“Máu” rừng nghiến thượng nguồn sông Đà vẫn không ngừng chảy

Những cánh rừng phòng hộ ở huyện Tuần Giáo, Tủa Chùa (tỉnh Điện Biên) và một số vùng lân cận đang thưa dần những cây gỗ nghiến cổ thụ. Hiện tượng khai thác rừng nghiến đã và đang diễn ra phức tạp. 

Bài 1: Cái kết đau đớn của một cây nghiến ngàn tuổi

Chỉ tính từ năm 2016 đến ngày 17-4-2018, trên địa bàn 2 huyện Tủa Chùa và Tuần Giáo – Điện Biên, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 318 vụ với 288 đối tượng có hành vi xâm hại, hủy hoại rừng, tịch thu hơn 120m3 gỗ các loại. 

PV Báo CAND đã thâm nhập hiện trường và ghi nhận thực tế, qua đó khẳng định tình trạng chặt hạ cây gỗ nghiến vẫn diễn ra, nếu không có biện pháp hữu hiệu, rừng nghiến sẽ chỉ còn là kí ức và thượng nguồn sông Đà sẽ hứng chịu nhiều hậu quả, ảnh hưởng tới môi trường sinh thái quốc gia và biến đổi khí hậu.

Vượt núi đá tai mèo đến thăm… đại thụ ngàn tuổi

Xã Mường Đun, huyện Tủa Chùa – nơi mà người dân phản ánh tình trạng vận chuyển, khai thác trái phép gỗ nghiến đang diễn ra phức tạp là điểm đến của nhóm PV cùng một số cán bộ Công an và người dân. Mường Đun có 9 thôn bản (739 hộ) với tổng diện tích rừng là trên 1,8 ngàn héc ta, độ che phủ rừng trên 48%. Đời sống kinh tế của bà con nơi đây chủ yếu dựa vào nông nghiệp. 

Phóng viên Báo CAND bên gốc cây gỗ nghiến bằng cả 10 người ôm bị chặt hạ trong cánh rừng ở bản Kép.
Phóng viên Báo CAND bên gốc cây gỗ nghiến bằng cả 10 người ôm bị chặt hạ trong cánh rừng ở bản Kép.

Đi trên con đường liên thôn, bản phóng tầm mắt về phía xa, chúng tôi choáng ngợp trước độ cao của dãy núi đá ở đây. Khác với các vùng khác, rừng nghiến ở Mường Đun nói riêng và huyện Tủa Chùa nói chung nằm trên những núi đá tai mèo cao chót vót. 

Quá trưa ngày 17-5-2018, tôi theo chân C.V.Ch – một người dân địa phương vượt qua những con dốc dựng đứng, mục sở thị hiện trường khai thác, đốn hạ cây gỗ nghiến cổ thụ ngàn tuổi. Cánh rừng nghiến này thuộc địa bàn bản Kép, xã Mường Đun. Con đường đất chỉ vừa một chiếc xe máy lưu thông uốn lượn quanh triền bìa rừng. 

“May hôm nay, anh lên đây trời không có mưa. Chứ mưa thì chịu, không thể đi được”, Ch nói với tôi. Do không có đường vào sâu trong cánh rừng, nên chúng tôi để lại chiếc xe máy bên đường. Ch cho biết, để vào tận hiện trường cây nghiến ngàn tuổi bị đốn hạ phải mất gần 2 giờ cuốc bộ băng suối, vượt núi. Lúc này, nắng mỗi lúc một gắt. Theo lời dặn của Ch, để tránh mất sức, tất cả đồ đạc, vật dụng không cần thiết, tôi đều để lại, ngoại trừ những thiết bị tác nghiệp cùng một chai nước lọc.

Phóng viên Báo CAND bên gốc cây gỗ nghiến bằng cả 10 người ôm bị chặt hạ trong cánh rừng ở bản Kép.
Phóng viên Báo CAND bên gốc cây gỗ nghiến bằng cả 10 người ôm bị chặt hạ trong cánh rừng ở bản Kép.

Dù đã nhiều lần leo núi, song trước ngọn núi Đúm Cáy – bản Kép lởm chởm đá tai mèo với hàng loạt điểm dựng đứng này, tôi chợt nghĩ: “Không vào được hiện trường là công cốc hết!”. Nhưng với quyết tâm phải ghi nhận đầy đủ thực tế về việc chặt hạ cây nghiến ngàn tuổi, nên mọi mệt mỏi sau đó đã được đẩy lùi. Trên đường vào hiện trường cây nghiến bị đốn hạ, chúng tôi bắt gặp hình ảnh những con đường vắt qua các mỏm đá lởm chởm.

Ch kể, những con đường với hàng loạt vết lõm trên đường được hình thành do bà con thường xuyên vào rừng làm nương cũng như nhiều lâm tặc lợi dụng sự vắng bóng của lực lượng chức năng vào rừng khai thác, vận chuyển trái phép gỗ nghiến. 

Vừa dứt lời, Ch chỉ cho chúng tôi xem một chiếc xe máy Win cũ nát được cất giấu bên dưới một mỏm đá, cho biết đây là phương tiện của lâm tặc để lại. Với địa hình đá tai mèo lởm chởm, đường đất trơn trượt như ở cánh rừng bản Kép thì những chiếc xe Win là phương tiện hữu hiệu để lâm tặc sử dụng vận chuyển gỗ nghiến, lâm sản ra khỏi cửa rừng.

