Hiểm họa môi trường từ các nhà máy xả thẳng: Nâng cao quy chuẩn về chất thải

Việc Formosa xả thải gây ra thảm hoạ môi trường cho các tỉnh miền Trung, hay việc công ty mía đường xả thải làm cá chết hàng loạt trên sông Bưởi đã là tiếng chuông cảnh báo cho việc buông lỏng quản lí ở nhiều nơi. Làm thế nào để không xảy ra những sự cố môi trường tương tự?

Mấu chốt là vấn đề công nghệ

Một thời gian dài, các địa phương trải thảm kêu gọi đầu tư. Hậu quả là các dây chuyền công nghệ lạc hậu được ồ ạt nhập vào Việt Nam phát sinh nguồn chất thải lớn. 

"Các doanh nghiệp châu Âu, Nhật Bản đều chấp hành tốt pháp luật về môi trường, đầu tư công nghệ tiên tiến để xử lí chất thải. Trong khi đó, các doanh nghiệp bị phát hiện xả thải ra môi trường thường đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ như Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc... 

Công nghệ của họ vốn đã lạc hậu từ trong nước. Khi đầu tư sang Việt Nam, họ mang theo cả công nghệ lạc hậu của mình. Bản thân công nghệ này phát sinh nhiều chất thải, xử lí nhiều thông số không đạt, quy trình không đảm bảo" - ông Nguyễn Đình Cường - Ban Quản lí các KCN tỉnh Hưng Yên cho biết.

Việc xả thải chưa qua xử lí đang khiến cho môi trường sống từng ngày bị huỷ hoại.
Việc xả thải chưa qua xử lí đang khiến cho môi trường sống từng ngày bị huỷ hoại. 

Về vấn đề này, Đại tá Vũ Duyên Hải – Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C49) nói thêm: 

"Công nghệ của Trung Quốc tưởng rẻ nhưng lại không hề rẻ bởi khi đi vào vận hành sẽ phát sinh chi phí rất lớn. Lẽ ra ngay từ lúc cấp phép, dự án nào sử dụng công nghệ lạc hậu cần phải loại bỏ ngay. Chúng ta phát triển sau thì phải sử dụng công nghệ nào tiên tiến nhất. 

Để cho doanh nghiệp sử dụng công nghệ lạc hậu, tới lúc gây ô nhiễm, họ chấp nhận nộp phạt chứ không đầu tư xây dựng lại bằng công nghệ mới, bởi sẽ phải mất ít nhất 5-6 tháng. Trong thời gian đó, hoạt động sản xuất sẽ bị đình trệ, thiệt hại còn nặng hơn".

Theo ông Cường, hiện tỉnh Hưng Yên có 4 KCN là Phố Nối A, Dệt may Phố Nối B, Thăng Long, Minh Đức. Trong đó KCN Minh Đức chưa đầu tư hệ thống xử lí nước thải tập trung, mặc dù đã có hơn chục doanh nghiệp đang hoạt động. 

Hệ thống xử lí nước thải của KCN Phố Nối A đạt công suất 6.000m³/ngày đêm, Dệt may Phố Nối đạt 10.000m³/ngày đêm, Thăng Long 17.000m³/ngày đêm. Riêng KCN Phố Nối A và Thăng Long yêu cầu nước thải đầu ra của doanh nghiệp đấu nối phải đạt chuẩn A. 

Trong trường hợp doanh nghiệp xử lí không đạt nước thải, đơn vị hạ tầng của KCN sẽ xử lí giúp và tính phí. Các doanh nghiệp trong KCN Thăng Long đều đầu tư công nghệ tiên tiến, đảm bảo được yếu tố môi trường. 

Mặc dù thừa nhận có tình trạng doanh nghiệp trong KCN xả thải trộm gây ô nhiễm, tuy nhiên, theo ông Cường, các doanh nghiệp nhỏ lẻ bên ngoài còn nguy hiểm hơn nhiều so với các doanh nghiệp trong KCN. 

"Trên địa bàn tỉnh có trên 1.500 doanh nghiệp, nhưng chỉ có khoảng 300 doanh nghiệp nằm trong các KCN. Số còn lại mới là nguy hiểm. Nằm ngoài KCN mà không có hệ thống xử lí nước thải thì chỉ có xả thẳng ra kênh, mương, đồng ruộng thôi" - ông Cường khẳng định.

Tăng cường các công cụ giám sát

Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được xem là công cụ hữu hiệu để kiểm soát, giám sát việc xả thải của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo ông Mai Thanh Dung – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên – Môi trường), chất lượng các báo cáo ĐTM hiện nay rất kém, nhiều dự án làm rất sơ sài, chủ yếu mang tính chất đối phó. 

