Viết tiếp bài: Vì sao các trạm thu phí BOT liên tục bị phản ứng?

Nhà đầu tư dự án BOT - “tay không bắt giặc”?!

Với tính chất “cấp bách” nên thời gian qua nhiều dự án đầu tư BOT được thực hiện theo hình thức chỉ định thầu - hình thức mà giới đầu tư vẫn gọi là “cơ chế thỏa thuận ngầm”.

Tuy nhiên, chính Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Dương Quốc Anh trong một phiên làm việc về các dự án này cũng đã phải đặt câu hỏi: Các dự án cấp bách đến mức nào mà phải chỉ định thầu? Việc chỉ định thầu không chỉ thiếu minh bạch mà còn khiến lọt nhiều nhà đầu tư thiếu cả năng lực tài chính và kinh nghiệm – điều này ngay cả Bộ Giao thông vận tải cũng đã thừa nhận.

Cuộc khủng hoảng BOT có thể sẽ không dừng lại ở trạm Cai Lậy.
Cuộc khủng hoảng BOT có thể sẽ không dừng lại ở trạm Cai Lậy.

Không chuẩn ngay từ “đầu vào”, đương nhiên không thể có “đầu ra” chuẩn. Bằng chứng là một số hậu quả của tình trạng này đã phát lộ, trong đó có việc một số công trình không đảm bảo chất lượng, suất đầu tư cao và đặc biệt là gánh nặng lãi vay của phần vốn lên đến 90% tổng mức đầu tư đã khiến chi phí trên đầu người dân càng nặng. Cuộc “khủng hoảng BOT” này có thể không chỉ kéo dài ngày một, ngày hai; cũng không phải là vấn đề của trạm Cai Lậy hay trạm Cầu Rác...

Theo báo cáo của Bộ Giao thông vận tải (GTVT): Giai đoạn 2011 - 2016, Bộ này đã huy động được khoảng 171.308 tỷ đồng đầu tư, trong đó vốn BOT là 154.481 tỷ đồng/59 dự án, chiếm khoảng 90,2% (các dự án đường bộ 169.813 tỷ đồng/57 dự án).

Đến nay, đã hoàn thành đưa vào vận hành khai thác 55 dự án BOT với tổng mức đầu tư 137.819 tỷ đồng (toàn bộ là lĩnh vực đường bộ). Đáng chú ý, tất cả các dự án này đều được chỉ định nhà đầu tư. Bộ GTVT cũng cho hay, “về cơ bản tất cả các nhà đầu tư BOT được chỉ định thầu đều đáp ứng năng lực về tài chính cũng như kỹ thuật theo tiêu chí nêu trong hồ sơ yêu cầu”.

Thế nhưng trên thực tế, sau khi triển khai các dự án, sự bất cập của các nhà đầu tư đã dần bộc lộ. Đã đi vay đến 85% - 90% rồi, còn khoản vốn chủ sở hữu 10% ít ỏi, các nhà đầu tư cũng không góp nốt.

Đơn cử Dự án mở rộng QL14 qua tỉnh Đắk Lắk (tổng mức đầu tư là 836 tỷ đồng), các nhà đầu tư phải góp 260 tỉ vốn tự có, nhưng đến tháng 8-2015, dù đã thông xe kỹ thuật nhưng có tới 2 nhà đầu tư chưa thực hiện góp vốn theo cam kết và nhà đầu tư còn lại là Công ty Quang Đức cũng còn thiếu gần 25 tỉ so với cam kết.

Một ví dụ khác, dự án nâng cấp QL1 đoạn Bắc Bình Định do liên danh Tổng Công ty Thành An, Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng Bắc Ái và Công ty cổ phần Đầu tư và phát triển Long Trung Sơn... thực hiện, đến gần thời gian hoàn thành công trình, Công ty Long Trung Sơn vẫn còn thiếu phần vốn chủ sở hữu gần 25 tỉ đồng.

Hay như  Dự án mở rộng QL51 đoạn qua địa bàn tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu với số vốn được phê duyệt là hơn 3.000 tỷ đồng, đáng lẽ nhà đầu tư phải đảm bảo số vốn tối thiểu là 330 tỷ đồng, nhưng đến tháng 10-2015, số vốn chủ sở hữu của Công ty cổ phần Phát triển đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu mới chỉ là 105 tỷ đồng.

Đáng chú ý là đến thời điểm 2016, dự án trên vẫn chưa hoàn thành việc thi công, trong khi đó thì chủ đầu tư đã lập trạm thu phí từ vài năm trước. Làm BOT là nhằm mục đích huy động nguồn vốn tư nhân, giảm áp lực đầu tư từ ngân sách. Song, những dự án BOT ở nước ta có đáp ứng được mục đích này hay không?

Ông Bùi Danh Liên, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP Hà Nội chỉ rõ: "Hầu hết nguồn vốn nhà đầu tư bỏ ra để làm dự án BOT là đi vay. Có dự án nhà đầu tư tham gia theo kiểu “tay không bắt giặc” khi số vốn tự có chiếm 10% đến 15% trên tổng mức đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Việc nhà đầu tư phải đi vay quá nhiều để làm dự án khiến suất đầu tư các đường cao tốc tăng cao, thời gian thu phí vì thế bị kéo dài".

