Khi Việt Nam lập khuôn khổ cho phát triển toàn cầu
Khi thế giới đứng trước yêu cầu tái định hình mô hình phát triển, văn hóa đang được nhìn nhận lại không chỉ là giá trị tinh thần, mà còn như một nguồn lực, hệ điều tiết phát triển.
Trong bối cảnh đó, sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” do Việt Nam đề xuất và được UNESCO thông qua đã mở ra một khuôn khổ mới, nơi văn hóa được xác lập ở vị trí trung tâm của phát triển bền vững.
Đặt văn hóa vào trung tâm phát triển bền vững
Trong bối cảnh thế giới đang đối diện đồng thời nhiều khủng hoảng đan xen từ xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu đến đứt gãy xã hội và khủng hoảng niềm tin, câu hỏi về mô hình phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết.
Lá cờ UNESCO tung bay tại Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội. Ảnh: UNESCO
Khi các khuôn khổ phát triển dựa thuần túy vào tăng trưởng kinh tế đã bộc lộ những giới hạn rõ rệt, buộc cộng đồng quốc tế phải tìm kiếm những trụ cột mới có khả năng điều tiết và tái cân bằng sự phát triển. Chính trong bối cảnh đó, Việt Nam đã đề xuất sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” và nhận được sự hưởng ứng rộng rãi tại Đại hội đồng UNESCO lần thứ 43.
Sáng kiến được hình thành trên nền tảng những chuyển động dài hạn trong tư duy phát triển của UNESCO, đồng thời phản ánh nhất quán đường lối văn hóa của Việt Nam. Sau gần bốn mươi năm kể từ Thập kỷ quốc tế về phát triển văn hóa giai đoạn 1988-1997, đây là lần đầu tiên UNESCO đồng thuận khởi xướng một thập kỷ mới gắn trực tiếp văn hóa với phát triển bền vững, với vai trò chủ động của Việt Nam trong tư cách một quốc gia thành viên.
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội: “Việc Việt Nam tiếp tục đề xuất một thập kỷ về văn hóa không phải là sự lặp lại hình thức, mà là một bước củng cố nhận thức trong bối cảnh mới. Thế giới hôm nay đã khác rất xa so với ba thập niên trước, nhưng nhu cầu đặt văn hóa vào trung tâm phát triển lại trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết”.
Trong một xã hội đầy biến động và bất ổn, văn hóa cần được nhìn nhận như một kênh điều tiết sự phát triển, góp phần mang lại hòa bình, sự hiểu biết và cảm thông lẫn nhau giữa các quốc gia và cộng đồng. Đó cũng chính là mục tiêu cốt lõi khi UNESCO được thành lập.
Góc nhìn này cho thấy sáng kiến của Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa chính sách, mà còn là một thông điệp về lựa chọn hướng phát triển. Ở đó, văn hóa không đứng ngoài tiến trình phát triển bền vững để đóng vai trò minh họa, mà được xác lập như một trụ cột thực sự.
Việt Nam - Điển hình thực hành chính sách văn hóa
Một điểm đáng chú ý trong phân tích của PGS.TS Bùi Hoài Sơn là ông không dừng lại ở những lập luận mang tính nguyên tắc, mà đặt Việt Nam vào vai trò của một trường hợp thực hành cụ thể. Theo ông, Việt Nam có đủ cơ sở để đề xuất Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững, không chỉ trên bình diện đối ngoại, mà bắt nguồn từ chính những gì đất nước chúng ta đã và đang triển khai.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam là một trong số các quốc gia đặc biệt quan tâm đến việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về văn hóa. Các bộ luật như Luật Di sản văn hóa, Luật Điện ảnh, Luật Bản quyền tác giả… đã tạo nên một hệ sinh thái pháp lý tương đối đồng bộ, đóng vai trò điều tiết cho lĩnh vực văn hóa và nghệ thuật. Đáng chú ý, nhiều quy định trong các bộ luật này mang tính tiên phong, trở thành cơ sở tham chiếu để các quốc gia khác nghiên cứu, điều chỉnh chính sách phù hợp với bối cảnh phát triển văn hóa của mình.
Chính sách văn hóa ở Việt Nam cũng được đặt trong một tầm nhìn chiến lược dài hạn, thể hiện rõ trong các nghị quyết của Đảng, nơi văn hóa được khẳng định là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là mục tiêu và động lực của phát triển đất nước. Cách tiếp cận này cho thấy văn hóa không bị xem là lĩnh vực phụ trợ, mà là một hệ điều tiết quan trọng, góp phần định hình chất lượng và hướng đi của tăng trưởng.