Ông Nguyễn Khắc Kinh – nguyên Vụ trưởng Vụ Thẩm định và đánh giá tác động môi trường (Bộ Tài nguyên – Môi trường) khẳng định, đội ngũ làm ĐTM ở Việt Nam rất yếu về chuyên môn. 

"Có nhiều cơ quan tư vấn đứng ra làm ĐTM, nhưng khi chúng tôi hỏi lại thì họ không giải thích được. Với đội ngũ ấy thì ĐTM sơ sài là khó tránh khỏi. Tôi có hỏi một số chuyên gia Canada xem làm ĐTM của dự án thuỷ điện Hoà Bình cần bao nhiêu thời gian, tiền bạc. Họ trả lời phải mất 5 năm và 5 triệu USD. Trong khi đó, ở Việt Nam, mỗi ĐTM chỉ khoảng 700-800 triệu, làm trong vòng 2-3 tháng" – ông Kinh nói. 

Từng phê duyệt ĐTM của nhiều dự án (trong đó có dự án Formosa Hà Tĩnh), ông Kinh cho rằng, người được giao nhiệm vụ kí duyệt ĐTM cũng khổ vì thiếu thông tin.          

Việc lắp đặt các trạm quan trắc tự động để kịp thời phát hiện những sai phạm cũng là công cụ giám sát chặt chẽ hoạt động xả thải ra môi trường của các cơ sở sản xuất. Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có khoảng 10% hệ thống xử lí nước thải tập trung của các KCN có lắp đặt hệ thống quan trắc tự động. 

Điển hình như vụ việc Formosa vừa qua, nhà máy có lắp đặt trạm quan trắc tự động nhưng lại không kết nối dữ liệu với Sở Tài nguyên - Môi trường Hà Tĩnh. Do vậy, Formosa xả thải như thế nào, cơ quan chức năng không hề hay biết.

Nâng cao quy chuẩn về chất thải

GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng cần xem lại quy chuẩn, tiêu chuẩn về chất thải, bởi những quy định hiện nay là khá thấp so với khu vực và thế giới. 

“Trước đây, khi ở giai đoạn trải thảm đỏ thu hút nhà đầu tư, chúng ta chấp nhận để quy chuẩn thấp. Nhưng đến nay, Việt Nam đang ở giai đoạn các nước có thu nhập trung bình, chúng ta cần lựa chọn nhà đầu tư và lĩnh vực khuyến khích đầu tư, không chấp nhận đánh đổi bằng mọi giá. Vì vậy, quy chuẩn về môi trường, đặc biệt là xả thải cần phải khắt khe hơn” - GS Võ nói. 

Đồng quan điểm, bà Lê Hoàng Lan - Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam cho biết, quy chuẩn Việt Nam về chất thải hiện nay mới chỉ quy định theo lưu lượng hoặc dung tích mà chưa chú ý đến sức chịu tải của nguồn tiếp nhận nước thải. Quy chuẩn về nước thải đối với ngành đặc thù cũng chưa nghiêm ngặt, đặc biệt về vị trí xả thải.

TS Trần Thế Loãn, nguyên Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát ô nhiễm (Bộ Tài nguyên và Môi trường) nhấn mạnh, sức chịu tải môi trường của mỗi khu vực lại khác nhau, do đó khi làm quy chuẩn môi trường cần phải căn cứ vào sức chịu tải của từng khu vực riêng biệt. “Muốn đánh giá chính xác được sức chịu tải của từng khu vực không hề đơn giản. Tôi cho rằng, các nhà khoa học Việt Nam vẫn chưa làm được” – TS Loãn nói.

Khó xử lí hình sự

Đại tá Vũ Duyên Hải cho rằng, hiện nay, trong lĩnh vực môi trường mới chỉ xử lí hình sự được 2/11 tội danh là huỷ hoại rừng và buôn bán động vật hoang dã. Vi phạm trong xả thải công nghiệp gần như mới chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, rút giấy phép, đình chỉ hoạt động, chưa được xử lí hình sự. 

"Hậu quả của xả thải công nghiệp là rất nghiêm trọng, có cái nhìn thấy ngay, có cái ảnh hưởng lâu dài. Nhưng doanh nghiệp là pháp nhân, không thể cá thể hoá ai để chịu trách nhiệm. Luật Hình sự lại quy định phải xả trên 10.000m³/ngày đêm mới xử lí hình sự. Như thế thì chẳng xử lí được ai. 10.000m³ là cả KCN rồi, chứ làm gì có doanh nghiệp nào có lượng nước thải lớn như vậy, chỉ 2.000-3.000m³/ngày đêm là nhiều lắm rồi. Có nhiều vụ doanh nghiệp xả độc tố vượt ngưỡng, nhưng vì lưu lượng xả không vượt quá 10.000m³/ngày đêm nên không xử lí được. Luật phải gần thực tế mới áp dụng được" – Đại tá Hải nhấn mạnh.

Khánh Vy

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.