Ký ức những người làm sân bay ‘quốc tế’ ở Việt Bắc

Khi những quả cọ tím ngắt đã rơi đầy xuống chân những ngọn đồi ở mảnh đất Sơn Dương cũng là lúc mùa xuân đang ngấp nghé bên thềm nhà. Tết này đã tròn 70 năm sân bay Lũng Cò, xã Minh Thanh, Sơn Dương, Tuyên Quang – sân bay “quốc tế” đầu tiên của cách mạng Việt Nam đi vào lịch sử.

Một ngày giáp Tết, chúng tôi tới xã Minh Thanh với ước nguyện tìm gặp được các chứng nhân lịch sử – những người đã góp công sức để sân bay hoàn thiện chỉ trong… 2 ngày, những người đã dành trọn tâm huyết, góp phần làm nên Cách mạng Tháng Tám. Chúng tôi đứng giữa khoảng mênh mông, nơi còn lại tấm bia lịch sử vốn là sân bay ngày ấy, cảm giác bâng khuâng xen lẫn tự hào chợt ùa về…

Giờ đây, mỗi khi đến di tích Nha Công an Trung ương (TW), khách tham quan vẫn được nhìn thấy tấm bia lưu niệm cùng một chiếc máy bay phủ màu thời gian của không lực Mỹ được trưng bày tại khu vực bãi cỏ khá rộng, phẳng, sau lưng là những quả đồi cùng núi non bao bọc, phía trước mặt là cánh đồng lúa trải dài của bà con xã Minh Thanh.

Đây là chứng tích lịch sử của sân bay Lũng Cò - sân bay “quốc tế” đầu tiên của cách mạng Việt Nam tại xóm Cò, thôn Đồng Đon, xã Minh Thanh, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang nằm trong quần thể Khu di tích Nha Công an TW.

Trung úy Nguyễn Như Trang, Đội phó phụ trách Đội hướng dẫn tuyên truyền, Ban quản lý Khu di tích lịch sử Nha Công an TW, nói về di tích sân bay Lũng Cò đầy tự hào: “Đây là sân bay “quốc tế” đầu tiên của cách mạng Việt Nam, sân bay được làm chỉ trong 2 ngày”.

Chiếc máy bay của không lực Mỹ trưng bày tại khu di tích Nha Công an TW.
Chiếc máy bay của không lực Mỹ trưng bày tại khu di tích Nha Công an TW.

Đầu tháng 5/1945, do diễn biến của tình hình trong nước và thế giới có nhiều biến đổi lớn có lợi cho ta, thời cơ khởi nghĩa đang đến gần, Bác Hồ đã rời căn cứ Pác Bó, Cao Bằng, về Tân Trào, Tuyên Quang tiếp tục chỉ đạo phong trào cách mạng Việt Nam.

Tháng 6/1945, Bác Hồ giao nhiệm vụ cho đồng chí Lê Giản và đồng chí Đàm Quang Trung chọn địa điểm để xây dựng một sân bay dã chiến có thể đón nhận viện trợ của quân Đồng minh.

Vị trí được chọn là Lũng Cò thuộc xóm Cò, thôn Đồng Đon với những ưu thế đặc biệt: nằm giữa khe núi với bề rộng 4ha, đảm bảo an toàn cho các chuyến bay lên xuống thuận tiện.

Lũng Cò cách căn cứ Tân Trào không xa. Khi xây dựng sân bay, những đồng chí được giao nhiệm vụ đã vận động khoảng 200 người dân địa phương tại các xã xung quanh như xã Thanh La, Trung Yên, Tân Trào, Tú Trạc và một đơn vị bộ đội.

Ban đầu, mọi người dự định phải mất khoảng một tuần thì công việc mới hoàn tất được, nhưng với tinh thần đoàn kết, chung sức cố gắng hết mình, chỉ sau hai ngày phát dọn, san gạt, đầm, một sân bay dã chiến đã hình thành.

Sân bay xây dựng xong có chiều dài 400m và rộng 20m, đường băng của sân bay trải dài theo hướng Nam - Bắc, đầu hướng Nam là nơi máy bay hạ cánh, phía cuối đường bay ở phía Bắc có cây cối um tùm là nơi cất giấu máy bay.

Các cán bộ ở đây đã cắm những lá cờ trắng ở hai bên làm hoa tiêu, loại máy bay L5 của Mỹ có thể hạ và cất cánh an toàn.

Trong suốt thời gian quân Đồng minh làm việc tại Tân Trào, nhiều chuyến bay cất và hạ cánh tại sân bay Lũng Cò với nhiệm vụ chủ yếu là đưa đón quân Đồng minh, cũng như vận chuyển cho ta thuốc men, vũ khí từ Côn Minh sang.

Cuối tháng 7/1945, Bác Hồ đã đến Lũng Cò và ở nhà ông Ma Văn Yến khoảng 10 ngày để chỉ đạo việc tiếp đón, phục vụ các chuyến bay của quân Đồng minh. Cùng ở với Bác trong căn nhà này còn có 8 người lính Đồng minh.

Mặc dù được xây dựng và sử dụng chỉ trong thời gian gần 2 tháng từ tháng 6 đến tháng 8/1945, nhưng sân bay Lũng Cò đã góp phần vào thắng lợi chung của cuộc cách mạng giải phóng của dân tộc ta.

Chúng tôi cùng Thượng sỹ Vũ Xuân Trường, thuộc tổ Cảnh sát bảo vệ di tích Nha Công an TW đến thôn Đồng Đon vào một buổi chiều mưa xuân lất phất bay. Trên các sườn đồi, quả cọ tím ngắt đậu thành chùm lộ ra dưới những tán lá xanh biếc.