Trong tầm nhìn đó, công nghiệp văn hóa giữ một vai trò đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa. Khi lĩnh vực này được coi là một trong những đột phá của phát triển quốc gia, việc dựa trên các giá trị văn hóa dân tộc để định hình vị thế trong dòng chảy thế giới trở thành một lựa chọn mang tính chiến lược. Phát triển, theo cách hiểu này, không đồng nghĩa với việc hòa tan bản sắc, mà ngược lại, bản sắc chính là điểm tựa để hội nhập.
Những định hướng chính sách đó được hiện thực hóa bằng đầu tư cụ thể. Việc Việt Nam triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa cho thấy vai trò dẫn dắt của Nhà nước trong việc huy động nguồn lực cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, đầu tư cho văn hóa không thể chỉ dừng ở cấp Nhà nước. Khi văn hóa được thấm sâu vào cộng đồng và từng người dân, nó mới thực sự trở thành sức mạnh nội sinh.
Các hoạt động và sự kiện nghệ thuật diễn ra dày đặc trong năm 2025 mang lại một chỉ dấu quan trọng. Khi sức mạnh văn hóa được khơi dậy từ cộng đồng, văn hóa không chỉ phát triển về mặt hình thức, mà còn tạo dựng niềm tin xã hội. Đây chính là kinh nghiệm mà Việt Nam có thể chia sẻ với thế giới, trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tìm kiếm những nền tảng mới cho phát triển bền vững.
Từ sáng kiến đến hành động toàn cầu
Nếu các phân tích của PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho thấy vì sao Việt Nam có đủ nền tảng để đề xuất Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững, thì những nhận định của ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, lại làm rõ vì sao sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế.
Từ góc nhìn của UNESCO, ông Jonathan Baker khẳng định đây là một đề xuất vừa kịp thời vừa mang tầm nhìn dài hạn. Việc nghị quyết nhận được sự đồng bảo trợ của 71 quốc gia và được thông qua tại Đại hội đồng UNESCO lần thứ 43 cho thấy sự đồng thuận ngày càng rõ ràng về vai trò then chốt của văn hóa trong ứng phó với các thách thức toàn cầu. Dự thảo nghị quyết không chỉ nhấn mạnh văn hóa như một giá trị, mà còn chỉ ra các chức năng cụ thể của nó, từ đó nâng cao nhận thức, củng cố ý chí chính trị, huy động nguồn lực đến thúc đẩy đầu tư cho các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo.
Thời điểm xuất hiện của sáng kiến mang ý nghĩa đặc biệt. Năm 2025 đánh dấu tròn mười năm kể từ Văn kiện chính sách năm 2015 của UNESCO, văn kiện đã tái định vị phát triển bền vững trong hệ thống Di sản Thế giới. Tư duy cốt lõi của văn kiện này khẳng định di sản không chỉ được bảo vệ nhờ phát triển, mà còn có thể chủ động tạo động lực cho các mục tiêu môi trường, xã hội, kinh tế và hòa bình. Trong dòng tư duy đó, Thập kỷ Văn hóa vì Phát triển bền vững do Việt Nam đề xuất không đi chệch hướng, mà nối dài và cụ thể hóa một chiến lược đã được xác lập.
Theo ông Jonathan Baker, tại Việt Nam, mối liên kết giữa văn hóa và phát triển đã được tích hợp rõ ràng trong các chiến lược quốc gia, từ việc gắn di sản với công nghiệp sáng tạo, du lịch bền vững đến phục hồi nông thôn. Những ưu tiên này phù hợp chặt chẽ với các mục tiêu phát triển bền vững, tạo nền tảng để Việt Nam có thể đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa Thập kỷ thành những hành động cụ thể ở quy mô toàn cầu.
