Hai mặt của công nghệ Deepfake

Khi nghĩ đến deepfake, hầu hết mọi người tưởng tượng ra những video giả mạo về những người nổi tiếng. Trên thực tế, một đoạn video không có thật - nhưng rất giống thật - của Tom Cruise đã gây xôn xao khắp thế giới sau khi nó xuất hiện trên TikTok.

Bất chấp những ý nghĩa tiêu cực xung quanh thuật ngữ deepfake thông tục (mọi người thường không muốn được kết hợp với từ “giả”), công nghệ này đang ngày càng được sử dụng cho mục đích thương mại.

Mục đích thương mại

Được gọi một cách lịch sự hơn là video do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, hoặc phương tiện tổng hợp, việc sử dụng đang tăng nhanh chóng trong các lĩnh vực bao gồm tin tức, giải trí và giáo dục, với công nghệ ngày càng trở nên tinh vi.

Một trong những công ty thương mại đầu tiên áp dụng là công ty Synthesia có trụ sở tại London chuyên tạo các video đào tạo doanh nghiệp hỗ trợ AI cho những công ty quảng cáo toàn cầu WPP và công ty tư vấn kinh doanh Accenture.

Victor Riparbelli, Giám đốc điều hành và đồng sáng lập Synthesia, nhận định: “Đây là tương lai của việc sáng tạo nội dung”. Để tạo video do AI bằng hệ thống của Synthesia, bạn chỉ cần chọn từ một số hình đại diện, nhập từ bạn muốn họ nói. Riparbelli cho rằng điều này có nghĩa là các công ty toàn cầu có thể rất dễ dàng tạo video bằng các ngôn ngữ khác nhau, chẳng hạn như cho các khóa đào tạo tại chỗ.

Riparbelli bình luận: “Giả sử bạn có 3.000 công nhân kho hàng ở Bắc Mỹ. Một số người trong số họ nói tiếng Anh, nhưng một số có thể quen thuộc hơn với tiếng Tây Ban Nha. Nếu bạn phải truyền đạt thông tin phức tạp cho họ, một bản PDF dài 4 trang không phải là một cách tuyệt vời. Sẽ tốt hơn nhiều nếu bạn thực hiện một video dài 2 hoặc 3 phút, bằng tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Nếu phải ghi lại từng đoạn video đó thì đó là một công việc lớn. Giờ đây, chúng tôi có thể làm điều đó với chi phí sản xuất ít và bất cứ lúc nào sẽ có người viết kịch bản. Điều đó khá minh chứng cho cách công nghệ được sử dụng ngày nay”. 

Chad Steelberg, giám đốc điều hành Veritone, một nhà cung cấp công nghệ AI của Mỹ.
Chad Steelberg, giám đốc điều hành Veritone, một nhà cung cấp công nghệ AI của Mỹ.

Mike Price, Giám đốc công nghệ Công ty An ninh mạng ZeroFox của Mỹ chuyên theo dõi deepfake, cho biết việc sử dụng thương mại của họ đang “tăng đáng kể qua từng năm, nhưng rất khó để xác định con số chính xác”. Tuy nhiên, Chad Steelberg, Giám đốc điều hành và nhà cung cấp công nghệ AI Veritone của Mỹ nói rằng, mối quan tâm ngày càng tăng về các deepfake độc hại đang cản trở đầu tư vào việc sử dụng hợp pháp, thương mại của công nghệ.

Steelberg chia sẻ: “Thuật ngữ deepfake chắc chắn đã có phản ứng tiêu cực về đầu tư vốn vào lĩnh vực này. Các phương tiện truyền thông và người tiêu dùng, đúng như vậy, có thể thấy rõ những rủi ro liên quan. Nó chắc chắn đã cản trở các tập đoàn cũng như các nhà đầu tư tham gia vào công nghệ này. Nhưng tôi nghĩ mọi người đang bắt đầu thấy sự thay đổi”.

Mike Papas, Giám đốc điều hành Modulate, một công ty AI cho phép người dùng tạo ra giọng nói của một nhân vật hoặc người khác, cho rằng các công ty trong lĩnh vực truyền thông tổng hợp thương mại rộng lớn hơn “thực sự quan tâm đến đạo đức”.

Papas nhận xét: “Thật đáng kinh ngạc khi thấy được chiều sâu suy nghĩ của những người này. Điều đó đã đảm bảo rằng các nhà đầu tư cũng quan tâm đến điều đó. Họ đang hỏi về các chính sách đạo đức và cách bạn đang nghĩ về nó”.

Lilian Edwards, Giáo sư luật về sự đổi mới và xã hội Trường Luật Newcastle, nói rằng một vấn đề xung quanh việc sử dụng công nghệ cho mục đích thương mại vẫn chưa được giải quyết đầy đủ là ai sở hữu quyền đối với các video. Edwards bình luận: “Hiện tại điều này khác nhau giữa các quốc gia”.

Người dùng của Synthesia chọn từ một số hình đại diện.
Người dùng của Synthesia chọn từ một số hình đại diện.

Kiểm soát bằng luật

Deborah Johnson, Giáo sư danh dự về đạo đức học ứng dụng Đại học Virginia, gần đây đã đồng viết một bài báo có tựa đề “Làm gì về Deepfake?”. Johnson lập luận: “Deepfake là một phần của vấn đề lớn hơn về thông tin sai lệch làm xói mòn lòng tin vào các tổ chức và trải nghiệm hình ảnh - chúng ta không còn tin tưởng vào những gì chúng ta thấy và nghe trực tuyến. Dán nhãn có lẽ là cách đơn giản nhất và quan trọng nhất đối với những trò lừa bịp - nếu người xem biết rằng những gì họ đang xem là bịa đặt, họ sẽ ít có khả năng bị lừa hơn”.

Giáo sư Sandra Wachter, một nhà nghiên cứu cấp cao về AI Đại học Oxford, nói rằng công nghệ deepfake “đang chạy đua phía trước”: “Nếu bạn đã xem video của Tom Cruise, bạn có thể thấy công nghệ đang phát triển tốt như thế nào. Chúng ta không nên quá lo sợ về công nghệ này và cần phải có một cách tiếp cận phù hợp với nó. Đúng vậy, cần có luật để ngăn chặn những thứ xấu và nguy hiểm như ngôn từ kích động thù địch và khiêu dâm trả thù.

Cá nhân và xã hội nên được bảo vệ khỏi điều đó. Nhưng chúng ta không nên có lệnh cấm hoàn toàn đối với những bức ảnh chế vì mục đích châm biếm hoặc tự do ngôn luận. Và việc sử dụng thương mại ngày càng tăng của công nghệ này là rất hứa hẹn, chẳng hạn như tạo video giáo dục hấp dẫn”.

Một trong những cách sử dụng video do AI tạo ra mang tính giáo dục như vậy là tại Tổ chức Shoah của Đại học Nam California, nơi lưu giữ hơn 55.000 lời khai video từ những người sống sót sau thảm họa Holocaust.

Dự án Dimensions In Testimony cho phép khách truy cập đặt các câu hỏi giúp những người sống sót trả lời theo thời gian thực trong các cuộc phỏng vấn video được quay trước. Steelberg cho rằng trong tương lai, công nghệ như vậy sẽ cho phép mọi người trò chuyện với các phiên bản AI của những người thân lớn tuổi đã qua đời: “Cuộc chơi đang thay đổi, tôi nghĩ, vì cách chúng ta nghĩ về xã hội của mình”.

Duy Minh (Tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.