Bà con đang vào mùa thu hoạch sắn. Nhà nào cũng phơi đầy sắn trước sân cùng với lò sấy, máy bóc vỏ hoạt động rầm rì cả ngày. Những người đã tham gia xây dựng sân bay Lũng Cò ngày ấy giờ này không còn nhiều.

Điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là gia đình ông Ma Văn Yến – nơi vinh dự được đón Bác Hồ về ở trong những ngày chỉ đạo đón phái đoàn Đồng minh tại sân bay Lũng Cò.

Tiếc rằng, ngôi nhà Bác Hồ ở đã không còn theo thời gian, chỉ còn tấm bia ghi danh “nhà ông Ma Văn Yến” được đặt ở lưng chừng đồi, trên nền của ngôi nhà cũ.

Ông Ma Văn Yến (còn được gọi là cụ Chuột) nuôi 4 người con của em ruột đã mất, trong đó có ông Ma Văn Khanh. Ông Khanh lúc đó 17 tuổi, đã được sống cùng ngôi nhà với Bác Hồ, được Bác Hồ căn dặn nhiều điều để đảm bảo an toàn cho cách mạng.

Ông Ma Văn Khanh đã mất cách đây nửa năm. Còn lại trong ngôi nhà của ông là tấm bảng xếp hạng di tích ngôi nhà mang tên người bác ruột và những giấy tờ chứng nhận.

Người cao tuổi còn lưu lại những ký ức về sân bay Lũng Cò trong thôn giờ là bà cụ Ma Thị Luyện (còn gọi theo tên con là bà Nhâm) và bà Ma Thị Thơ (còn gọi là bà Nga).

Năm 1945, bà Nhâm mới 14 tuổi, cũng theo cha mẹ và bà con trong thôn làm sân bay Lũng Cò và chứng kiến những chiếc máy bay xuất hiện trên đỉnh những đồi cọ và cánh đồng lúa xanh mướt.

“Lúc máy bay Mỹ xuống, nó bay là là qua cánh đồng Đon rồi mới về cánh đồng Cò”, bà cụ nhớ lại. “Cánh đồng Đon và cánh đồng Cò cách nhau con suối Lê, lúc đó đúng mùa con nước to. Nghe tiếng máy bay, bố tôi chèo mảng chở người dân trong làng ra xem”.

Rồi bà chợt trầm ngâm: “Nhưng mà một thời gian sau mình bị máy bay ném bom… tí chết. Địch thả bom 2 quả đồi bên kia, lửa cháy ngùn ngụt, trọc hết. Dân làng chạy đi sơ tán, lúc ở lán nọ, lúc lại lán kia không thì chết hết”.

Kể đến đây, bà Nhâm nhắc đến tên bà Nga: “Bà Nga mới là người biết nhiều chuyện. Ngày xưa bà ấy đẹp lắm, suýt lấy cả ông Tây đáp máy bay xuống đấy”.

Ngôi nhà sàn nhỏ xinh của con gái bà Nga nằm ở cuối thôn, dưới những tán cọ xanh thẫm duyên dáng như những thiếu nữ đang múa điệu xòe quạt.

Thời điểm làm sân bay Lũng Cò, bà Nga đang ở tuổi 18, đúng thì đẹp nhất của người con gái. Bà kể: “Gọi là sân bay chứ đấy trước đều là nương ngô. Ngày đấy cả làng cùng nhau san đất, san thật bằng. Nói là cả làng nhưng khi đó chỉ có 11 hộ thôi. Lúc làm sân bay, con nước ở suối to lắm, mọi người dắt díu nhau qua suối cũng khổ và sợ, cứ nắm chặt tay nhau mà đi”.

Bà Ma Thị Thơ (thứ 2 từ trái sang) nhớ lại những ngày cùng dân làng làm sân bay Lũng Cò.
Bà Ma Thị Thơ (thứ 2 từ trái sang) nhớ lại những ngày cùng dân làng làm sân bay Lũng Cò.

Đôi mắt bà Nga ánh lên niềm vui thật chân chất, giản dị: “Bọn tôi còn được nhờ du (đẩy) máy bay vào tán cây cho… đỡ nắng (thực ra là cất giấu máy bay để tránh bị phát hiện - PV)”. Khi đó, nhà của bà Nga là một trong những địa điểm được chọn làm nơi ở cho các nhân viên quân sự của quân Đồng minh.

Bà Nga kể: “Có cái anh người nước ngoài ở nhà tôi, hay sử dụng cái máy “tạch tè” (máy đánh chữ – PV) ngày nào cũng ra gốc mít trước nhà, sờ quả mít mọc sát đất với vẻ thích lắm. Bố tôi hỏi: “Có thích không?”, anh ta gật gật. Rồi khi anh ta đi, bố tôi mang tặng anh ta quả mít đem lên máy bay về nước đấy”.

Chúng tôi trở về di tích Nha Công an TW sau cuộc trò chuyện đầy ý nghĩa với các chứng nhân lịch sử. Màu xanh thẫm của lá cọ, tím ngắt của quả cọ quyện với màu xanh biếc của trời xuân khiến lòng người thêm xốn xang.

Chiếc máy bay của không lực Mỹ phủ bụi thời gian được đặt cạnh tấm bia sân bay Lũng Cò giúp mọi người nhớ về một quá khứ với những thời khắc lịch sử đầy hào hùng của dân tộc.

Lũng Cò nay đã trở thành địa danh được nhắc tới trong lịch sử cách mạng, lịch sử ngành Hàng không, là sân bay “quốc tế” đầu tiên của cách mạng Việt Nam.

Việt Hà - Nguyễn Hương

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.