Khi Việt Nam lập khuôn khổ cho phát triển toàn cầu
Khi thế giới đứng trước yêu cầu tái định hình mô hình phát triển, văn hóa đang được nhìn nhận lại không chỉ là giá trị tinh thần, mà còn như một nguồn lực, hệ điều tiết phát triển.
Trong bối cảnh đó, sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” do Việt Nam đề xuất và được UNESCO thông qua đã mở ra một khuôn khổ mới, nơi văn hóa được xác lập ở vị trí trung tâm của phát triển bền vững.
Đặt văn hóa vào trung tâm phát triển bền vững
Trong bối cảnh thế giới đang đối diện đồng thời nhiều khủng hoảng đan xen từ xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu đến đứt gãy xã hội và khủng hoảng niềm tin, câu hỏi về mô hình phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết.
Lá cờ UNESCO tung bay tại Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội. Ảnh: UNESCO
Khi các khuôn khổ phát triển dựa thuần túy vào tăng trưởng kinh tế đã bộc lộ những giới hạn rõ rệt, buộc cộng đồng quốc tế phải tìm kiếm những trụ cột mới có khả năng điều tiết và tái cân bằng sự phát triển. Chính trong bối cảnh đó, Việt Nam đã đề xuất sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” và nhận được sự hưởng ứng rộng rãi tại Đại hội đồng UNESCO lần thứ 43.
Sáng kiến được hình thành trên nền tảng những chuyển động dài hạn trong tư duy phát triển của UNESCO, đồng thời phản ánh nhất quán đường lối văn hóa của Việt Nam. Sau gần bốn mươi năm kể từ Thập kỷ quốc tế về phát triển văn hóa giai đoạn 1988-1997, đây là lần đầu tiên UNESCO đồng thuận khởi xướng một thập kỷ mới gắn trực tiếp văn hóa với phát triển bền vững, với vai trò chủ động của Việt Nam trong tư cách một quốc gia thành viên.
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội: “Việc Việt Nam tiếp tục đề xuất một thập kỷ về văn hóa không phải là sự lặp lại hình thức, mà là một bước củng cố nhận thức trong bối cảnh mới. Thế giới hôm nay đã khác rất xa so với ba thập niên trước, nhưng nhu cầu đặt văn hóa vào trung tâm phát triển lại trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết”.
Trong một xã hội đầy biến động và bất ổn, văn hóa cần được nhìn nhận như một kênh điều tiết sự phát triển, góp phần mang lại hòa bình, sự hiểu biết và cảm thông lẫn nhau giữa các quốc gia và cộng đồng. Đó cũng chính là mục tiêu cốt lõi khi UNESCO được thành lập.
Góc nhìn này cho thấy sáng kiến của Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa chính sách, mà còn là một thông điệp về lựa chọn hướng phát triển. Ở đó, văn hóa không đứng ngoài tiến trình phát triển bền vững để đóng vai trò minh họa, mà được xác lập như một trụ cột thực sự.
Việt Nam - Điển hình thực hành chính sách văn hóa
Một điểm đáng chú ý trong phân tích của PGS.TS Bùi Hoài Sơn là ông không dừng lại ở những lập luận mang tính nguyên tắc, mà đặt Việt Nam vào vai trò của một trường hợp thực hành cụ thể. Theo ông, Việt Nam có đủ cơ sở để đề xuất Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững, không chỉ trên bình diện đối ngoại, mà bắt nguồn từ chính những gì đất nước chúng ta đã và đang triển khai.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam là một trong số các quốc gia đặc biệt quan tâm đến việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về văn hóa. Các bộ luật như Luật Di sản văn hóa, Luật Điện ảnh, Luật Bản quyền tác giả… đã tạo nên một hệ sinh thái pháp lý tương đối đồng bộ, đóng vai trò điều tiết cho lĩnh vực văn hóa và nghệ thuật. Đáng chú ý, nhiều quy định trong các bộ luật này mang tính tiên phong, trở thành cơ sở tham chiếu để các quốc gia khác nghiên cứu, điều chỉnh chính sách phù hợp với bối cảnh phát triển văn hóa của mình.
Chính sách văn hóa ở Việt Nam cũng được đặt trong một tầm nhìn chiến lược dài hạn, thể hiện rõ trong các nghị quyết của Đảng, nơi văn hóa được khẳng định là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là mục tiêu và động lực của phát triển đất nước. Cách tiếp cận này cho thấy văn hóa không bị xem là lĩnh vực phụ trợ, mà là một hệ điều tiết quan trọng, góp phần định hình chất lượng và hướng đi của tăng trưởng.
