"Hạn chót" cho thỏa thuận hạt nhân Iran?

Việc Mỹ và 3 cường quốc châu Âu thống nhất lựa chọn cuối tháng 8 là thời hạn chót để đạt được thỏa thuận hạt nhân mới với Iran thể hiện bước đi chiến lược mới nhằm đưa Tehran đến bàn đàm phán, nhưng cũng có thể gây tác động không mong muốn cho tiến trình này, dựa trên những phản ứng mà Iran đang đưa ra.

Theo thông tin do trang Axios đăng tải ngày 15/7 (giờ địa phương) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và những người đồng cấp nhóm E3 (gồm Anh, Đức, Pháp) trong cuộc điện đàm một ngày trước đó đã thống nhất thời hạn chót để đạt được thỏa thuận hạt nhân mới với Iran. Trích dẫn 3 nguồn thạo tin, Axios cho biết thời hạn được các bên thống nhất là vào cuối tháng 8 năm nay. Cuộc điện đàm vừa qua giữa ngoại trưởng 4 nước được cho là nhằm mục đích phối hợp lập trường trong lộ trình đàm phán ngoại giao về vấn đề hạt nhân với Iran cũng như đưa ra các giải pháp liên quan.

%3fnh.jpg -0
Việc Mỹ và 3 nước châu Âu đưa ra hạt chót cho thỏa thuận hạt nhân liệu có phải tối hậu thư với Iran? Ảnh: Getty

Các nguồn tin cũng cho biết thêm, nếu các bên liên quan không đạt được thỏa thuận trước thời hạn trên, nhóm E3 sẽ kích hoạt "Cơ chế tái áp đặt trừng phạt" (snapback) được quy định trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (LHQ). Cơ chế này cho phép khôi phục toàn bộ các biện pháp trừng phạt từng được dỡ bỏ theo Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA) mà Iran ký với Nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Nga và Trung Quốc) vào năm 2015.

Những thông tin này cũng tương đồng với tuyên bố được Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot đưa ra ngày 15/7, theo đó khẳng định Pháp, Vương quốc Anh và Đức sẽ kích hoạt cơ chế "snapback" đối với Iran muộn nhất vào cuối tháng 8, nếu đến thời điểm đó không có tiến triển cụ thể nào về một thỏa thuận hạt nhân. "Pháp và các đối tác của chúng tôi hoàn toàn có cơ sở để tái áp đặt các lệnh cấm vận toàn cầu đối với vũ khí, ngân hàng và thiết bị hạt nhân từng được dỡ bỏ cách đây 10 năm. Nếu không có cam kết chắc chắn, cụ thể và có thể kiểm chứng từ Iran, chúng tôi sẽ thực hiện động thái này muộn nhất vào cuối tháng 8", ông Barrot phát biểu với báo giới trước cuộc họp Ngoại trưởng EU tại Brussels.

Quy định "phục hồi" - đã được đưa vào thỏa thuận để các bên có thể phản ứng khi xác định Iran vi phạm các cam kết - sẽ hết hiệu lực vào tháng 10 tới. Việc kích hoạt cơ chế "phục hồi" sẽ kéo dài trong 30 ngày, và các quốc gia châu Âu được cho là muốn hoàn tất việc kích hoạt (nếu có) trước khi Nga đảm nhận chức Chủ tịch Hội đồng Bảo an vào tháng 10. Với cơ chế trên, các biện pháp như cấm vận vũ khí, hạn chế đi lại, phong tỏa tài sản của các cá nhân/tổ chức và cấm giao dịch tài chính sẽ được áp dụng với Iran.

Cần lưu ý rằng, năm 2018, Tổng thống Donald Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt Iran. Sau khi tái đắc cử nhiệm kỳ hai và quay trở lại nắm quyền từ tháng 1 vừa qua, ông Trump kêu gọi Tehran trở lại bàn đàm phán để có thể đạt được thỏa thuận mới. Song, các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân đã bị gián đoạn vì chiến dịch tấn công 12 ngày của Israel cũng như cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran. Vì thế, giới quan sát cho rằng, việc đưa ra một hạn chót gần kề là chiến lược mới của Mỹ và ba cường quốc châu Âu nhằm gây sức ép buộc Tehran phải ngồi vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, dường như đây chưa phải thời điểm phù hợp, nhất là khi Iran liên tục đưa ra những tuyên bố phản đối gần đây.

