Một hiện thân của Người mẹ Bàn Cờ

Đồng chí Lê Thanh Hải xúc động bày tỏ rằng, từng có thời gian sống và hoạt động ở Bàn Cờ, với ông ân nghĩa của người dân Bàn Cờ suốt đời không thể nào quên. Trong những năm tháng cách mạng, nơi đây đã có những đồng chí đồng đội rất thân thương đã anh dũng hi sinh.

Người dân Bàn Cờ với những người mẹ, người chị, người em ân cần chăm sóc, thắp sáng cho ông cháy mãi lửa nhiệt tình cách mạng, luôn sắt son chung thủy với Đảng trong mọi hoàn cảnh khó khăn nhất.

Vào một ngày mùa Thu năm 1970, nhạc sỹ Trần Long Ẩn nhận được tin nhắn về ăn giỗ ở nhà một “Bà má phong trào”. Hôm đó, anh chị em sinh viên về ăn giỗ khá đông. Vào nhà, những người đến dự đám giỗ chợt thấy trên bàn thờ hình ảnh quen thuộc là cụ già râu tóc bạc phơ bên một đỉnh hương trầm khói lên nghi ngút và một bình hoa đỏ thắm xen lẫn 5 bông hoa vàng rực rỡ.

Đồng chí Lê Thanh Hải chúc mừng một Bà mẹ Việt Nam Anh hùng – những người góp phần làm nên hình ảnh của Người mẹ Bàn Cờ.
Đồng chí Lê Thanh Hải chúc mừng một Bà mẹ Việt Nam Anh hùng – những người góp phần làm nên hình ảnh của Người mẹ Bàn Cờ.

Không ai nói ra, nhưng mọi người đều hiểu đó là hình ảnh tượng trưng cho màu cờ Tổ quốc. Trong không khí đầm ấm trang nghiêm, đám giỗ cũng có đủ hoa quả, bánh trái, rượu, thịt… như bao đám giỗ khác. Sau đó năm nào cũng vậy, dù sống giữa lòng Sài Gòn dưới con mắt rình rập của địch, “Bà má phong trào” vẫn tổ chức được lễ giỗ Bác Hồ như thế.

Má Hai tên thật là Nguyễn Thị Xuân, quê gốc ở xã Đông Cường, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, lưu lạc vào Nam từ năm 1938. Má tham gia cách mạng từ năm 1945, được kết nạp vào Đảng năm 1950 tại Chi bộ Khánh Hội ở quận 4. Nhiệm vụ của má Hai là hoạt động bí mật, móc nối, gầy dựng và phát triển cơ sở cách mạng trong nội đô. Má Hai còn tham gia công tác phụ vận hoặc làm giao liên công khai từ nội đô Sài Gòn ra chiến khu. Bốn lần bị địch bắt giam, không biết bao lần bị địch tra tấn đến chết đi sống lại nhưng tra khảo chán chẳng tìm được bằng chứng gì, địch chỉ còn biết nhốt má một thời gian rồi phải thả.

Dấu tích của những trận tra tấn, đánh đập dã man để lại trên thân thể má Hai chi chít, một vết sẹo dài còn hằn sâu trên cánh tay của má. Vừa ra tù, má Hai lại tiếp tục lao vào hoạt động, đùm bọc che chở cho phong trào “những đêm không ngủ” cuả học sinh sinh viên. Má cùng các bà má khác trong phong trào xung phong đi tiếp tế, liên lạc… để ủng hộ phong trào học sinh sinh viên xuống đường phản đối chế độ Mỹ - ngụy.

Một trong những hình ảnh Người mẹ Bàn Cờ tại lễ kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Một trong những hình ảnh Người mẹ Bàn Cờ tại lễ kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. 

Trong quá trình tìm kiếm tư liệu về Bà mẹ Bàn Cờ, người cựu tù Côn Đảo Phạm Huy Tưởng, hiện đang sinh sống tại TP Hồ Chí Minh cũng được biết rằng, mải tham gia phục vụ cách mạng, má Hai cũng hầu như chẳng lo gì cho riêng mình. Chồng mất sớm, má Hai chỉ có một người con gái là Vũ Thị Hiền, một Đoàn viên cơ sở Đoàn ở nội ô Sài Gòn, đã hy sinh lúc 17 tuổi, ngay sau ngày giỗ đầu sinh viên Trần Văn Ơn. Làm ăn buôn bán dành dụm được đồng nào, má Hai lại đi mua đồ tiếp tế thăm nuôi những anh chị em sinh viên bị địch bắt. Cống hiến cả cuộc đời cho cách mạng, một lòng theo Đảng, theo Bác Hồ, nguyện vọng duy nhất của má Hai trong những năm cuối cuộc đời là được ra thăm miền Bắc và được vào lăng viếng Bác Hồ. Nhưng nguyện vọng chưa thành hiện thực, má Hai đã đi xa.

