Kỷ niệm lần làm phim “Cái chết mang tên một loài cây”

Từ phóng sự "Cái chết mang tên một loài cây", Công an huyện Điện Biên Đông đã tham mưu cho UBND huyện xây dựng một đề án về phòng ngừa, ngăn chặn nạn tự tử bằng lá ngón trên địa bàn huyện, đối tượng chính của đề án là thanh, thiếu niên người địa phương.

Mỗi kỳ liên hoan phim truyền hình CAND thực sự là ngày hội của những người làm báo hình, để có những “đứa con tinh thần” hoàn mỹ nhất phải mất nhiều công sức, trí tuệ của cả một tập thể ròng rã cả 2 năm trời, trong đó có cả những giọt nước mắt... 

Kỳ Liên hoan Truyền hình, Phát thanh CAND lần thứ XIII do Cục Truyền thông CAND tổ chức, diễn ra vào tháng 9-2019 thành công rực rỡ với nhiều tác phẩm chất lượng, ghi dấu ấn đặc biệt đã khiến tôi nhớ về một kỷ niệm khó quên.

Sự trùng hợp thú vị

Có lẽ sự kiện làm cánh tuyên truyền công an các địa phương “xốn xang” nhất là các kỳ liên hoan phim (LHP) truyền hình CAND. Ngoài công tác chuẩn bị thì đi dự LHP là một dịp gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, giao lưu với nhà báo giỏi và cánh làm truyền hình của công an các địa phương. 

Năm 2019 LHP Truyền hình CAND có thâm niên 12 lần tổ chức và thành công tốt đẹp. Ban giám khảo đã chọn trong tổng số 520 tác phẩm của 77 đoàn để trao 48 huy chương vàng, 107 huy chương bạc và 186 bằng khen; 7 phát thanh viên, người dẫn chương trình truyền hình đạt giải A, 14 giải B và 21 giải C...

Trước khi về Báo CAND, tôi có 13 năm “ôm máy” ở Phòng Công tác chính trị Công an tỉnh Điện Biên, được tham gia 4 kỳ LHP truyền hình tại Đà Lạt, Hà Nội, Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh và kỳ LHP nào cũng thế, đều để lại cho chúng tôi những kỷ niệm đẹp, cả những bài học kinh nghiệm xương máu về nghề, tiếp tục thắp sáng ngọn lửa đam mê nghề báo, gian nan nhưng cũng rất đỗi tự hào.

Nhóm Phóng viên trực tiếp thực hiện phóng sự tại bản Phủ Lồng B, xã Pú Nhi, huyện Điện Biên Đông.
Nhóm Phóng viên trực tiếp thực hiện phóng sự tại bản Phủ Lồng B, xã Pú Nhi, huyện Điện Biên Đông.

Kinh nghiệm cho thấy, để giành giải vàng phải có nhiều tiêu chí nhưng điều đầu tiên vẫn phải kiếm được đề tài “độc”. LHP Truyền hình CAND 2 năm tổ chức một lần nên sau khi kết thúc một kỳ liên hoan, phóng viên của phòng công tác chính trị công an các địa phương bắt đầu "ủ mưu" cho kì LHP 2 năm tiếp theo và tất nhiên phải bí mật đề tài cho đến tận khi nộp băng cho ban giám khảo.

Hồi đang công tác ở Công an tỉnh Điện Biên có một trùng hợp khá thú vị mặc dù không chia sẻ, bí mật tuyệt đối nhưng phim của Công an Điện Biên và Công an Lào Cai rất hay gặp nhau về đề tài. Có năm Công an tỉnh Điện Biên làm phim "Chết vì thủy điện nhỏ" thì Công an Lào Cai có "Thủy điện nhỏ, nguy hiểm lớn". 2 năm sau Điện Biên có phóng sự "Nỗi lo súng tự chế", Lào Cai đáp lại "Hiểm họa súng kíp". Kỳ LHP tiếp theo, Điện Biên làm phim về nạn tự tử bằng lá ngón với cái tên mĩ miều "Cái chết mang tên một loài cây" thì Lào Cai lại cũng có "Hiểm họa lá ngón"...

Những góc quay rơi lệ

Chúng tôi còn nhớ năm 2004, nhóm phóng viên Phòng Công tác chính trị đi công tác huyện Điện Biên Đông (Điện Biên). Trong khi làm việc, Thượng tá Hà Thế Quân, Trưởng Công an huyện ta thán trên đó nổi lên nạn tự tử bằng lá ngón. 

6 tháng đầu năm có hơn 40 vụ tự tử bằng lá ngón, tháng cao điểm có đến 10 vụ. Nạn nhân hầu hết là thanh niên, cá biệt có cả thiếu niên và chủ yếu là người dân tộc Mông. Những cái chết chẳng đâu vào đâu, vừa đáng thương vừa đáng trách, chị thấy em lấy chồng trước cũng ăn lá ngón chết, bị bố mẹ mắng cũng vào rừng nhai lá, vợ bị chồng nói nặng lời cũng quyên sinh. Nhiều vụ chị em trong một gia đình rủ nhau cùng lên núi ăn lá ngón chết rất đau lòng.

Cây lá ngón xuất hiện ở khắp các cánh rừng, thậm chí là trong vườn hay ở sau nhà. Ngộ độc lá ngón rất khó cứu chữa bởi có một thực tế là người tự tử thường vào rừng tìm lá để ăn, nếu may mắn được phát hiện thì do đường sá xa xôi, đò giang cách trở người ta không kịp đến bệnh viện để cứu một mạng người sau nhiều giờ. 

