Hiểm họa môi trường từ các nhà máy xả thẳng: Nâng cao quy chuẩn về chất thải

Việc Formosa xả thải gây ra thảm hoạ môi trường cho các tỉnh miền Trung, hay việc công ty mía đường xả thải làm cá chết hàng loạt trên sông Bưởi đã là tiếng chuông cảnh báo cho việc buông lỏng quản lí ở nhiều nơi. Làm thế nào để không xảy ra những sự cố môi trường tương tự?

Mấu chốt là vấn đề công nghệ

Một thời gian dài, các địa phương trải thảm kêu gọi đầu tư. Hậu quả là các dây chuyền công nghệ lạc hậu được ồ ạt nhập vào Việt Nam phát sinh nguồn chất thải lớn. 

"Các doanh nghiệp châu Âu, Nhật Bản đều chấp hành tốt pháp luật về môi trường, đầu tư công nghệ tiên tiến để xử lí chất thải. Trong khi đó, các doanh nghiệp bị phát hiện xả thải ra môi trường thường đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ như Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc... 

Công nghệ của họ vốn đã lạc hậu từ trong nước. Khi đầu tư sang Việt Nam, họ mang theo cả công nghệ lạc hậu của mình. Bản thân công nghệ này phát sinh nhiều chất thải, xử lí nhiều thông số không đạt, quy trình không đảm bảo" - ông Nguyễn Đình Cường - Ban Quản lí các KCN tỉnh Hưng Yên cho biết.

Việc xả thải chưa qua xử lí đang khiến cho môi trường sống từng ngày bị huỷ hoại.
Việc xả thải chưa qua xử lí đang khiến cho môi trường sống từng ngày bị huỷ hoại. 

Về vấn đề này, Đại tá Vũ Duyên Hải – Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C49) nói thêm: 

"Công nghệ của Trung Quốc tưởng rẻ nhưng lại không hề rẻ bởi khi đi vào vận hành sẽ phát sinh chi phí rất lớn. Lẽ ra ngay từ lúc cấp phép, dự án nào sử dụng công nghệ lạc hậu cần phải loại bỏ ngay. Chúng ta phát triển sau thì phải sử dụng công nghệ nào tiên tiến nhất. 

Để cho doanh nghiệp sử dụng công nghệ lạc hậu, tới lúc gây ô nhiễm, họ chấp nhận nộp phạt chứ không đầu tư xây dựng lại bằng công nghệ mới, bởi sẽ phải mất ít nhất 5-6 tháng. Trong thời gian đó, hoạt động sản xuất sẽ bị đình trệ, thiệt hại còn nặng hơn".

Theo ông Cường, hiện tỉnh Hưng Yên có 4 KCN là Phố Nối A, Dệt may Phố Nối B, Thăng Long, Minh Đức. Trong đó KCN Minh Đức chưa đầu tư hệ thống xử lí nước thải tập trung, mặc dù đã có hơn chục doanh nghiệp đang hoạt động. 

Hệ thống xử lí nước thải của KCN Phố Nối A đạt công suất 6.000m³/ngày đêm, Dệt may Phố Nối đạt 10.000m³/ngày đêm, Thăng Long 17.000m³/ngày đêm. Riêng KCN Phố Nối A và Thăng Long yêu cầu nước thải đầu ra của doanh nghiệp đấu nối phải đạt chuẩn A. 

Trong trường hợp doanh nghiệp xử lí không đạt nước thải, đơn vị hạ tầng của KCN sẽ xử lí giúp và tính phí. Các doanh nghiệp trong KCN Thăng Long đều đầu tư công nghệ tiên tiến, đảm bảo được yếu tố môi trường. 

Mặc dù thừa nhận có tình trạng doanh nghiệp trong KCN xả thải trộm gây ô nhiễm, tuy nhiên, theo ông Cường, các doanh nghiệp nhỏ lẻ bên ngoài còn nguy hiểm hơn nhiều so với các doanh nghiệp trong KCN. 

"Trên địa bàn tỉnh có trên 1.500 doanh nghiệp, nhưng chỉ có khoảng 300 doanh nghiệp nằm trong các KCN. Số còn lại mới là nguy hiểm. Nằm ngoài KCN mà không có hệ thống xử lí nước thải thì chỉ có xả thẳng ra kênh, mương, đồng ruộng thôi" - ông Cường khẳng định.

Tăng cường các công cụ giám sát

Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được xem là công cụ hữu hiệu để kiểm soát, giám sát việc xả thải của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo ông Mai Thanh Dung – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên – Môi trường), chất lượng các báo cáo ĐTM hiện nay rất kém, nhiều dự án làm rất sơ sài, chủ yếu mang tính chất đối phó. 