Theo đó, Hãng thông tấn nhà nước IRNA hôm 15/7 đưa tin, cố vấn của lãnh tụ tối cao Iran, ông Ali Velayati, khẳng định nước này sẽ không tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ về chương trình hạt nhân nếu Washington buộc Tehran phải từ bỏ hoạt động làm giàu urani. Hãng thông tấn nhà nước IRNA dẫn lời ông Velayati quả quyết: "Nếu các cuộc đàm phán bị đặt điều kiện là phải ngừng làm giàu urani, thì sẽ không có đàm phán nào diễn ra". Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nhấn mạnh cam kết theo đuổi con đường ngoại giao và phản đối chiến tranh, đồng thời sẽ sử dụng mọi nguồn lực chính trị để bảo vệ quyền lợi quốc gia.

Chỉ ba ngày trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định bất kỳ cuộc đàm phán nào với các cường quốc sẽ chỉ tập trung vào các vấn đề hạt nhân và không liên quan đến năng lực quân sự của Tehran, trong đó có chương trình tên lửa đạn đạo. Phát biểu trước các nhà ngoại giao tại thủ đô Tehran hôm 12/7, Ngoại trưởng Araghchi nêu rõ: "Nếu đàm phán được tiến hành, chủ đề đàm phán sẽ chỉ là hạt nhân và tạo dựng lòng tin vào chương trình hạt nhân của Iran để đổi lấy dỡ bỏ trừng phạt". Bên cạnh đó, người đứng đầu ngành ngoại giao Iran cũng nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận hạt nhân mới nào đều phải tôn trọng quyền được làm giàu urani vì mục đích hòa bình theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Đáng chú ý, cùng thời điểm 4 Ngoại trưởng Mỹ, Anh, Pháp, Đức đưa ra hạn chót, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, cũng lập tức cảnh báo nước này sẽ phản ứng mạnh nếu LHQ tái áp đặt lệnh trừng phạt đối với chương trình hạt nhân của nước này. Ông Baghaei khẳng định việc châu Âu đe dọa sử dụng "cơ chế tái áp đặt trừng phạt" là không có cơ sở pháp lý và chính trị, và việc này sẽ vấp phải phản ứng tương xứng từ Iran. Tehran cho rằng các quốc gia châu Âu đã vi phạm nghiêm trọng các nghĩa vụ theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015 nên không có đủ tư cách pháp lý để kích hoạt cơ chế này.

Đặt trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông đang diễn biến phức tạp với liên tiếp xung đột xảy ra, việc đặt hạn chót là tháng 8 không khác gì một "tối hậu thư" mà Mỹ và châu Âu gửi đến Iran. Truyền thông quốc tế cũng đang chờ đợi những phản ứng tiếp theo từ cả hai bên, với hi vọng về một triển vọng ngoại giao đầy thiện chí, giúp gián tiếp hạ nhiệt tại Trung Đông.

Bảo Hân

Các tin khác

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

Sau hơn bốn năm xung đột, Ukraine cho biết đã thu giữ hàng trăm mẫu khí tài của Nga trên chiến trường. Việc Kiev mới đây công bố nền tảng TrophyLab, cho phép các đối tác tiếp cận thông tin kỹ thuật về những mẫu vũ khí này, lập tức thu hút sự chú ý lớn từ giới quan sát quốc tế.

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Bảng xếp hạng kỳ lân toàn cầu năm 2026 của Viện nghiên cứu Hurun (Trung Quốc) cho thấy, AI đã trở thành động lực tăng trưởng mới, đồng thời hé lộ sự dịch chuyển đáng chú ý trong cuộc đua công nghệ giữa các quốc gia.

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Hai trận động đất kinh hoàng liên tiếp với cường độ 7,2 và 7,5 độ richter đã tấn công thủ đô Caracas của Venezuela và các khu vực lân cận hôm 24/6. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), đây là cơn địa chấn mạnh nhất tại quốc gia Nam Mỹ này kể từ năm 1900, để lại cảnh tượng tàn phá nặng nề và đẩy hàng chục nghìn người vào cảnh màn trời chiếu đất.

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng "vòm nhiệt" kết hợp với biến đổi khí hậu khiến châu Âu, khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới, phải đối mặt với những đợt sóng nhiệt ngày càng dữ dội, thậm chí trở thành "bình thường mới" trong mùa Hè.

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra “khá suôn sẻ”, thì thực tế trên bàn đàm phán và tại các mặt trận lại vẽ nên một bức tranh khác. Những mâu thuẫn về diễn giải thỏa thuận, cùng áp lực chính trị nội bộ tại Washington, đang đặt dấu hỏi lớn về tính khả thi của một thỏa thuận hòa bình vừa mới chớm nở.