Trong bức tranh rộng lớn, việc Việt Nam được tín nhiệm đảm nhiệm vai trò Phó chủ tịch Đại hội đồng UNESCO liên tiếp hai nhiệm kỳ và tham gia nhiều cơ chế điều hành then chốt cho thấy vị thế và uy tín ngày càng cao của Việt Nam trong các thể chế đa phương. Nếu Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững được Đại hội đồng Liên hợp quốc chính thức thông qua, đây không chỉ là một dấu ấn đối ngoại của Việt Nam, mà còn là một thử nghiệm quan trọng cho khả năng đưa văn hóa trở thành trụ cột thực chất của phát triển bền vững ở tầm toàn cầu.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cùng Đoàn đại biểu Việt Nam tham dự Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO. Ảnh: Bộ Ngoại giao
Sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” do Việt Nam đề xuất đã được Đại hội đồng UNESCO khóa 43, diễn ra tại thành phố Samarkand (Cộng hòa Uzbekistan) ngày 8/11, thông qua với sự đồng thuận của 71 quốc gia. Nghị quyết khuyến nghị Liên hợp quốc sớm phát động Thập kỷ quốc tế, dự kiến cho giai đoạn 2027-2036, nhằm khơi dậy nhận thức toàn cầu về vai trò của văn hóa như một động lực của phát triển bền vững.
Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.
Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.
Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.
Chỉ với vài trăm nghìn đồng, các gian hàng trên sàn thương mại điện tử có thể mua dịch vụ "buff đơn” (sử dụng các biện pháp để làm gia tăng số lượng đơn hàng hiển thị), hàng loạt đánh giá 5 sao và nhanh chóng xuất hiện trong nhóm "bán chạy". Điều tra của phóng viên cho thấy phía sau những con số tưởng như phản ánh uy tín là cả một thị trường dịch vụ thao túng thuật toán, tiềm ẩn nguy cơ đánh lừa người tiêu dùng và làm méo mó môi trường cạnh tranh.
Địa hình chia cắt, giao thông cách trở, hạ tầng viễn thông còn nhiều hạn chế cùng những nét văn hóa đặc thù của đồng bào khiến hành trình triển khai Đề án 06 tại xã biên giới Keng Đu, tỉnh Nghệ An gặp không ít khó khăn. Thế nhưng, bằng sự kiên trì bám bản, bám dân và cách làm linh hoạt, cán bộ công an xã đã và đang từng bước đưa những tiện ích số đến với đồng bào nơi miền biên viễn.
Không còn là những văn bản tuyên truyền khô cứng, không còn là những buổi tuyên truyền tập trung, nhiều công an xã, phường của tỉnh Bắc Ninh đang đẩy mạnh làm những clip ngắn để đưa pháp luật đến gần với người dân hơn. Những clip tự quay, dựng hình ảnh, thậm chí diễn xuất chính là những cán bộ, chiến sĩ, người dân địa phương đã thực sự tạo ấn tượng mạnh và hiệu quả không kém phần những ê-kíp sản xuất chuyên nghiệp.
Chỉ cần vài thao tác trên mạng xã hội, người có nhu cầu giảm cân có thể dễ dàng tìm thấy hàng loạt lời mời chào về “bút tiêm giảm cân” với những quảng cáo hấp dẫn như giảm cân nhanh, không cần ăn kiêng, không cần tập luyện. Đằng sau những lời quảng cáo “thần tốc” ấy là những biến chứng khôn lường mà người mua, người sử dụng không lường trước được.
Chỉ cần vài phút tìm kiếm trên Facebook, Telegram hay các diễn đàn MMO, người dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt hội nhóm công khai rao bán box phonefarm, chia sẻ kinh nghiệm vận hành trại điện thoại, cung cấp phần mềm nuôi tài khoản, bán proxy, SIM và dịch vụ tăng tương tác… Điều đáng lo ngại là đằng sau đó là những hệ lụy khôn lường như tạo tương tác ảo, thao túng dư luận và tiếp tay cho nhiều hành vi vi phạm trên không gian mạng.
Không còn những bài tuyên truyền khô cứng hay các buổi phổ biến pháp luật chỉ gói gọn trong hội trường, Công an xã Dân Hòa (Hà Nội) đang tạo dấu ấn bằng hàng loạt video ngắn trên các nền tảng số. Với cách thể hiện gần gũi, dí dỏm nhưng vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp pháp luật, những clip chỉ dài chưa đến 1 phút đang giúp kiến thức pháp luật lan tỏa mạnh mẽ tới người dân, đặc biệt là giới trẻ.
