Thượng tá Nguyễn Trọng Dũng, Phó Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế và buôn lậu (Công an tỉnh Quảng Ninh) cho biết, trong hoạt động Thương mại điện tử (TMĐT) ngày càng tiềm ẩn nguy cơ về buôn bán, kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, đặc biệt là hàng cấm, hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ. Hiện, phương thức, thủ đoạn mới mà các đối tượng đang sử dụng là thông qua các kho hàng của bưu chính trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh để tàng trữ và kinh doanh hàng giả nhãn mác, giả xuất xứ, hàng kém chất lượng, lừa bán cho người tiêu dùng, gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế và sức khoẻ của người dân. Một số thủ đoạn mới đang xuất hiện trên nền tảng TMĐT tập trung vào nhóm hàng hóa có giá trị cao, những mặt hàng do nước ngoài sản xuất. Ngoài ra, các đối tượng thường lập nhiều tài khoản Facebook và chạy quảng cáo, ảnh chụp sản phẩm tương đối chuyên nghiệp và không có địa chỉ, số điện thoại, hoặc địa chỉ chung chung, khi khách hàng hỏi thì chỉ nhận inbox (nhắn tin riêng).
Trong khi đó, hoạt động TMĐT đối với hàng hóa xuất nhập khẩu (XNK) trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh chủ yếu được thực hiện dưới hình thức khách hàng đặt mua hàng tại các sàn giao dịch điện tử, website TMĐT ở nước ngoài sau đó thông qua các cá nhân hoặc doanh nghiệp XNK vận chuyển hàng hóa về địa bàn Quảng Ninh qua các cửa khẩu như Cửa khẩu Bắc Luân II, Cửa khẩu Bắc Phong Sinh, Cửa khẩu Hoành Mô. Nhiều đối tượng nhận oder (đặt hàng) từ nước ngoài về Việt Nam, cam kết đưa hàng hóa (trong đó có cả hàng giả, hàng lậu) về địa chỉ người mua.
Thực tế cho thấy, các đối tượng buôn lậu thay đổi phương thức hoạt động, tìm cách buôn lậu qua cửa khẩu chính ngạch. Đặc biệt, tại cửa khẩu Móng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh xuất hiện một số doanh nghiệp hoạt động XNK lợi dụng các quy định thông thoáng trong kê khai hải quan điện tử để GLTM. Trong quá trình nhập khẩu hàng hóa với các hình thức như khai sau tên, mã hàng hóa, lợi dụng luồng xanh để trốn thuế, khai báo không đúng về giá và chất lượng hàng hóa, chia nhỏ linh kiện, phụ tùng của sản phẩm nguyên chiếc để gian lận thuế, lợi dụng hoạt động mở tờ khai nhập khẩu hàng gia công để trà trộn vận chuyển trái phép về Việt Nam hàng bách hóa, tiêu dùng…
Điển hình như ngày 10/9/2020, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế và buôn lậu đã phát hiện và đấu tranh với nhóm đối tượng buôn lậu khoáng sản (quặng kim loại) từ Việt Nam sang Trung Quốc qua cửa khẩu Bắc Luân II tại TP Móng Cái. Đơn vị đã tiến hành bắt giữ 2 xe ô tô đầu kéo làm thủ tục thông quan là hàng giấy cuộn xuất khẩu, thuế suất 0%, nhưng kiểm tra thực tế và giám định đã xác định là 101,4 tấn quặng chì, hàm lượng 64% là mặt hàng cấm xuất khẩu.
Mở rộng vụ án, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế và buôn lậu đã bóc gỡ được đường dây gồm người Việt Nam hoạt động tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước như Bắc Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai, Yên Bái, Tuyên Quang, câu kết với đối tượng người Trung Quốc. Từ tháng 5/2019 đến tháng 9/2020 đã xuất lậu trót lọt 200 chuyến quặng kim loại sang Trung Quốc trị giá khoảng 200 tỷ đồng, thu lời bất chính 6 tỷ đồng.
Ở vụ án này, Công an tỉnh Quảng Ninh đã khởi tố 16 bị can về tội “Buôn lậu”. Vụ việc cho thấy thủ đoạn buôn lậu mới. Các đối tượng ở các tỉnh thành khác nhau đã tổ chức thu gom quặng kim loại tập kết về Bắc Ninh, mở tờ khai là giấy cuộn nhưng thực tế là toàn bộ số quặng trên 2 xe đều được cất giấu trong thùng tôn hình trụ ống tròn nhằm qua mặt các lực lượng chức năng. Các đối tượng lợi dụng chính sách áp thuế xuất khẩu bằng 0% đối với mặt hàng giấy cuộn, để xuất khẩu chính ngạch qua cửa khẩu Bắc Luân II. Các đối tượng đã lợi dụng quy định của pháp luật về hoạt động kinh doanh XNK, tạm nhập tái xuất, về quản lý hải quan điện tử có nhiều thông thoáng như về biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt, về kiểm tra hàng hoá khi thông quan.
