Mặt trăng và sức khỏe con người

Mặt trăng luôn lưu giữ trong tâm trí con người kể từ buổi bình minh của loài người. Xuyên suốt chiếu dài lịch sử, nhiều dân tộc trên thế giới đã thờ phụng Mặt Trăng như một vị thần.

Họ tin rằng Hằng Nga thực sự có phép màu ảnh hưởng đến cuộc sống của con người trên dương thế và cả sức khỏe của họ nữa. Nhưng liệu niềm tin này có thật không? Dưới đây là bài viết của Tiến sĩ Maria Cohut, bà chuyên viết về sức khỏe bộ não, lịch sử y khoa và các mối quan hệ của cơ thể con người lúc sống và chết…

Mặt trăng ảnh hưởng đến sự sống trên trái đất và các cơ chế tự nhiên theo một cách có vẻ như đã có từ hàng trăm ngàn năm trước rồi. Khi trăng rằm, san hô sẽ giải phóng trứng và giao tử trong một cơn sinh sản điên cuồng. Và lực hấp dẫn giữa mặt trăng và trái đất sẽ tạo nên hiện tượng thủy triều: sự trồi lên và sụt xuống của biển cả. 

Kể từ khi mặt trăng ảnh hưởng như một cơ chế sự sống trên trái đất nên nhân loại tin rằng nó có thể ảnh hưởng tới các khía cạnh sức khỏe thể chất và tinh thần. Nhưng những niềm tin này có đúng không? Và đúng ở các mức độ như thế nào?

Mặt trăng và chị em phụ nữ

Một số người thường hay gọi chu kỳ kinh nguyệt là "chu kỳ mặt trăng", và nhiều người vẫn tin rằng có một dạng đồng bộ giữa các giai đoạn mặt trăng với các chu kỳ "đến tháng" của chị em phụ nữ. Vô số trang web và các ứng dụng điện thoại thông minh giúp người sử dụng theo dõi chu kỳ mặt trăng hoặc đạt được sự đồng bộ hóa hoàn toàn giữa các chu kỳ "đến tháng" và các giai đoạn của trăng. Nhưng có hay không giai đoạn mặt trăng có thể ảnh hưởng tới các cửa sổ sinh sản? 

Câu hỏi này khó mà trả lời thấu đáo được. Quan niệm cho rằng chu kỳ "đến tháng" và các giai đoạn của mặt trăng có một mối liên hệ nào đó xuất phát từ một khái niệm cho rằng: tính trung bình 1 chu kỳ "đến tháng" kéo dài 28 ngày tức dài bằng một chu kỳ mặt trăng. Mặt trăng kéo dài 27 ngày, 7 tiếng đồng hồ và 43 phút thì mới hoàn thành một chu kỳ quay xung quanh trái đất; và 29,5 ngày là đúng một chu kỳ mặt trăng.

Trong các thập niên 1970, 1980 và 1990, nhiều nghiên cứu quy mô nhỏ đã đề xuất rằng các thời kỳ của phụ nữ và các giai đoạn rụng trứng thường trùng hợp với giai đoạn "sáng" (ám chỉ thời điểm trăng rằm) tương ứng với giai đoạn "tối" (ám chỉ trăng non) của chu kỳ trăng. 

Một số nghiên cứu dạng này cũng cho thấy có những mối tương quan giữa các giai đoạn mặt trăng, làm thay đổi mức độ melatonin (một loại hormone giúp kiểm soát các chu kỳ thức - ngủ) và giai đoạn "đến tháng". 

Nhiều người tin rằng có một dạng đồng bộ giữa các giai đoạn mặt trăng với các chu kỳ "đến tháng" của chị em phụ nữ.
Nhiều người tin rằng có một dạng đồng bộ giữa các giai đoạn mặt trăng với các chu kỳ "đến tháng" của chị em phụ nữ.

Cuộc nghiên cứu gần đây nhất là vào năm 2005 với sự tham gia của một nhóm nhỏ phụ nữ đến từ Nepal đã chỉ ra rằng những phụ nữ có giai đoạn rụng trứng trùng hợp với thời điểm trăng rằm thì sẽ mang thai trong suốt mùa trăng rằm, và có thể sinh con trai.

Những người phụ nữ thụ thai trước trăng rằm thường có khuynh hướng sinh con gái. Tuy nhiên, hầu hết các thời kỳ thụ thai không có khả năng "đồng bộ" với những giai đoạn mặt trăng cụ thể, ngoại trừ sự trùng hợp. 

