Những chuyện thú vị xung quanh cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm

Buổi sáng chủ nhật cuối tháng 3-2016, trời Hà Nội thật đẹp. Cái rét rơi rớt cuối mùa nên chỉ se se lạnh. Trong ngôi nhà ven hồ bên đường Đội Cấn, bà Doãn Ngọc Trâm – mẹ của liệt sĩ Anh hùng Đặng Thùy Trâm, ngồi đợi một người khách đặc biệt của gia đình: luật sư Carl Greifzu, người cựu binh Mỹ đã giữ cuốn sổ nhật ký của chị Đặng Thùy Trâm hơn 20 năm, trước khi giao lại cho Fredric Whitehurst - người lính Mỹ đã nhặt được cuốn nhật ký vào năm 1970, sau một trận chiến.

Gương mặt của bà cụ đã ở tuổi 92 vẫn còn giữ những nét đẹp quý phái của người phụ nữ đất cố đô Huế luôn đằm thắm một nụ cười dịu dàng, thân thiện. Vừa đợi khách, bà vừa tỉ mẩn nhặt những chiếc lá úa trong những giỏ hoa rực rỡ đang bung nở bên ban công trước nhà. Gió từ hồ thổi lên nhè nhẹ, như nâng niu từng cảm xúc đẹp của bà… Không thể cảm nhận được phía sau gương mặt phúc hậu với nụ cười bao dung kia, là một trái tim người mẹ từng trải qua nỗi đau đớn tột cùng vì mất cô con gái yêu trong cuộc đời…

Carl Greifzu bước vào phòng, ngay lập tức đến bên bà Doãn Ngọc Trâm. Bà đón chào ông với một nụ cười hiền hậu và nói chuyện với ông bằng thứ tiếng Pháp nhuần nhuyễn đến mức cô phiên dịch đi cùng Carl Greifzu cũng phải bất ngờ, còn Carl Greifzu thì nhún vai và cười thú vị. Và ông đã thốt lên đầy ngạc nhiên rằng bà có một thần thái tinh anh, hết sức lạc quan. 

Cuộc gặp gỡ giữa 2 người xa lạ ở 2 đầu trái đất, thậm chí, còn từng ở hai chiến tuyến, đã bắt đầu vừa chân tình vừa trọng thị, trong không khí ấm áp vừa thân thương như thể trong một gia đình lâu ngày gặp lại. Không một chút khoảng cách, diệu vợi, dù người phụ nữ này đã có người con gái ngã xuống bởi những viên đạn từ chính đồng đội của Carl Greifzu. Người chủ động kiến tạo nên không khí ân tình này chính là sự mở lòng đầy cao thượng của người mẹ liệt sĩ.

Carl Greifzu viếng bên mộ chị Đặng Thùy Trâm.
Carl Greifzu viếng bên mộ chị Đặng Thùy Trâm.

Dĩ nhiên, sau những câu thăm hỏi, mọi người lại xoay quanh cuốn nhật ký của chị Đặng Thùy Trâm. Bà Doãn Ngọc Trâm đưa cho Carl Greifzu cuốn nhật ký photo từ bản gốc, được đóng bìa cứng. Carl Greifzu xem rất kỹ từng trang và ngạc nhiên:

- Cuốn nhật ký gốc đâu rồi?

Có lẽ ông hình dung trong lần đến Hà Nội thăm gia đình bà Doãn Ngọc Trâm lần này, ông sẽ được cầm trên tay cuốn sổ nhỏ thân thuộc với gia đình ông suốt từ năm 1970 đến 1996, vì chắc ông đinh ninh cuốn nhật ký gốc đã về với gia đình “nữ bác sĩ Việt Cộng” từ lâu. Cuốn sổ mà ông và vợ ông đã bao lần cầm lên để đọc, để dịch và để lắng lại với bao cảm xúc về một cuộc chiến đã qua nhưng day dứt, dằn vặt thì còn nguyên vẹn. Ông xúc động: Cuốn sổ gốc nhỏ hơn bản photo và chữ viết thì rất nhỏ…