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước từng công bố, vốn ngân hàng đang đổ vào các dự án BOT rất lớn, chiếm 85-90% tổng đầu tư. Đáng kể hơn, chính đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cảnh báo rằng, vốn của các ngân hàng là vốn ngắn hạn, cho vay BOT với thời hạn dài lên đến 20 năm tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về tín dụng.

Không cần kinh nghiệm, thậm chí cũng không có vốn, các nhà đầu tư BOT có gì để tham gia những dự án nghìn tỷ? Câu trả lời còn bỏ ngỏ của câu hỏi này kéo theo rất nhiều đồn đoán, trong đó có những chuyên gia công khai cho rằng BOT là mảnh đất màu mỡ của doanh nghiệp thân hữu.

Điều này gián tiếp dẫn đến việc nở rộ BOT, làm BOT “bằng được” thời gian qua dẫn đến những quyết định phi lý kiểu: để nhà đầu tư hoàn vốn thì đặt trạm BOT trên quốc lộ thay vì đường tránh như trạm Cai Lậy (Tiền Giang); cầu chưa xuống cấp đã bày ra làm cầu mới, rồi kiến nghị cấm dân đi cầu cũ như vụ việc cầu Hạc Trì (Phú Thọ); hay như việc kiến nghị cấm một số phương tiện đi quốc lộ 5 để thu phí hoàn vốn cao tốc Hà Nội – Hải Phòng...

Cứ tự nhiên mang đường công ra thảm lại và thu tiền, không hỏi ý kiến dân, không để dân lựa chọn đã đành, lại còn cấm đi đường công để ép đi đường BOT nhằm thu phí thì đúng là không thể hiểu nổi.

Trong văn bản trả lời Văn phòng Chính phủ mới đây về cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam (theo đề nghị của Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Tài chính cũng bày tỏ lo lắng về việc các dự án BOT quá nặng vốn vay.

Bộ này lưu ý: Cần giám sát chặt chẽ việc cung cấp tín dụng, đảm bảo nhà đầu tư phải có trách nhiệm bảo đảm đủ vốn chủ sở hữu, "không để tình trạng nhà đầu tư dùng toàn bộ tiền vay ngân hàng để thực hiện dự án BOT".

Kiểm điểm trách nhiệm cá nhân, tổ chức tham mưu giá phí và đặt trạm BOT bất hợp lý

Thanh tra Chính phủ đã kết luận hàng loạt sai phạm tại 7 dự án giao thông tiến hành theo hình thức BOT trị giá hơn 22,3 nghìn tỷ đồng; bao gồm dự án đầu tư xây dựng hầm đường bộ đèo Phước Tượng, Phú Gia với giá trị hợp đồng hơn 1,74 nghìn tỷ đồng; dự án nâng cấp tuyến đường Pháp Vân – Cầu Giẽ (giá trị hợp đồng hơn 6,7 nghìn tỷ đồng); dự án xây dựng đường Hòa Lạc – Hòa Bình và cải tạo nâng cấp QL6 đoạn Xuân Mai – Hòa Bình (hơn 2,9 nghìn tỷ đồng); dự án đầu tư khôi phục cải tạo QL20 đoạn Km 123+105 đến Km 268 (hơn 3,94 nghìn tỷ đồng); dự án QL20 đoạn Km 0+000 đến Km123+105 (7,5 nghìn tỷ đồng); đường Thái Nguyên – Chợ Mới (2,7 nghìn tỷ đồng), nâng cấp QL38 đoạn qua Bắc Ninh và Hải Dương (1,3 nghìn tỷ đồng).

Riêng về xử lý kinh tế, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Bộ Giao thông vận tải có trách nhiệm rà soát, xử lý phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư 6 dự án ở mức hơn 451,5 tỷ đồng; thanh lý 2 hợp đồng tư vấn với nhà đầu tư trị giá hơn 16 tỷ đồng; 7 doanh nghiệp dự án phải xử lý hơn 316 tỷ đồng.

Về xử lý trách nhiệm, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Giao thông vận tải kiểm điểm và chỉ đạo kiểm điểm theo thẩm quyền đối với tổ chức, cá nhân có trách nhiệm liên quan đến những nội dung vi phạm đã nêu tại kết luận thanh tra.

Bộ Tài chính kiểm điểm và chỉ đạo kiểm điểm theo thẩm quyền đối với tổ chức, cá nhân có trách nhiệm liên quan đến việc tham mưu ban hành, áp dụng khung giá chi phí chung và ban hành giá phí một số dự án còn thiếu cơ sở, thỏa thuận vị trí đặt trạm thu phí bất hợp lý và quy trình giám sát thu phí còn thiếu chặt chẽ.... (V.H)

Đặng Nhật - Vũ Hân

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.