Xúc cảm trước hình ảnh của má Hai, nhịp điệu bài hát “Người mẹ Bàn Cờ” của nhạc sỹ Trần Long Ẩn đã tuôn trào qua bài thơ cùng tên của tác giả Nguyễn Kim Ngân, được giới sinh viên tham gia tranh đấu thời điểm đó truyền tay nhau, đọc cho nhau nghe. Sau này, khi má Hai vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng”, nhiều lớp học sinh sinh viên xưa vẫn tới lui thắp cho má hai nén hương trên bàn thờ má ở địa chỉ số 19, lô 7, chung cư Nguyễn Thiện Thuật, quận 3 – địa điểm gắn với vùng lõm chính trị nổi tiếng với địa danh chợ Bàn Cờ, đường Bàn Cờ.

Bài hát “Người mẹ Bàn Cờ” của nhạc sĩ Trần Long Ẩn gắn liền với phong trào sinh viên tranh đấu ở các đô thị miền Nam một thời, còn vang vọng đến hôm nay. Nhưng tác giả lời thơ của bài hát này vẫn ít được người đời biết tới. Nguyễn Kim Ngân, tác giả bài thơ Người mẹ Bàn Cờ đã sống một cuộc đời bình lặng tại Phú Yên. Cuối những năm 1960, tác giả Nguyễn Kim Ngân vào Sài Gòn học ở Đại học Văn Khoa Sài Gòn.

Cũng như bao nhiêu người trí thức trẻ khác, anh cũng tham gia tranh đấu đòi hòa bình cho dân tộc trước sự kìm kẹp của ngoại bang. Đặc biệt cha của anh lại là liệt sĩ trong 9 năm kháng chiến chống thực dân nên phong trào những “ngày xuống đường”, những “đêm không ngủ” lúc nào cũng có anh tham gia.

Trong một lần xuống đường biểu tình ở gần khu vực Bàn Cờ, bị cảnh sát đàn áp, để bảo toàn lực lượng, Nguyễn Kim Ngân cùng nhiều bè bạn đã phải lánh vào nhà dân. Nguyễn Kim Ngân và bè bạn được các má nhận làm con, các chị nhận làm chồng để không bị cảnh sát truy bắt. Sự đùm bọc ân tình ấy của những người phụ nữ không họ hàng thân thích đã khiến trái tim nhà thơ rung lên thành vần điệu. Bài thơ “Người mẹ Bàn Cờ” ra đời ngay trong lúc nguy nan ấy.

Đến dự lễ tại vùng lõm chính trị - căn cứ cách mạng Bàn Cờ nhân dịp nhân dân và các lực lượng vũ trang phường 3, quận 3 đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân vào những ngày cả nước tưng bừng kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, Ủy viên Bộ Chính trị Lê Thanh Hải cũng đã dự chương trình giao lưu và biểu diễn nghệ thuật "Ký ức người mẹ Bàn Cờ".

Trong ngày đó, đồng chí Lê Thanh Hải xúc động bày tỏ rằng, từng có thời gian sống và hoạt động ở Bàn Cờ, với ông ân nghĩa của người dân Bàn Cờ suốt đời không thể nào quên. Trong những năm tháng cách mạng, nơi đây đã có những đồng chí đồng đội rất thân thương đã anh dũng hi sinh. Người dân Bàn Cờ với những người mẹ, người chị, người em ân cần chăm sóc, thắp sáng cho ông cháy mãi lửa nhiệt tình cách mạng, luôn sắt son chung thủy với Đảng trong mọi hoàn cảnh khó khăn nhất.

Đồng chí Lê Thanh Hải cũng khẳng định, vùng lõm chính trị Bàn Cờ và nhiều vùng lõm chính trị khác ở thành phố mang tên Bác là hiển hiện sinh động khí phách, phẩm chất anh hùng của cán bộ, chiến sĩ, nhân dân Sài Gòn - Gia Định - TP Hồ Chí Minh. Đó là: Bám trụ kiên cường, kiên trung, bất khuất, một lòng một dạ hướng về cách mạng, về Bác Hồ, sắt son theo Đảng.

Dịp này, đồng chí Lê Thanh Hải cũng đã cùng đông đảo đại biểu giao lưu với các nhân chứng lịch sử, hiện thân của những Người mẹ Bàn Cờ “tay gầy tóc bạc phơ, chuyền cơm qua vách cấm, khi ngoài trời đã thưa”; những người chị “nhận sinh viên là chồng”; những người em “tần tảo trao tin thơ”… những người từng tham gia chiến đấu, hoạt động tại vùng lõm chính trị - căn cứ cách mạng Bàn Cờ, như cô Tư Liêm, từng là quyền Bí thư Thành Đoàn Sài Gòn - Gia Định - người đã chỉ huy công tác chuẩn bị khởi nghĩa trong nội thành tại khu vực Bàn Cờ đầu năm 1975; cô Mười Thu, nguyên đội viên tổ võ trang tuyên truyền Thành đoàn trong chiến dịch Mậu Thân 1968; cô Đặng Thị Thiệp, một cơ sở cách mạng trung kiên...

Đức Thắng

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.