Theo thông tin từ Công an tỉnh Hà Tĩnh, thời gian qua, tình hình người chưa thành niên phạm tội có xu hướng gia tăng, với nhiều hành vi ngày càng phức tạp, nguy hiểm hơn. Sau khi Luật Tư pháp người chưa thành niên có hiệu lực, việc áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng giáo dục tại xã, phường đối với người chưa thành niên phạm tội đã làm tăng lên đáng kể số các trường hợp chấp hành án hình sự tại cộng đồng.
Công tác quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ các trường hợp trên còn gặp nhiều khó khăn, do nhận thức pháp luật của người chấp hành án hình sự tại cộng đồng, người tái hòa nhập cộng đồng chưa đầy đủ. Nhiều trường hợp có các hoàn cảnh đặc thù như bố mẹ đi làm ăn xa, ít quan tâm, quản lý hoặc bố mẹ ly hôn, đang chấp hành án phạt tù, người chấp hành án chủ yếu sống với người thân khác. Một số trường hợp đang là học sinh, lứa tuổi dễ bị kích động, dụ dỗ, lôi kéo và đang trở thành mục tiêu mà các tội phạm, nhất là tội phạm ma túy.
Ngoài ra, với sự phát triển bùng nổ của không gian mạng, người chấp hành án là người chưa thành niên thường bị tiếp xúc quá nhiều và sớm với “thế giới ảo”, mạng xã hội facebook, zalo, Tiktok, game bạo lực… Trong bối cảnh một số địa phương chưa nhận thức đầy đủ vai trò, tầm quan trọng của công tác quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành án hình sự tại cộng đồng và tái hòa nhập cộng đồng nên thực hiện còn mang tính hình thức, khoán trắng nhiệm vụ này cho lực lượng Công an.
Dự báo thời gian tới, người chưa thành niên chấp hành án hình sự tại cộng đồng và chấp hành xong án phạt tù về tái hòa nhập trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh sẽ gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ cao các đối tượng tái phạm tội, gây mất ANTT.
Để chủ động phòng ngừa có hiệu quả, hạn chế tối đa các trường hợp người chưa thành niên trong diện quản lý tái phạm tội, tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo Công an Hà Tĩnh chủ động nghiên cứu, tham mưu triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chưa thành niên thi hành án hình sự tại cộng đồng và tái hòa nhập cộng đồng.
Trong đó, lực lượng Công an cấp xã rà soát, nắm tình hình số người chưa thành niên chấp hành án tại cộng đồng, tái hòa nhập cộng đồng có biểu hiện, điều kiện vi phạm pháp luật. Cùng với việc tăng cường quản lý, giám sát, thường xuyên gặp gỡ kết hợp vận động, cảm hóa, Công an các xã, phường cần phải thường xuyên tổ chức đối thoại, tư vấn, hỗ trợ phù hợp với từng trường hợp; kết hợp xây dựng các mô hình thiết thực, ý nghĩa để cảm hoá, giáo dục.
Tỉnh Hà Tĩnh cũng chỉ đạo ngành giáo dục tiếp tục duy trì và tăng cường thực hiện tốt cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin giữa nhà trường, cha mẹ học sinh với chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể địa phương trong quản lý, giáo dục học sinh, sinh viên, nhất là các trường hợp chấp hành án hình sự tại cộng đồng là người chưa thành niên. Nghiên cứu triển khai thực hiện các mô hình, chương trình tư vấn tâm lý, tham vấn, tư vấn việc làm, đào tạo kỹ năng để hỗ trợ các trường hợp chấp hành án hình sự tại cộng đồng là người chưa thành niên.
UBND các xã, phường xác định rõ công tác quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành án hình sự tại cộng đồng và tái hòa nhập cộng đồng trong lứa tuổi thanh thiếu niên, góp phần phòng ngừa tái phạm, vi phạm pháp luật là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và lâu dài, có tác động trực tiếp đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương.
Kết hợp tuyên truyền qua Zalo, Facebook, nhóm cộng đồng để truyền tải thông tin, câu chuyện thực tế, video cảnh báo, tạo ra nhiều mô hình gắn với nội dung “4 dễ” (dễ lan tỏa, dễ tuyên truyền, dễ nắm bắt, dễ thực hiện). Nghiên cứu tổ chức các hoạt động giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm tái hòa nhập cộng đồng, sự ăn năn, hối cải trong việc thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật do mình gây ra của những người vi phạm đã có quá trình tiến bộ, chấp hành tốt pháp luật.
Lực lượng Công an và các ban, ngành, đoàn thể phối hợp với nhà trường, khối phố, gia đình nắm chắc đối tượng trong diện quản lý; cập nhật thường xuyên danh sách các đối tượng thanh thiếu niên trong diện quản lý để theo dõi, quản lý chặt chẽ. Đồng thời thực hiện 4 phân loại theo “3 nhóm” gồm: Đã vi phạm; nguy cơ và nhóm tiến bộ, kết hợp phương châm “4 cùng” gồm: Cùng quản lý; cùng giáo dục và cùng giúp đỡ để mỗi trường hợp đều có người giúp đỡ, hỗ trợ, giáo dục thường xuyên.
Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, lực lượng Công an xã, phường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đã phối hợp triển khai nhiều mô hình có hiệu quả trong việc uốn nắn, hỗ trợ thanh thiếu niên hư hỏng hoặc có biểu hiện chưa ngoan như “Cùng em tiến bước”; “Thắp sáng niềm tin - Cảm hóa, giáo dục thanh thiếu niên chưa ngoan”; “Phòng ngừa, trợ giúp, giáo dục, cảm hóa người dưới 18 tuổi vi phạm pháp luật”; “Thắp lại niềm tin, vượt qua bóng tối, vươn tới tương lai”… Đến nay, trên địa bàn toàn tỉnh đã có hơn 20 mô hình cảm hóa, giáo dục thanh thiếu niên đã đi vào hoạt động ổn định. Thông qua các mô hình này, với sự sâu sát cơ sở của lực lượng Công an cơ sở gắn với phong trào thi đua “Ba nhất” đã mang lại hiệu quả rõ rệt.
Với sự vào cuộc quyết liệt đó, Công an Hà Tĩnh tin tưởng không chỉ giáo dục, cảm hoá các em thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương có cơ hội để làm lại cuộc đời, trở thành công dân có ích cho xã hội mà cùng với đó, còn góp phần giáo dục, uốn nắn những trẻ vị thành niên chưa ngoan, có biểu hiện hư hỏng trở về với quỹ đạo phát triển bình thường; qua đó, góp phần ngăn ngừa sớm các nguy cơ lệch chuẩn đạo đức, vi phạm pháp luật và tội phạm ở lứa tuổi thanh thiếu niên.