Rồi ông gật gù tỏ vẻ hài lòng khi bà Doãn Ngọc Trâm cho biết hiện cuốn sổ đang được bảo quản tại Trung tâm Việt Nam ở Texas, một trong 2 Trung tâm về Việt Nam lớn nhất ở Mỹ. Bà Doãn Ngọc Trâm giải thích thêm: Không phải là phía Trung tâm không đưa lại gia đình mà vì điều kiện bảo quản ở Trung tâm Việt Nam tốt hơn nếu mang cuốn Nhật ký về. Hơn nữa, để cuốn nhật ký lại ở Mỹ, sự lan tỏa sẽ lớn hơn khi đó là nơi nhiều người có thể đến tìm hiểu. 

Và một điều quan trọng hơn cả là thời điểm xuất bản cuốn nhật ký, có nhiều người ở nước ngoài không hiểu, đã cho rằng Chính phủ Việt Nam và gia đình cố tình bịa đặt ra câu chuyện về cuốn nhật ký, để giáo dục tuyên truyền chứ không phải là có thật. Vì thế, gia đình muốn để cuốn nhật ký cho Trung tâm lưu giữ, còn là để đảm bảo tính khách quan trong việc công bố sự thật của cuốn nhật ký. Lúc nào bà thấy cần mang về, Trung tâm sẽ vui lòng để gia đình mang về.

Rồi Carl Greifzu cùng mọi người lên Nghĩa trang liệt sĩ Nhổn để viếng mộ liệt sĩ Đặng Thùy Trâm. Ông bước đi trầm lặng giữa những ngôi mộ xếp hàng thẳng tắp như những hàng quân. Đến bên mộ chị Thùy Trâm, ông ngắm rất kỹ và hỏi từng chi tiết trên mộ. Rằng vì sao có 2 ngày tháng ghi trên cùng ngôi mộ chị? Bông hoa to, có màu hồng nhạt cắm trên mộ chị là hoa gì? Dòng chữ ghi trước mộ có nghĩa thế nào? Dòng chữ ghi trước tên chị là gì? Ông còn rút điện thoại ra để chụp ảnh và quay camera ngôi mộ bé nhỏ. 

Là người rất ít nói, ít bày tỏ cảm xúc, nhưng thái độ của ông cho thấy ông rất quan tâm đến người liệt sĩ xa lạ mà lại rất gần gũi với gia đình ông, bởi di vật của chị đã ở trong nhà ông gần 30 năm, trước khi trở về với gia đình. Nhìn người đàn ông từng ở bên kia chiến tuyến thắp hương cho người liệt sĩ đối phương, rồi quỳ xuống bên ngôi mộ một cách thành kính, dường như tất cả những người xung quanh đều không giấu được xúc động. Với độ lùi của thời gian, cuốn nhật ký của người nữ Anh hùng đã trở thành chất xúc tác để hóa giải hận thù, để những người từng đối đầu trong quá khứ giờ ngồi bên nhau với cả ân tình, để thấy được sự khốc liệt và vô nghĩa của chiến tranh.

Bà Doãn Ngọc Trâm trò chuyện cùng luật sư Carl Greifzu.
Bà Doãn Ngọc Trâm trò chuyện cùng luật sư Carl Greifzu.

Có một câu chuyện liên quan đến cuốn nhật ký mà đến nay, rất ít người biết. Đó là Fredric Whitehurst đã viết một cuốn sách dày chừng hơn 300 trang, có tựa đề “Đi tìm Thùy”, kể về toàn bộ hành trình đi tìm gia đình chị Thùy để trao trả cuốn nhật ký của ông trong gần chục năm.