Ông Nguyễn Khắc Kinh – nguyên Vụ trưởng Vụ Thẩm định và đánh giá tác động môi trường (Bộ Tài nguyên – Môi trường) khẳng định, đội ngũ làm ĐTM ở Việt Nam rất yếu về chuyên môn. 

"Có nhiều cơ quan tư vấn đứng ra làm ĐTM, nhưng khi chúng tôi hỏi lại thì họ không giải thích được. Với đội ngũ ấy thì ĐTM sơ sài là khó tránh khỏi. Tôi có hỏi một số chuyên gia Canada xem làm ĐTM của dự án thuỷ điện Hoà Bình cần bao nhiêu thời gian, tiền bạc. Họ trả lời phải mất 5 năm và 5 triệu USD. Trong khi đó, ở Việt Nam, mỗi ĐTM chỉ khoảng 700-800 triệu, làm trong vòng 2-3 tháng" – ông Kinh nói. 

Từng phê duyệt ĐTM của nhiều dự án (trong đó có dự án Formosa Hà Tĩnh), ông Kinh cho rằng, người được giao nhiệm vụ kí duyệt ĐTM cũng khổ vì thiếu thông tin.          

Việc lắp đặt các trạm quan trắc tự động để kịp thời phát hiện những sai phạm cũng là công cụ giám sát chặt chẽ hoạt động xả thải ra môi trường của các cơ sở sản xuất. Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có khoảng 10% hệ thống xử lí nước thải tập trung của các KCN có lắp đặt hệ thống quan trắc tự động. 

Điển hình như vụ việc Formosa vừa qua, nhà máy có lắp đặt trạm quan trắc tự động nhưng lại không kết nối dữ liệu với Sở Tài nguyên - Môi trường Hà Tĩnh. Do vậy, Formosa xả thải như thế nào, cơ quan chức năng không hề hay biết.

Nâng cao quy chuẩn về chất thải

GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng cần xem lại quy chuẩn, tiêu chuẩn về chất thải, bởi những quy định hiện nay là khá thấp so với khu vực và thế giới. 

“Trước đây, khi ở giai đoạn trải thảm đỏ thu hút nhà đầu tư, chúng ta chấp nhận để quy chuẩn thấp. Nhưng đến nay, Việt Nam đang ở giai đoạn các nước có thu nhập trung bình, chúng ta cần lựa chọn nhà đầu tư và lĩnh vực khuyến khích đầu tư, không chấp nhận đánh đổi bằng mọi giá. Vì vậy, quy chuẩn về môi trường, đặc biệt là xả thải cần phải khắt khe hơn” - GS Võ nói. 

Đồng quan điểm, bà Lê Hoàng Lan - Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam cho biết, quy chuẩn Việt Nam về chất thải hiện nay mới chỉ quy định theo lưu lượng hoặc dung tích mà chưa chú ý đến sức chịu tải của nguồn tiếp nhận nước thải. Quy chuẩn về nước thải đối với ngành đặc thù cũng chưa nghiêm ngặt, đặc biệt về vị trí xả thải.

TS Trần Thế Loãn, nguyên Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát ô nhiễm (Bộ Tài nguyên và Môi trường) nhấn mạnh, sức chịu tải môi trường của mỗi khu vực lại khác nhau, do đó khi làm quy chuẩn môi trường cần phải căn cứ vào sức chịu tải của từng khu vực riêng biệt. “Muốn đánh giá chính xác được sức chịu tải của từng khu vực không hề đơn giản. Tôi cho rằng, các nhà khoa học Việt Nam vẫn chưa làm được” – TS Loãn nói.

Khó xử lí hình sự

Đại tá Vũ Duyên Hải cho rằng, hiện nay, trong lĩnh vực môi trường mới chỉ xử lí hình sự được 2/11 tội danh là huỷ hoại rừng và buôn bán động vật hoang dã. Vi phạm trong xả thải công nghiệp gần như mới chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, rút giấy phép, đình chỉ hoạt động, chưa được xử lí hình sự. 

"Hậu quả của xả thải công nghiệp là rất nghiêm trọng, có cái nhìn thấy ngay, có cái ảnh hưởng lâu dài. Nhưng doanh nghiệp là pháp nhân, không thể cá thể hoá ai để chịu trách nhiệm. Luật Hình sự lại quy định phải xả trên 10.000m³/ngày đêm mới xử lí hình sự. Như thế thì chẳng xử lí được ai. 10.000m³ là cả KCN rồi, chứ làm gì có doanh nghiệp nào có lượng nước thải lớn như vậy, chỉ 2.000-3.000m³/ngày đêm là nhiều lắm rồi. Có nhiều vụ doanh nghiệp xả độc tố vượt ngưỡng, nhưng vì lưu lượng xả không vượt quá 10.000m³/ngày đêm nên không xử lí được. Luật phải gần thực tế mới áp dụng được" – Đại tá Hải nhấn mạnh.

Khánh Vy

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...