Trong tầm nhìn đó, công nghiệp văn hóa giữ một vai trò đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa. Khi lĩnh vực này được coi là một trong những đột phá của phát triển quốc gia, việc dựa trên các giá trị văn hóa dân tộc để định hình vị thế trong dòng chảy thế giới trở thành một lựa chọn mang tính chiến lược. Phát triển, theo cách hiểu này, không đồng nghĩa với việc hòa tan bản sắc, mà ngược lại, bản sắc chính là điểm tựa để hội nhập.
Những định hướng chính sách đó được hiện thực hóa bằng đầu tư cụ thể. Việc Việt Nam triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa cho thấy vai trò dẫn dắt của Nhà nước trong việc huy động nguồn lực cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, đầu tư cho văn hóa không thể chỉ dừng ở cấp Nhà nước. Khi văn hóa được thấm sâu vào cộng đồng và từng người dân, nó mới thực sự trở thành sức mạnh nội sinh.
Các hoạt động và sự kiện nghệ thuật diễn ra dày đặc trong năm 2025 mang lại một chỉ dấu quan trọng. Khi sức mạnh văn hóa được khơi dậy từ cộng đồng, văn hóa không chỉ phát triển về mặt hình thức, mà còn tạo dựng niềm tin xã hội. Đây chính là kinh nghiệm mà Việt Nam có thể chia sẻ với thế giới, trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tìm kiếm những nền tảng mới cho phát triển bền vững.
Từ sáng kiến đến hành động toàn cầu
Nếu các phân tích của PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho thấy vì sao Việt Nam có đủ nền tảng để đề xuất Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững, thì những nhận định của ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, lại làm rõ vì sao sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế.
Từ góc nhìn của UNESCO, ông Jonathan Baker khẳng định đây là một đề xuất vừa kịp thời vừa mang tầm nhìn dài hạn. Việc nghị quyết nhận được sự đồng bảo trợ của 71 quốc gia và được thông qua tại Đại hội đồng UNESCO lần thứ 43 cho thấy sự đồng thuận ngày càng rõ ràng về vai trò then chốt của văn hóa trong ứng phó với các thách thức toàn cầu. Dự thảo nghị quyết không chỉ nhấn mạnh văn hóa như một giá trị, mà còn chỉ ra các chức năng cụ thể của nó, từ đó nâng cao nhận thức, củng cố ý chí chính trị, huy động nguồn lực đến thúc đẩy đầu tư cho các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo.
Thời điểm xuất hiện của sáng kiến mang ý nghĩa đặc biệt. Năm 2025 đánh dấu tròn mười năm kể từ Văn kiện chính sách năm 2015 của UNESCO, văn kiện đã tái định vị phát triển bền vững trong hệ thống Di sản Thế giới. Tư duy cốt lõi của văn kiện này khẳng định di sản không chỉ được bảo vệ nhờ phát triển, mà còn có thể chủ động tạo động lực cho các mục tiêu môi trường, xã hội, kinh tế và hòa bình. Trong dòng tư duy đó, Thập kỷ Văn hóa vì Phát triển bền vững do Việt Nam đề xuất không đi chệch hướng, mà nối dài và cụ thể hóa một chiến lược đã được xác lập.
Theo ông Jonathan Baker, tại Việt Nam, mối liên kết giữa văn hóa và phát triển đã được tích hợp rõ ràng trong các chiến lược quốc gia, từ việc gắn di sản với công nghiệp sáng tạo, du lịch bền vững đến phục hồi nông thôn. Những ưu tiên này phù hợp chặt chẽ với các mục tiêu phát triển bền vững, tạo nền tảng để Việt Nam có thể đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa Thập kỷ thành những hành động cụ thể ở quy mô toàn cầu.
Trong bức tranh rộng lớn, việc Việt Nam được tín nhiệm đảm nhiệm vai trò Phó chủ tịch Đại hội đồng UNESCO liên tiếp hai nhiệm kỳ và tham gia nhiều cơ chế điều hành then chốt cho thấy vị thế và uy tín ngày càng cao của Việt Nam trong các thể chế đa phương. Nếu Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững được Đại hội đồng Liên hợp quốc chính thức thông qua, đây không chỉ là một dấu ấn đối ngoại của Việt Nam, mà còn là một thử nghiệm quan trọng cho khả năng đưa văn hóa trở thành trụ cột thực chất của phát triển bền vững ở tầm toàn cầu.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cùng Đoàn đại biểu Việt Nam tham dự Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO. Ảnh: Bộ Ngoại giao
Sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” do Việt Nam đề xuất đã được Đại hội đồng UNESCO khóa 43, diễn ra tại thành phố Samarkand (Cộng hòa Uzbekistan) ngày 8/11, thông qua với sự đồng thuận của 71 quốc gia. Nghị quyết khuyến nghị Liên hợp quốc sớm phát động Thập kỷ quốc tế, dự kiến cho giai đoạn 2027-2036, nhằm khơi dậy nhận thức toàn cầu về vai trò của văn hóa như một động lực của phát triển bền vững.