Đặc biệt, hoạt động buôn bán, vận chuyển trái phép lâm sản, động vật hoang dã từ các vùng miền khác qua địa bàn tỉnh Quảng Ninh xuất sang Trung Quốc vẫn diễn ra tiềm ẩn phức tạp với nhiều phương thức thủ đoạn ngày càng tinh vi. Các đối tượng thường sử dụng thủ đoạn gửi hàng lên xe khách hoặc sử dụng xe ô tô con chạy với tốc độ cao để vận chuyển, phân công đối tượng cảnh giới, canh gác, theo dõi hoạt động của cơ quan chức năng, thường xuyên thay đổi biển số, sẵn sàng bỏ chạy khi bị truy đuổi. Khi ra đến TP Móng Cái thì tập kết hàng hóa tại các nhà dân sau đó lợi dụng đêm tối để xuất lậu sang Trung Quốc.
Đặc biệt, hoạt động lợi dụng các chuyến bay giải cứu người từ vùng dịch về sân bay Vân Đồn từ các nước châu Phi, các đối tượng vận chuyển sản phẩm từ động vật hoang dã cất giấu trong các hành lý ký gửi để vận chuyển đưa về Việt Nam tiêu thụ. Điển hình, ngày 31/3/2021, Phòng đã chủ trì phối hợp với các phòng nghiệp vụ Công an tỉnh phát hiện, bắt giữ 3 đối tượng vận chuyển trái phép 55kg sản phẩm có nguồn gốc từ động vật nguy cấp, quý, hiếm (sừng tế giác) trên chuyến bay VN088 của Việt Nam Airline từ sân bay Luanda Angola về Việt Nam tại Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn.
Về khó khăn trong công tác chống buôn lậu, Thượng tá Nguyễn Trọng Dũng cho rằng, trong thời gian cận Tết, các đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới thường hoạt động ở những chỗ hẻo lánh, trong rừng, xa khu dân cư và sử dụng các đối tượng trông đường, cảnh giới gây khó khăn cho công tác bắt giữ, xử lý. Các đối tượng phần lớn là “dân xã hội”, lưu manh chuyên nghiệp, quá trình hoạt động cũng như sinh hoạt các đối tượng rất cảnh giác. Trong khi đó, các phương tiện ôtô chở khách, xe ôtô chở người được hoán cải thành xe chở hàng hoặc được các đối tượng tự chế hầm, vách để cất giấu hàng hoá ngày càng tinh vi, bí mật, thường xuyên thay đổi biển kiểm soát dẫn tới việc phát hiện, bắt giữ, xử lý ngày càng khó khăn.
Trong năm 2022 lực lượng Công an tỉnh Quảng Ninh đã có nhiều nỗ lực, cố gắng, bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ của Bộ Công an, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh, Ban chỉ đạo 389 tỉnh, thường xuyên kiểm tra, kiểm soát các tuyến, địa bàn trọng điểm và triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả chỉ đạo của TW, của tỉnh về công tác phòng, chống buôn lậu, GLTM và hàng giả, không để hình thành đường dây, tụ điểm về buôn lậu, vận chuyển, chứa chấp hàng lậu, hàng giả lớn trên địa bàn. Hoạt động buôn lậu, GLTM và hàng giả trên địa bàn tỉnh tiếp tục được kiềm chế, kiểm soát và đạt được những kết quả tích cực, toàn diện.
Để làm tốt công tác này, Công an tỉnh Quảng Ninh tăng cường công tác rà soát, lập danh sách tuyến, địa bàn, lĩnh vực trọng điểm, các phương thức thủ đoạn mới về buôn lậu, GLTM và hàng giả tại địa phương, đồng thời làm tốt công tác nghiệp vụ, bảo đảm phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi buôn lậu, GLTM, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, nhất là các mặt hàng dược phẩm, thực phẩm, dược liệu, xăng dầu, khoáng sản, thuốc lá…
Đồng thời, chủ động tham mưu đề xuất, triển khai các biện pháp phòng ngừa, xác lập chuyên án, bóc gỡ, triệt phá đường dây, băng ổ nhóm, xử lý đối tượng cầm đầu. Triệt xóa các điểm, tụ điểm phức tạp về buôn lậu, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng cấm, xâm phạm sở hữu trí tuệ. Xử lý nghiêm minh các hành vi lợi dụng thiên tai, dịch bệnh để đầu cơ, tăng giá bất hợp lý, trục lợi, lừa dối người tiêu dùng.
Ngoài ra, không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và hoạt động của phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, vận động nhân dân không tham gia, tiếp tay cho các hành vi buôn lậu, GLTM và hàng giả. Tổ chức tuyên truyền về kết quả phát hiện, xử lý các vụ việc phạm tội và vi phạm pháp luật về buôn lậu, GLTM và hàng giả để nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân.