Theo tổng kết của Công an huyện Điện Biên Đông, vấn nạn này có nhiều nguyên nhân nhưng tựu trung do trình độ dân trí còn hạn chế cộng với những hủ tục lạc hậu, mâu thuẫn nội bộ gia đình, họ hàng, dòng tộc. Người Mông là dân tộc có lòng tự trọng rất cao, chỉ vì những mâu thuẫn rất nhỏ song do nhận thức và quan niệm người ta có thể tự tìm đến cái chết, một cách giải thoát rất tiêu cực, đau lòng...

Dùng lá ngón để tự tử - vấn nạn một thời ở vùng cao.
Dùng lá ngón để tự tử - vấn nạn một thời ở vùng cao.

Một hôm, Thượng tá Quân điện thoại giọng gấp gáp: "Lại vừa có một thanh niên ăn lá ngón, khả năng không chữa được, lên ngay". Trời hôm đó mưa rất to, tôi và Dương Thành Trung (giờ là Trung tá, Đội trưởng Tuyên truyền - Thi đua Công an tỉnh Điện Biên) vội vã “ôm” máy phóng mô tô lên xã Pú Nhi. Hồi đó đường vào Pú Nhi rất gian nan, đường đất gặp mưa nên trơn nhẫy, vừa đi vừa đẩy phải mất gần 2 tiếng mới lên được bản Phủ Lồng B. 

Nạn nhân là Hạng A Chu (19 tuổi). Nguyên nhân tự tử rất kỳ quặc, nghĩ vừa thương vừa giận. Hạng A Chu mới kết hôn với cô vợ 16 tuổi. Hôm đó, cô vợ trẻ con nhớ nhà đòi về nhà bố mẹ đẻ chơi nhưng anh ta không đồng ý. Hai bên xảy ra xích mích, cãi cọ, Chu tức khí ra sau nhà vặt lá ngón ăn tự sát. Lúc chúng tôi lên, Hạng A Chu nằm giữa nhà, miệng vẫn còn sủi bọt...

Hai anh em ở lại bản Phủ Lồng 3 ngày để quay đủ hình cho đến lúc đưa Hạng A Chu ra nghĩa địa. Phong tục người Mông một số nơi để người chết lên cáng treo ngang tường chính giữa cửa ra vào. Dưới để một xô đựng cơm, một xô đựng thịt. Người đến viếng nhón cơm và nhặt miếng thịt gí vào miệng người chết, thấy cơm thịt rơi ra (có nghĩa anh ta chết thật) thì khóc lóc, kể lể một hồi rồi ra sân ngồi vào mâm ăn cơm chia buồn với gia đình.

Tác giả gặp gỡ các nhân chứng trong một vụ tự tử bằng lá ngón.
Tác giả gặp gỡ các nhân chứng trong một vụ tự tử bằng lá ngón.

Sau vụ tự tử ở Phủ Lồng B, nhóm phóng viên chúng tôi còn chứng kiến thêm 3 vụ việc đau lòng khác ở bản Xa Dung B và bản Pá Uổi, xã Xa Dung, trong đó có vụ 3 thiếu nữ là chị em ruột và một em họ buồn chuyện gia đình cùng ăn lá ngón quyên sinh. Khi quay những thước phim ấy, chúng tôi đã rơi lệ. Đến lúc làm hậu kỳ bộ phim, phát thanh viên và cả cán bộ kỹ thuật cũng đều không kìm được nước mắt vì chứng kiến những cái chết tức tưởi, đau đớn...

Ngăn chặn những cái chết thương tâm

Trong quá trình thực hiện phóng sự “Cái chết mang tên một loài cây”, nhóm phóng viên đã gặp nhiều cảnh, nhiều trường đoạn đau xót, gặp những cái chết không đáng có và lẽ ra có thể ngăn chặn được. Chính vì thế, trong bộ phim, ngoài việc phản ánh thực trạng, nhóm làm phim đi sâu vào tìm nguyên nhân, để từ đó đề xuất các giải pháp (qua các chuyên gia, cán bộ công an, chính quyền, đoàn thể quần chúng) nhằm phòng ngừa, ngăn chặn nạn tự tử bằng lá ngón ở huyện Điện Biên Đông nói riêng và các tỉnh miền núi nói chung.

Năm đó, phóng sự "Cái chết mang tên một loài cây" được “đem chuông đi đấm xứ người”, dự LHP Truyền hình CAND lần thứ VI ở Hải Phòng, giành thêm Huy chương vàng, kèm theo tiền thưởng 5 triệu đồng. “Rước” vàng về, nhóm phóng viên được Giám đốc, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy tặng giấy khen. 

Quan trọng hơn, từ phóng sự truyền hình này, Công an huyện Điện Biên Đông đã tham mưu cho UBND huyện xây dựng một đề án về phòng ngừa, ngăn chặn nạn tự tử bằng lá ngón trên địa bàn huyện, đối tượng chính của đề án là thanh, thiếu niên người địa phương. 

Nhóm giải pháp chính vẫn là phải làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân, hướng thanh thiếu niên vào những sinh hoạt lành mạnh, tránh những suy nghĩ, hành động tiêu cực, giúp họ vơi đi nỗi niềm u uất, những khổ đau dằn vặt và sự tuyệt vọng trước khi họ tìm đến một loài cây. 

Và trong thực tế, từ năm 2009 đến nay, số vụ tự tử bằng lá ngón ở Điện Biên Đông đã giảm đáng kể, điều đó khiến những người làm phim hạnh phúc nhất...

Vũ Mạnh Hà

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.