Những đêm biển lặng, họ nằm trên cát ngắm dải ngân hà, ánh trăng trên mặt nước, nghe tiếng gió, tiếng thở của các rùa mẹ. Và, mỗi sớm mai, khi ánh mặt trời rọi xuống bãi biển dài cong mình theo con sóng, những chú rùa con ưỡn mình bò về phía biển, bắt đầu hành trình sinh tồn. Tất cả cảm giác ấy trở thành tình yêu với rùa, thôi thúc và níu giữ những con người từ khắp mọi miền trở về biển để làm “bảo mẫu” của rùa.
Chỉ cần bỏ ra vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, bất kỳ ai cũng có thể thuê hoặc mua một tài khoản Shopee, TikTok Shop đã xác minh danh tính để mở gian hàng mà không cần lộ diện. Đằng sau những giao dịch tưởng như vô hại này là một "thị trường ngầm" đang phát triển, trở thành mắt xích giúp các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và trốn tránh nghĩa vụ thuế, đồng thời gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc truy vết, xử lý vi phạm.
Dòng Sê Băng Hiêng lặng lẽ chảy giữa đại ngàn Trường Sơn, uốn mình qua những bản làng Vân Kiều vùng biên Hướng Lập - Quảng Trị rồi ngược vào đất bạn Lào. Hai bên dòng sông ấy từng là một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất trên tuyến Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Bom đạn đã lùi vào quá khứ. Dòng Sê Băng Hiêng vẫn lặng lẽ chảy giữa đại ngàn và chứng kiến những cuộc trở về...
Hơn nửa thế kỷ, người con trai vẫn mòn mỏi tìm kiếm hình bóng ba mẹ qua ký ức rời rạc thời thơ ấu, những lá thư, dòng nhật ký và lời kể của đồng đội cũ. Suốt 70 năm cuộc đời, đó gần như là nơi duy nhất ông có thể gặp lại ba mẹ của mình...
Đi qua 2 cuộc chiến tranh phá hoại khốc liệt của đế quốc Mỹ, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an tỉnh Thanh Hóa đã kiên cường bám trụ giữa mưa bom bão đạn, viết nên những trang sử vàng chói lọi của một đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ngọn lửa quả cảm và tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của thế hệ cha anh đi trước vẫn luôn được gìn giữ, trở thành điểm tựa vững chắc để các thế hệ chiến sĩ hôm nay viết tiếp những chiến công giữa thời bình.
Giữa dòng nước lũ cuồn cuộn ở xã Mường Than (Lai Châu), hình ảnh Hạ sĩ Vàng Văn Tình, chiến sĩ Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an tỉnh Lai Châu, cõng bé gái vượt qua dòng nước dữ đã chạm đến trái tim của hàng triệu người sau khi bức ảnh được đăng tải trên mạng xã hội. Nhưng đó chỉ là một trong hàng chục cuộc cứu người của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong trận lũ quét kinh hoàng hôm ấy…
Từ cán bộ Công an cơ sở, Đại úy Lê Thị Thủy Tiên đã trở thành đại diện duy nhất của Bộ Công an giành học bổng toàn phần Chính phủ Australia. Trên hành trình đến với Đại học Melbourne, nữ Đại úy quê Hà Tĩnh không chỉ khẳng định mình mà còn ấp ủ giấc mơ truyền cảm hứng cho tất cả những ai đang có khát vọng học tập và hội nhập quốc tế để thay đổi chính mình.
Khẳng định bản sắc Việt không đồng nghĩa với việc mọi nguyên liệu đều phải được sản xuất trong nước. Trong dòng chảy của chuỗi cung ứng toàn cầu, điều tạo nên sức cạnh tranh của sản phẩm Việt là khả năng làm chủ sáng tạo, kết nối nguồn lực và không ngừng nâng cao năng lực của các làng nghề.
Chỉ cần 1 cú click chuột, người thuê có thể tiếp cận hàng nghìn tin đăng phòng trọ, căn hộ, homestay trên mạng xã hội. Nhưng phía sau "ma trận" hội nhóm sôi động ấy là những chiêu trò lừa đảo đặt cọc ngày càng tinh vi, khiến nhiều người mất tiền và lộ thông tin cá nhân.
Những lá đơn tình nguyện viết bằng máu, những sơ yếu lý lịch, học bạ, quyết định điều động, thậm chí cả sổ tiết kiệm, hàng chục cây vàng… Mỗi kỷ vật được được trưng bày tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước là một câu chuyện cảm động về cán bộ đi B sẵn sàng hy sinh tuổi xuân, xương máu vì độc lập dân tộc.