Không còn những bài tuyên truyền khô cứng hay các buổi phổ biến pháp luật chỉ gói gọn trong hội trường, Công an xã Dân Hòa (Hà Nội) đang tạo dấu ấn bằng hàng loạt video ngắn trên các nền tảng số. Với cách thể hiện gần gũi, dí dỏm nhưng vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp pháp luật, những clip chỉ dài chưa đến 1 phút đang giúp kiến thức pháp luật lan tỏa mạnh mẽ tới người dân, đặc biệt là giới trẻ.
Những đêm biển lặng, họ nằm trên cát ngắm dải ngân hà, ánh trăng trên mặt nước, nghe tiếng gió, tiếng thở của các rùa mẹ. Và, mỗi sớm mai, khi ánh mặt trời rọi xuống bãi biển dài cong mình theo con sóng, những chú rùa con ưỡn mình bò về phía biển, bắt đầu hành trình sinh tồn. Tất cả cảm giác ấy trở thành tình yêu với rùa, thôi thúc và níu giữ những con người từ khắp mọi miền trở về biển để làm “bảo mẫu” của rùa.
Chỉ cần bỏ ra vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, bất kỳ ai cũng có thể thuê hoặc mua một tài khoản Shopee, TikTok Shop đã xác minh danh tính để mở gian hàng mà không cần lộ diện. Đằng sau những giao dịch tưởng như vô hại này là một "thị trường ngầm" đang phát triển, trở thành mắt xích giúp các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và trốn tránh nghĩa vụ thuế, đồng thời gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc truy vết, xử lý vi phạm.
Dòng Sê Băng Hiêng lặng lẽ chảy giữa đại ngàn Trường Sơn, uốn mình qua những bản làng Vân Kiều vùng biên Hướng Lập - Quảng Trị rồi ngược vào đất bạn Lào. Hai bên dòng sông ấy từng là một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất trên tuyến Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Bom đạn đã lùi vào quá khứ. Dòng Sê Băng Hiêng vẫn lặng lẽ chảy giữa đại ngàn và chứng kiến những cuộc trở về...
Hơn nửa thế kỷ, người con trai vẫn mòn mỏi tìm kiếm hình bóng ba mẹ qua ký ức rời rạc thời thơ ấu, những lá thư, dòng nhật ký và lời kể của đồng đội cũ. Suốt 70 năm cuộc đời, đó gần như là nơi duy nhất ông có thể gặp lại ba mẹ của mình...
Đi qua 2 cuộc chiến tranh phá hoại khốc liệt của đế quốc Mỹ, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an tỉnh Thanh Hóa đã kiên cường bám trụ giữa mưa bom bão đạn, viết nên những trang sử vàng chói lọi của một đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ngọn lửa quả cảm và tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của thế hệ cha anh đi trước vẫn luôn được gìn giữ, trở thành điểm tựa vững chắc để các thế hệ chiến sĩ hôm nay viết tiếp những chiến công giữa thời bình.
Giữa dòng nước lũ cuồn cuộn ở xã Mường Than (Lai Châu), hình ảnh Hạ sĩ Vàng Văn Tình, chiến sĩ Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an tỉnh Lai Châu, cõng bé gái vượt qua dòng nước dữ đã chạm đến trái tim của hàng triệu người sau khi bức ảnh được đăng tải trên mạng xã hội. Nhưng đó chỉ là một trong hàng chục cuộc cứu người của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong trận lũ quét kinh hoàng hôm ấy…
Từ cán bộ Công an cơ sở, Đại úy Lê Thị Thủy Tiên đã trở thành đại diện duy nhất của Bộ Công an giành học bổng toàn phần Chính phủ Australia. Trên hành trình đến với Đại học Melbourne, nữ Đại úy quê Hà Tĩnh không chỉ khẳng định mình mà còn ấp ủ giấc mơ truyền cảm hứng cho tất cả những ai đang có khát vọng học tập và hội nhập quốc tế để thay đổi chính mình.
Khẳng định bản sắc Việt không đồng nghĩa với việc mọi nguyên liệu đều phải được sản xuất trong nước. Trong dòng chảy của chuỗi cung ứng toàn cầu, điều tạo nên sức cạnh tranh của sản phẩm Việt là khả năng làm chủ sáng tạo, kết nối nguồn lực và không ngừng nâng cao năng lực của các làng nghề.
Chỉ cần 1 cú click chuột, người thuê có thể tiếp cận hàng nghìn tin đăng phòng trọ, căn hộ, homestay trên mạng xã hội. Nhưng phía sau "ma trận" hội nhóm sôi động ấy là những chiêu trò lừa đảo đặt cọc ngày càng tinh vi, khiến nhiều người mất tiền và lộ thông tin cá nhân.