PV Báo CAND tại hiện trường một cây nghiến cổ thụ bị chặt hạ
PV Báo CAND tại hiện trường một cây nghiến cổ thụ bị chặt hạ

Xót xa "cây thần" ngàn tuổi bị đốn hạ

16h, sau gần 2 giờ vượt qua các mỏm đá lởm chởm, chúng tôi đã vào sâu trong cánh rừng nghiến. Ngay bên cạnh nương ngô của bà con là hơn chục cột gỗ nghiến đã được bào chế nằm chỏng chơ trên các mỏm đá. Ch cho biết, đây là những cột gỗ nghiến đã bị “lâm tặc” xẻ thịt từ cây gỗ nghiến ngàn tuổi phía trên ngọn núi nằm cách đó gần 100m. 

Để có được những cột gỗ có chiều dài hơn 2m và đường kính gần 40cm này thì cây nghiến bị xẻ thịt phải có đường kính rất lớn. Từ vị trí này, chúng tôi tiếp tục leo lên ngọn đồi cao phía trên. Càng lên cao, tôi càng thấy nhiều lóng, cột gỗ nghiến nằm vắt trên triền núi. 

Xung quanh là đống mùn cưa vẫn còn tơi xốp. Vừa dùng chiếc thước của chúng tôi đem đi đo đường kính một lõi nghiến đã được bào chế qua loa có kích thước 70cm x 50cm, Ch bảo: “Với lõi nghiến này, lâm tặc có thể xẻ ra được 12 lóng gỗ nghiến (dạng thớt) có đường kính 45cm. Rất có thể do lực lượng chức năng đang làm gắt nên lâm tặc đã tạm dừng xẻ gỗ, chờ thời cơ rồi mới tuồn ra khỏi rừng”.

Cuối cùng, sau gần 15 phút từ vị trí phát hiện hơn chục cột gỗ nghiến, chúng tôi đã đến được hiện trường cây gỗ nghiến ngàn tuổi bị đốn hạ. Quệt ngang vệt mồ hôi đang lăn dài trên mặt, Ch nói: “Đấy, cây nghiến ngàn tuổi chỉ còn lại cái gốc khổng lồ này!”. 

Những cột gỗ nghiến đã được bào chế nằm chỏng chơ trên các mỏm đá bị lâm tặc xẻ thịt từ cây gỗ nghiến ngàn tuổi.
Những cột gỗ nghiến đã được bào chế nằm chỏng chơ trên các mỏm đá bị lâm tặc xẻ thịt từ cây gỗ nghiến ngàn tuổi.

Nhìn gốc cây gỗ nghiến bằng cả 10 người ôm bị chặt hạ, chúng tôi thấy thật xót xa. Xung quanh gốc cây này còn vương vãi hạt mùn cưa. Để xác thực đường kính của cây, chúng tôi dùng thước đo chuyên dụng. Kết quả cho thấy, đường kính của nó đạt ngưỡng khủng - 4,5m. “Thật không thể tin nổi!”, tất cả chúng tôi đều thốt lên. 

Tôi hỏi: “Tuổi đời cây này là bao nhiêu?”, Ch liền đáp: “Với đường kính gốc như vậy, cây này phải hơn ngàn tuổi anh ạ!”. Nhìn vào vị trí đốn hạ bên trên, tôi nhận ra, thời gian cây bị chặt hạ không phải mới, song khi nhìn vào phần rễ cây chồi lên kèm với đó là hình ảnh bị cưa thành thớt, chúng tôi đều cho rằng, lâm tặc vẫn đang lén lút vào đây để xẻ thịt nốt phần còn lại của cây gỗ nghiến ngàn tuổi này. Tất nhiên, việc xẻ thịt này không gì khác ngoài việc lấy thớt nghiến để bán ra ngoài cho các đầu nậu thu mua.

Với đường kính đo được là 4,5m, Ch đoán định, cây nghiến ngàn tuổi này sẽ xuất ra một khối lượng gỗ và giá trị đi kèm tương đối lớn. Trước vài cây cột và một số lõi nghiến còn sót lại ở hiện trường đã cho thấy, các đối tượng lâm tặc đã khai thác và vận chuyển trót lọt số lượng lớn sản phẩm gỗ nghiến ra bên ngoài cánh rừng.

Một lóng gỗ nghiến có đường kính 90 cm, lâm tặc sẽ bán cho đầu nậu chế tác thành mặt bàn.
Một lóng gỗ nghiến có đường kính 90 cm, lâm tặc sẽ bán cho đầu nậu chế tác thành mặt bàn.
PV Báo CAND đã tiếp xúc với một đầu nậu về lâm sản ở tỉnh Điện Biên có tên là Hoàng “quắt”. Hoàng “quắt” cho biết, Gỗ nghiến là loại gỗ có tính cơ học cao, rất cứng, không bị mối – mọt. Việc sử dụng gỗ nghiến để làm nhà sàn, cột nhà, hoành, kèo… hay trưng bày các sản phẩm chế tác từ ngọc nghiến hay còn gọi là mắt nghiến như: lục bình, tượng gỗ… trong nhà sẽ giúp gia chủ gặp nhiều may mắn cũng như thể hiện đẳng cấp của mình. Nếu như trước đây, lâm tặc thường tìm đến các cánh rừng nghiến để khai thác ngọc nghiến, mắt nghiến và chế tác ra những sản phẩm mĩ nghệ thì nay, nhiều đầu nậu đã chuyển hướng sang “săn” các cột, thớt gỗ nghiến.

Xem tiếp Bài 2, “Máu” rừng nghiến thượng nguồn sông Đà vẫn không ngừng chảy: Nhói lòng cảnh rừng nghiến tan hoang

D.Hiển - T.Huy – X.Trường – T.Trung

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...