"Chu kỳ mặt trăng" có thể diễn ra trong khoảng từ 21 ngày đến 35 ngày, và độ dài của hiện tượng này cũng thay đổi tùy theo tuổi tác và các nhân tố hormone. Một nghiên cứu gần đây kéo dài 1 năm với sự tham gia của 74 phụ nữ đang trong độ tuổi sinh sản đã tỏ ra mâu thuẫn với ý kiến cho rằng mặt trăng quyết định chu kỳ "đến tháng". 

Nghiên cứu không tìm thấy mối tương quan nào giữa các thời kỳ rụng trứng, sinh sản và các giai đoạn trăng.

Mặt trăng và giấc ngủ

Năm 2014, một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Sleep Medicine đã đánh giá về chất lượng giấc ngủ của 319 người tham dự trong suốt các kỳ trăng rằm. Nghiên cứu này nói rằng trong kỳ trăng rằm, những người tham gia có giấc ngủ hiệu quả thấp hơn, đồng nghĩa họ vẫn còn thức hoặc trong trạng thái mơ màng suốt đêm trên giường. Trăng rằm cũng bị đổ lỗi cho chứng mất ngủ do ánh trăng quá sáng và rèm ngủ thưa mỏng.

Một cuộc nghiên cứu của Christian Cajochen (Đại học Basel ở Thụy Sĩ) và các đồng nghiệp hồi năm 2013 khi tiến hành các phân tích theo phương pháp quy nạp. Thử nghiệm bao gồm sự tham gia của 17 tình nguyện viên khỏe mạnh (từ 20 đến 31 tuổi) và 16 tình nguyện viên khỏe mạnh (từ 57 đến 74 tuổi). 

Các tình nguyện viên được cho ngủ trong những căn phòng không có cửa sổ (phòng tối) trong một nghiên cứu kéo dài 3 đến 5 ngày. Trong thời gian đó, các nhà nghiên cứu đã đo lường các thay đổi trong cấu trúc giấc ngủ, hoạt động não bộ trong lúc ngủ cũng như lượng Melatonin và Cortisol. 

Sau đó các nhà điều tra đã tiến hành các phân tích ngay trước và sau kỳ trăng rằm, những người tình nguyện mất khoảng 5 phút trung bình để chìm vào giấc ngủ, và thời gian ngủ của họ rơi vào khoảng 20 phút. 

Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng giấc ngủ của những người tham gia cũng nhẹ hơn bình thường và lượng melatonin cũng giảm gần với trăng rằm. Hãng tin BBC News dẫn lời ông Christian Cajochen cho biết: "Chu kỳ mặt trăng dường như ảnh hưởng tới giấc ngủ con người, ngay cả khi họ đã ngủ và không để tâm tới giai đoạn mặt trăng thật sự". 

Mặt trăng và sức khỏe tâm thần

Một quan niệm khác cho rằng mặt trăng ảnh hưởng tới cảm xúc và sức khỏe tâm thần và cụ thể là khi trăng rằm có thể khiến tính khí con người trở nên hung hăng hơn. Trong một số nền văn hóa dân gian, trăng rằm kích hoạt khả năng biến hình từ người sang sói thành người sói. 

Một nghiên cứu từ năm 1984 nói rằng tỷ lệ các hành vi tội phạm đã tăng lên vào các đêm trăng rằm. Các tác giả nghiên cứu nói rằng vào các kỳ trăng rằm đã tạo ra sự "kích ứng sóng thủy triều con người" được gây ra bởi "lực hấp dẫn của mặt trăng". 

Một nghiên cứu được công bố vào năm 2009 nói lên rằng các cơ sở tâm thần đã tiếp nhận nhiều bệnh nhân hơn vào kỳ trăng rằm. Nghiên cứu nhỏ dựa trên hồ sơ của 91 bệnh nhân với "sự khuấy động hành vi bạo lực và cấp tính" và 23% số bệnh nhân nhập viện đã diễn ra trong các lần trăng rằm.

Tuy nhiên, nghiên cứu khác cũng tỏ ra mâu thuẫn với khái niệm rằng trăng rằm khiến người ta tự gây hại cho bản thân và những người khác. Năm 1998, một nghiên cứu được đăng tải trên tờ Psychiatry đã "không tìm thấy mối quan hệ đáng kể nào" giữa bất kỳ giai đoạn trăng với đà tăng hành vi bạo lực. 

Và năm 2019, các nhà nghiên cứu từ Thụy Sĩ và Mỹ qua phân tích dữ liệu của 17.966 cá nhân được chữa trị tại 15 phòng khám tâm thần khác nhau trong suốt hơn 10 năm. Nghiên cứu này cũng không tìm thấy bằng chứng nào về đà tăng hung hăng trong suốt giai đoạn trăng rằm.

Nguyễn Thanh Hải (tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.