Máy phát hiện nói dối bị… qua mặt

Douglas Williams, 69 tuổi, ở thành phố Norman, bang Oklahoma (Mỹ), một cựu cảnh sát và là chủ trang web Polygraph.com, vừa nhận tội dạy người khác cách qua mặt máy phát hiện nói dối. Lời thú tội của Williams khiến giới chuyên gia một lần nữa dấy lên cuộc tranh cãi về tính chính xác của máy phát hiện nói dối.

Sau khi nhận tội, Williams đối mặt với 20 năm tù giam và 250.000 USD tiền phạt vì bán tài liệu dạy qua mặt máy phát hiện nói dối cho hai người thực ra là hai đặc vụ mật đang điều tra ông ta. Một đặc vụ đóng vai là nhân viên của Bộ An ninh Nội địa và nói với Williams rằng, anh ta muốn che giấu sự thật là mình dính líu đến hoạt động buôn ma túy qua sân bay. Đặc vụ còn lại cho hay anh ta định xin việc trong lực lượng tuần tra biên giới và muốn giấu quá khứ tội phạm của mình.

Douglas Williams.
Douglas Williams.

Williams từng là cảnh sát ở bang Oklahoma, từng lên các chương trình truyền hình như "60 Minutes" của kênh CBS để phản đối việc sử dụng máy phát hiện nói dối, coi thứ máy này là một loại khoa học rác. Ông ta tiến xa hơn khi tự lập trang web bán kỹ thuật cho những ai muốn vượt qua cuộc kiểm tra với máy phát hiện nói dối và còn đích thân dạy khách hàng các kỹ thuật này.

Vụ xét xử Williams làm sống dậy một cuộc tranh luận cũ nhưng không bao giờ hết nóng: Máy phát hiện nói dối có chính xác và liệu có biện pháp nào tốt hơn?

Năm 2002, Học viện Khoa học Quốc gia Mỹ thực hiện một nghiên cứu toàn diện về máy phát hiện nói dối và kết luận rằng tỷ lệ phát hiện nói dối của máy này cao hơn nhiều so với tỷ lệ tình cờ phát hiện ai đó đang nói dối. Dù vậy, các nhà nghiên cứu cũng khẳng định kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối cho ra quá nhiều kết quả sai.

Ông Stephen Fienberg, nhà thống kê học và là Chủ tịch của Ủy ban Nghiên cứu - Học viện Khoa học Quốc gia nhận xét: "Những tín hiệu mà máy phát hiện nói dối ghi nhận, dù là toát mồ hôi trên đầu ngón tay hay nhịp thở bất thường, đều gắn với hành vi nói dối hay lừa gạt. Nhưng không may, những dấu hiệu này lại gắn với nhiều điều khác nữa". Ông Fienberg thẳng thắn nói: "Kết luận cá nhân của tôi là cái máy này không có vai trò trong quá trình rà soát công dân của chính phủ…

Do có quá nhiều người trung thực bị gắn mác nói dối sau khi bị máy kiểm tra nên các nhà nghiên cứu đã kết luận rằng máy phát hiện nói dối không đủ tin cậy để dùng vì mục đích kiểm tra an ninh quốc gia hoặc rà soát ứng viên xin việc làm để xem họ có phải là gián điệp không.

Đa số trong Quốc hội Mỹ cũng cho rằng máy này đủ tốt để ít nhất là cho chính phủ sử dụng. Tuy Quốc hội Mỹ đã cấm các doanh nghiệp, công ty tư nhân dùng máy phát hiện nói dối trong tuyển nhân viên từ năm 1988 nhưng chiếc máy này vẫn có khả năng phủ bóng sợ hãi lên cả nghìn công chức liên bang và cơ quan thực thi pháp luật Mỹ.

Phần lớn bằng chứng dùng để đánh giá hiệu quả của máy phát hiện nói dối là dựa trên công dụng của chúng trong các vụ điều tra những sự kiện cụ thể đã biết như các vụ án hình sự. Trong các trường hợp này, máy có thể phân biệt nói dối và nói thật ở tỷ lệ cao hơn nhưng vẫn không đủ để coi là hoàn hảo.

Nhà phát minh máy phát hiện nói dối John Larson (bên phải)

Nhà phát minh máy phát hiện nói dối John Larson (bên phải)

Các bài kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối hiện nay dựa trên các cơ sở khoa học yếu ớt cho dù đã trải qua cả thế kỷ nghiên cứu. Người kiểm tra thường hỏi những câu hỏi chung chung vì họ không biết người trả lời có thể che giấu hành vi vi phạm nào. Khác với câu hỏi cụ thể, các cá nhân có thể phản ứng khác nhau với câu hỏi chung chung. Do đó cả người hỏi và người trả lời có thể không rõ liệu các câu trả lời đó là trung thực hay chưa trừ khi phải có tiêu chuẩn rõ ràng, quy định nhất quán thế nào là câu trả lời chấp nhận được.

Hành vi lừa gạt có thể được xác định dựa vào đo đếm các phản ứng sinh lý học. Một loạt yếu tố thể chất và tinh thần như tâm trạng hồi hộp vì bị kiểm tra cũng có thể ảnh hưởng tới kết quả mà máy phát hiện nói dối đưa ra. Người ta còn có thể học cách bắt chước một số phản ứng sinh lý học để qua mặt máy nối dối. Đây là một điều đặc biệt đáng lo ngại khi một số người cố tình áp dụng các biện pháp tinh vi để đối phó với máy phát hiện nói dối.

Ví dụ như trường hợp của Douglas Williams nói trên, ông ta đã lập hẳn một trang web để dạy người ta vượt qua các bài kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối. Trong một video quảng cáo dịch vụ của mình, Williams cho biết máy phát hiện nói dối giả định rằng bạn hồi hộp khi bị hỏi một câu nào đó có nghĩa là bạn phạm phải tội bạn đang bị hỏi. Và ông ta tuyên bố: "Thậm chí ngay cả khi bạn nói hoàn toàn sự thật, bạn vẫn có rủi ro trượt 50%. Tại sao lại trượt? Bạn hồi hộp nhưng không có nghĩa là bạn đang nói dối. Tôi có thể dạy bạn cách vượt qua bài kiểm tra, dù bạn hồi hộp hay không".

Tuy nhiên, Bộ Tư pháp Mỹ cho rằng Williams đã vượt giới hạn khi ông ta dạy cả những người có tiền án tiền sự. Không chỉ mình Williams, một số người cũng từng lọt vào tầm ngắm của các đặc vụ khi với lý do tương tự. Năm 2012, một người tên là Chad Dixon ở bang Indiana phải ngồi tù 8 tháng. George Maschke, người điều hành trang web chống máy phát hiện nói dối antipolygraph.org, ngờ rằng trong những khách hàng gọi cho mình có cả đặc vụ Mỹ giả danh.

Máy phát hiện nói dối do John Larson, một cảnh sát ở Sở Cảnh sát Berkeley, bang California phát minh năm 1921. Các chỉ số sinh lý học như huyết áp, mạch đập, hiện tượng toát mồ hôi, phản ứng da của một người được đo và ghi lại khi người này được kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối. Cơ sở khoa học của máy là nếu nói dối, cơ thể người sẽ có phản ứng sinh lý học khác với người nói thật.
Dương Thùy (tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.