Theo chị Đặng Kim Trâm, em gái út chị Đặng Thùy Trâm, sau khi nghỉ hưu, Fredric Whitehurst bắt đầu hành trình đi tìm gia đình chị và ghi chép từng ngày ông đã đi, những việc đã làm. Ông dò tìm tin tức về chị Đặng Thùy Trâm trên mạng, qua các cựu binh Mỹ, những tư liệu ghi chép trong các kho lưu trữ. Hành trình này kéo dài khoảng 7-8 năm. Nhưng sau khi trao trả cuốn nhật ký cho gia đình, ông vẫn tiếp tục đi tìm hiểu thêm về hoàn cảnh hy sinh của chị Thùy. Vì mỗi người nói một kiểu về cái chết của chị, nên ông muốn tìm hiểu chính xác ngọn nguồn và hoàn cảnh hy sinh của chị Thùy. 

Vì thế, ông tìm tất cả những tư liệu ghi chép trong các kho lưu trữ về cuộc tấn công đó. Nhờ các báo cáo rất khoa học, nhật ký hành quân chi tiết từng ngày đã giúp ông tìm ra trung đội đã phục kích chị Thùy, thậm chí, ông còn truy ra cả người đã bắn chị Thùy ngày đó. Ông cũng hỏi gia đình có muốn gặp người lính đó không, nhưng gia đình chị Thùy đã từ chối.

Tuy không tìm ra hoàn cảnh hy sinh của chị Thùy, nhưng những tài liệu xung quanh sự kiện đó mà ông có được đều rất khoa học. Trong hành trình tiếp theo, ông đã tìm được người liệt sĩ hy sinh cùng chị Thùy và đưa về cho gia đình liệt sĩ. Cho đến giờ ông vẫn đau đáu với cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm và vẫn khao khát được làm rõ những sự kiện liên quan đến người “nữ bác sĩ Việt Cộng” trong thời gian đó. Chị Đặng Kim Trâm cho biết, chị dự định sẽ dịch cuốn sách đó và cho xuất bản bởi theo chị, cuốn sách có rất nhiều tài liệu hay.

Việc lựa chọn để dịch cuốn sách cũng nhiều điều lý thú. Sau khi Nhật ký Đặng Thùy Trâm xuất bản thành sách, rất nhiều người ở trong nước và các nước đề nghị được dịch sang tiếng Anh. Sau khi cân nhắc, gia đình bà Doãn Ngọc Trâm quyết định chọn một nhà văn Việt kiều ở Mỹ. Vì đó là một nhà văn trẻ đã thành danh với những giải thưởng, vừa giỏi tiếng Anh, vừa giỏi tiếng Việt. Thêm nữa, anh lại có sự giúp đỡ của ông bố là người rất yêu văn hóa Việt hỗ trợ. Điều quan trọng nữa là, họ là những người rất trân trọng cuốn nhật ký.

Chị Đặng Kim Trâm chia sẻ: Mẹ tôi là người luôn có tư tưởng hòa hợp dân tộc, mong muốn hòa bình. Vì thế, nên mẹ tôi bảo, để một Việt kiều dịch cuốn sách thì đã là kéo một người bạn về phía mình rồi. Chưa kể đó lại là người đáp ứng được nhiều tiêu chí mà gia đình mong muốn.

Quá trình dịch Nhật ký Đặng Thùy Trâm sang tiếng Anh đều được chị Đặng Kim Trâm sát cánh, vì chị giỏi tiếng Anh, từng dịch mấy chục đầu sách sang tiếng Việt, lại am hiểu tâm tư, suy nghĩ, tình cảm của chị gái. Vì thế, đó là một bản dịch được đánh giá cao. Những năm đầu, ở Mỹ mỗi lần xuất bản vài chục ngàn cuốn, những năm sau ít hơn, nhưng năm nào cũng tái bản. Nhiều trường đại học ở Mỹ chọn Nhật ký Đặng Thùy Trâm là sách giảng dạy trong trường. Đến nay, cuốn sách đã được dịch ra gần 20 thứ tiếng.

Thanh Hằng

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.