Những lá đơn tình nguyện viết bằng máu, những sơ yếu lý lịch, học bạ, quyết định điều động, thậm chí cả sổ tiết kiệm, hàng chục cây vàng… Mỗi kỷ vật được được trưng bày tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước là một câu chuyện cảm động về cán bộ đi B sẵn sàng hy sinh tuổi xuân, xương máu vì độc lập dân tộc.
Không còn hình ảnh những vị lãnh đạo chỉ xuất hiện sau bục phát biểu hay trong các cuộc họp trang nghiêm, ngày càng nhiều cán bộ, lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương đã chủ động bước lên không gian mạng, trực tiếp livestream bán nông sản, quảng bá đặc sản địa phương, giải đáp thủ tục hành chính, phổ biến pháp luật hay đối thoại với người dân… Những hình ảnh tưởng như rất mới ấy lại phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong quá trình xây dựng chính quyền số: lấy người dân làm trung tâm phục vụ.
Từ những nguồn tin của người dân đến các mô hình tự quản ở cơ sở, phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc đã trở thành nền tảng quan trọng của thế trận an ninh nhân dân. Sau 20 năm xây dựng và phát triển, phong trào tiếp tục khẳng định sức mạnh của lòng dân trong bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và cuộc sống bình yên của nhân dân.
Livestream giải đáp thắc mắc pháp luật và thủ tục hành chính, tạo các tình huống để tuyên truyền pháp luật một cách dí dỏm, hài hước, đặc biệt là đưa nghệ thuật dân gian như hát xẩm để tuyên truyền… Những phương thức tuyên truyền pháp luật của lực lượng công an cơ sở đang ngày càng đổi mới hiệu quả và gần dân hơn trên môi trường số.
Từng là địa bàn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn ma túy do địa bàn rộng, dân cư phân tán và lượng khách du lịch ngày càng gia tăng, xã Tả Phìn (Lào Cai) hôm nay đã trở thành điểm sáng trong phong trào xây dựng địa bàn không ma túy. Đằng sau kết quả ấy là sự kiên trì bám cơ sở của lực lượng Công an xã, những giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa cùng hành trình cảm hóa, giúp nhiều người lầm lỡ tìm lại niềm tin và cơ hội làm lại cuộc đời.
Từ mỹ phẩm, nước hoa, sữa ngoại đến thực phẩm chức năng, rất nhiều sản phẩm đang được kinh doanh dưới danh nghĩa "hàng xách tay". Tuy nhiên, đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là câu hỏi về nguồn gốc, tính hợp pháp của hàng hóa cũng như quyền lợi của người tiêu dùng khi phát sinh tranh chấp.
Hàng loạt vụ việc liên quan đến kinh doanh online, livestream bán hàng bị phát hiện, xử lý thời gian gần đây cho thấy cơ quan chức năng đang mạnh tay hơn với các hành vi vi phạm. Mới nhất là vụ khởi tố một chủ shop tại Ninh Bình, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về những "vùng xám" pháp lý phía sau các phiên livestream chốt nghìn đơn. Khi doanh thu tăng chóng mặt nhưng việc kiểm soát chất lượng hàng hóa chưa theo kịp, ai sẽ chịu trách nhiệm khi quyền lợi người tiêu dùng bị xâm hại?
Nhiều năm nay, thực phẩm bẩn trở thành mối lo, đe dọa sức khỏe cộng đồng, sinh mạng của mỗi người dân. Để phòng ngừa và ngăn chặn kịp thời tội ác tàn phá sức khỏe, kiếm lợi từ đồng tiền bất chính, các cơ quan chức năng đã chung tay quyết tâm vì sức khỏe lành mạnh, đời sống an toàn của người dân.
Trào lưu “phông bạt” không còn thuần túy là lối sống ảo, khoe mẽ, phô trương quá đà để tạo sự sang chảnh và hào nhoáng trước bàn dân thiên hạ. Trong thời đại công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, “phông bạt” đã biến tướng thành công cụ lừa đảo, lòe bịp nhằm trục lợi bằng tinh thần và vật chất cả ngoài đời lẫn mạng xã hội…
Lớn lên trong gia đình có truyền thống nhiều thế hệ khoác áo lực lượng CAND, Đại úy Lê Hùng Dương không chỉ tiếp nối tinh thần phụng sự của người cha là thương binh - Trung tá Lê Minh Thảo, mà còn viết tiếp truyền thống ấy bằng những việc làm bình dị nhưng đầy nhân văn. Từ giải cứu hàng trăm chú chó mèo bị bỏ rơi, bị “cẩu tặc” bắt, đến mở quán cơm 0 đồng cho người nghèo, hành trình của anh đã lan tỏa hình ảnh đẹp về người chiến sĩ công an "Vì nhân dân phục vụ".