1975, quân ta đánh bại Trung đoàn 5 của ngụy và tiêu diệt 1 tiểu đoàn biệt động quân, phá vỡ tuyến phòng ngự của địch, uy hiếp thị xã Tam Kỳ.

Chiều 21/3/1975, địch điều Trung đoàn 4 ở Quảng Ngãi ra lập tuyến phòng ngự mới từ Chóp Chài ra Chà Gó, đến Cẩm Khê, nhằm bảo vệ thị xã.

Đêm 21 và ngày 22/3, các đơn vị của tỉnh, huyện phối hợp với du kích xã đánh vào các khu dồn, các chốt đóng quân của địch ở các huyện Quế Sơn, Duy Xuyên, Đại Lộc… đánh tan, hoặc làm khuấy đảo quân địch…

Theo lời kể của ông Lý, thực hiện chỉ đạo của Trung ương, Khu ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 hạ quyết tâm giải phóng địa bàn quân khu trong thời gian sớm nhất. Mục tiêu chủ yếu ở mặt trận Quảng Nam, Quảng Đà là thị xã Tam Kỳ và thành phố Đà Nẵng.

Rạng sáng 23/3/1975, toàn bộ lực lượng tác chiến ở vùng Đông gấp rút quay vào đánh địch ở phía Đông Tam Kỳ, sẵn sàng phối hợp với quân chủ lực giải phóng thị xã.

Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam họp triển khai kế hoạch giải phóng Quảng Nam.
Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam họp triển khai kế hoạch giải phóng Quảng Nam.

Một ngày khẩn trương “đánh địch mà đi, mở đường mà tiến”, từ Bình Dương, Bình Đào các đơn vị vượt sông Trường Giang về Bình Sa, cấp tốc hành quân vào xã Kỳ Anh Tây.

Đêm 23/3, ta đánh sập cầu Kỳ Phú và đánh chiếm Núi Cấm. 5h sáng 24/3, hai trung đoàn pháo binh 368 và 572 bắn phá các mục tiêu sân bay Ngọc Bích, ngã 3 Trường Xuân, Núi Lân, Khánh Thọ, Cẩm Khê. Sau đó pháo chuyển làn bắn vào tỉnh đường Quảng Tín, Quán Rường, Tuần Dưỡng...

Trung đoàn 1 của Sư đoàn 2 chia làm ba mũi tiến công: Mũi thứ nhất qua Kỳ Bích, đánh chiếm cầu Tam Kỳ, sau đó tiếp tục phát triển ra hướng quốc lộ; mũi thứ hai đánh qua sân bay Ngọc Bích rồi đánh xuống trung tâm thị xã, mũi thứ 3 đánh dọc đường Tiên Phước-Tam Kỳ xuống trung tâm thị xã.

Các Trung đoàn 36, 37, 38, 39 đồng loạt đánh vào các khu đồn trú và phòng ngự của địch vùng ven thị xã.

Ở hướng Đông, Tiểu đoàn 70 của tỉnh tiến công dọc theo ven biển đánh chiếm khu biệt lập Mụ Đợi tại thôn 3 xã Kỳ Trung, phát triển vào đến Cửa Lở.

Tiểu đoàn 72 vượt cầu Kỳ Phú đánh chiếm ngã 3 Duy Tân, phát triển ra ngã 3 Nam Ngãi. Đúng 10h30 ngày 24/3/1975, thị xã Tam Kỳ hoàn toàn được giải phóng.

Nhớ lại thời khắc lịch sử giải phóng thị xã Tam Kỳ, ông Trần Phú Ninh (phường Tân Thạnh, Tam Kỳ) cho biết, thời điểm đó, ông là cán bộ của Đội công tác phường 4, khu I (Trường Xuân, Kỳ Hương).

Vào lúc 4h30 ngày 24/3/1975, ông được Đội trưởng Phan Bá Cung giao nhiệm vụ dẫn đường một đơn vị bộ đội chủ lực của Sư đoàn 2 tiến đánh khu đầu não tỉnh lỵ Quảng Tín.

Ông Trần Phú Ninh.
Ông Trần Phú Ninh.

“Đúng 5h, chúng tôi vượt sông Trường Cửu, hành quân qua cầu Bà Ngôn, Trường Xuân và dần tiến thẳng vào nội ô thị xã. 10h30, tôi mang lá cờ Mặt trận dân tộc giải phóng cắm trên nóc tiền sảnh tỉnh đường Quảng Tín, báo hiệu tỉnh lỵ đã được giải phóng. Đó là giây phút hạnh phúc, vinh dự nhất của đời tôi”, ông Ninh bồi hồi nhớ lại.

Để có chiến thắng 24/3/1975, giải phóng tỉnh Quảng Nam, không thể không nói đến vai trò quan trọng của lực lượng Công an, lúc đó gọi là Ban An ninh. Chúng tôi được Trung tá Vũ Thiên Hoàng (nguyên Trưởng Công an huyện Trà My, Quảng Nam) chia sẻ những ký ức oai hùng một thời.

Ông Hoàng tham gia cách mạng từ thời niên thiếu. Năm 1962, ông gia nhập nghĩa quân địa phương, đứng trong hàng ngũ ngụy quân, nhưng bí mật hoạt động cho cách mạng.

Khởi nghĩa tháng 2/1965, ông Hoàng rút ra vùng giải phóng và được bổ sung vào đơn vị trinh sát đặc công 75A. Năm 1968, ông Hoàng được điều về Ban An ninh Quảng Nam, phụ trách đại đội trinh sát vũ trang.

Đại đội của ông có nhiệm vụ diệt ác phá kìm, xâm nhập sâu trong lòng địch để nắm bắt tình hình, âm mưu, thủ đoạn của bọn địch.

Từ tháng 12/1969, ông Hoàng là Thị ủy viên thị xã Tam Kỳ, Phó ban An ninh thị xã kiêm Đội trưởng Đội công tác phường 1.

Ban An ninh phân công 3 tiểu đội làm nhiệm vụ đi trước lót sẵn trong các vùng ven Tam Kỳ, chờ khi quân đội đánh vào thì an ninh từ bên trong hiệp đồng đánh ra tiêu diệt địch.

Sáng 23/3/1975, nhận được lệnh tổng tiến công, ông Hoàng cùng Đội công tác phường 1 dẫn đường quân chủ lực đi từ Kỳ Trà đánh chiếm đồn Chóp Chài và sân bay Ngọc Bích. Từ đây, các lực lượng tiếp tục tiến xuống đánh vào trung tâm thị xã và tỉnh lỵ Quảng Tín.

Khoảng 9h30, cánh quân của ông Hoàng đã chiếm được Chi Cảnh sát Tam Kỳ, treo cờ Mặt trận dân tộc giải phóng tại đây. Sau đó, cánh quân đánh chiếm tỉnh đường Quảng Tín cũng chiếm trụ sở Ty Cảnh sát ngụy.

Để giành được chiến thắng có ý nghĩa chiến lược ngày 24/3, lực lượng an ninh phải trải qua một quá trình gian khổ hy sinh.

Ban An ninh đã cài cắm người hoạt động hợp pháp trong vùng địch, có người giữ chức vụ cao trong bộ máy ngụy quyền tại địa phương, từ đó giúp Ban chỉ huy tiền phương đề ra kế hoạch tác chiến…

40 năm trôi qua, ký ức oai hùng vẫn in sâu trong tâm khảm các cựu binh. Họ đã góp một phần xương máu làm nên chiến thắng lịch sử giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Phước Hiệp

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.