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Hai năm sau chiến thắng lịch sử, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phải rút lui do không còn nhận được sự tín nhiệm trong nội bộ đảng. Người được đánh giá là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí kế nhiệm là Andy Burnham, chính trị gia đang nổi lên như hy vọng mới của Công đảng.

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy Washington đang chuyển trọng tâm từ hồ sơ hạt nhân sang việc kiểm soát các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực. Điều này đồng nghĩa tương lai của tiến trình hòa bình Mỹ-Iran không chỉ phụ thuộc vào các cuộc thương lượng ở Thụy Sĩ mà còn gắn chặt với diễn biến thực địa tại Lebanon.

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Căng thẳng tại Bolivia lên đỉnh điểm trong cuối tuần này khi Tổng thống Rodrigo Paz chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc, cho phép các lực lượng an ninh và quân đội tiến hành giải tỏa các chướng ngại vật của người biểu tình – những rào chắn đã làm tê liệt nền kinh tế quốc gia Nam Mỹ này trong suốt 50 ngày qua và cướp đi sinh mạng của ít nhất 14 người.

Mỹ và Iran hoãn đàm phán tại Thụy Sĩ. Ảnh minh họa Reuters.

“Bước đệm” cho thỏa thuận Mỹ - Iran hay chỉ là khoảng lặng tạm thời?

Một bước ngoặt quan trọng vừa diễn ra tại Trung Đông khi Israel và lực lượng Hezbollah đạt được thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon. Động thái này diễn ra vào thời điểm hết sức nhạy cảm, ngay sau những đợt giao tranh ác liệt đe dọa trực tiếp đến cơ hội đạt được hiệp định hòa bình toàn diện giữa Mỹ và Iran.

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Tháng trước, Mỹ thông báo với các đồng minh rằng họ quyết định thu hẹp nguồn lực quân sự sẵn có dành cho NATO. Và hôm 18/6, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ khẳng định Washington không nói giỡn, tuyên bố sẽ tiến hành một cuộc rà soát thực sự kéo dài sáu tháng, bao gồm cả tham vấn Quốc hội.

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad, mở đường chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, phía sau bước đột phá ngoại giao này vẫn còn hàng loạt vấn đề gai góc, từ cơ chế kiểm soát chương trình hạt nhân Iran, tương lai của Hormuz cho đến việc nới lỏng trừng phạt và bảo đảm Israel - Hezbollah tuân thủ ngừng bắn.

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Báo cáo mới nhất của Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) cho thấy khoảng 2,4 triệu người tị nạn trên thế giới sẽ cần được tái định cư trong năm 2027, nhưng nhu cầu này ngày càng khó khăn do chính sách siết chặt của các quốc gia.

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Tổng thống Trump ngày 16/6 khẳng định, eo biển Hormuz sẽ được mở lại hoàn toàn vào ngày 19/6 sau khi xác nhận về một thỏa thuận tạm thời giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, tại Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm bảy nền kinh tế phát triển nhất thế giới (G7), nhiều đồng minh châu Âu lại tỏ ra thận trọng trước triển vọng đó.

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Giới chức Mỹ và Iran mới đây chính thức xác nhận đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt tình trạng chiến tranh. Thỏa thuận sơ bộ này không chỉ làm lóe lên hy vọng chấm dứt cho các hành động quân sự và các lệnh phong tỏa căng thẳng trong suốt nhiều tháng qua, mà còn lập tức tạo ra một cú hích đối với thị trường toàn cầu trong ngày 15/6.

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Việc các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đồng ý khởi động tiến trình đàm phán kết nạp Ukraine là bước tiến đáng kể của Kiev trong nỗ lực gia nhập EU. Tuy nhiên, đây được dự báo là một quá trình kéo dài và đòi hỏi Ukraine có nhiều cải cách lớn.

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/6 (giờ địa phương) tuyên bố Washington và Tehran có thể sẽ ký kết một thỏa thuận hòa bình ngay trong cuối tuần này, qua đó mở cửa trở lại tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz. Dù Iran tỏ ra thận trọng, tuyên bố của Tổng thống Mỹ đã có những tác động nhất định đến thị trường toàn cầu.

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Diễn đàn tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội đã chính thức khép lại sau hai ngày làm việc hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, các đại biểu quốc tế đều gửi lời chúc mừng tới Việt Nam tổ chức thành công sự kiện, khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của nước chủ nhà trong thúc đẩy đối thoại, dự báo các xu hướng mới và định hình những giải pháp chung vì tương lai khu vực.