Giải mã Chiến dịch Kẹp giấy trong Thế chiến II

Sau khi Đức đầu hàng, Mỹ dẫn đầu một chiến dịch tìm kiếm tại các vùng lãnh thổ Đức nhằm thu thập các nghiên cứu phát triển công nghệ, khoa học và quân sự có giá trị. Một số tổ chức như Tiểu ban mục tiêu tình báo hỗn hợp (CIOS) đã bắt đầu tịch thu các loại tài liệu và vật liệu có liên quan đến cuộc chiến, thẩm vấn các nhà khoa học tại những cơ sở nghiên cứu của Đức mà quân đồng minh chiếm được.

Trong số đó, người ta đã tìm ra một tài liệu cực kỳ quan trọng, được cất giấu tại một nhà vệ sinh ở Đại học Bonn: Danh sách Osenberg, một bản danh sách ghi lại tên những nhà khoa học và kỹ sư đã làm việc cho Đế chế thứ ba.

Trong cuốn sách “Operation Paperclip: The Secret Intelligence Program that brought Nazi scientists to America”, tác giả Annie Jacobsen bình luận: “Họ không hề biết Hitler đã tạo ra cả một kho chất độc thần kinh… Họ cũng không hề biết Hitler đã tìm cách nghiên cứu loại vũ khí sinh học nhằm phát tán bệnh dịch hạch. Chiến dịch Kẹp giấy ra đời khi Lầu Năm Góc nhận ra rằng họ cần phải sở hữu những vũ khí này”.

Một loại vũ khí bí mật do Đức Quốc xã phát triển. Ảnh: Izismile.
Một loại vũ khí bí mật do Đức Quốc xã phát triển. Ảnh: Izismile.

Chiến dịch bí mật được tiến hành với tên gọi ban đầu là Operation Overcast (Chiến dịch Sương mù) sau được đổi thành Operation Paperclip (Chiến dịch Kẹp giấy). Theo chương trình này, khoảng 1.600 nhà khoa học Đức trong Danh sách Osenberg cùng gia đình đã được đưa sang Mỹ để làm việc cho nước này trong Chiến tranh Lạnh.

Chiến dịch Kẹp giấy do Cơ quan Mục tiêu tình báo chung (JIOA), một đơn vị mới thành lập có mục tiêu thu thập nguồn lực tri thức Đức để giúp phát triển kho vũ khí hóa học, sinh học và tên lửa cho Mỹ, và để đảm bảo những thông tin mật đó không rơi vào tay Liên Xô, chủ trì.

Tổng thống Harry S. Truman phê chuẩn Chiến dịch Kẹp giấy kèm yêu cầu cấm JIOA tuyển thành viên của đảng Quốc xã hay những ai tích cực ủng hộ đảng này. Tuy nhiên, các quan chức JIOA và Văn phòng Dịch vụ Chiến lược (OSS – tiền thân của Cơ quan Tình báo Trung ương CIA) đã lờ đi chỉ thị này và tiêu hủy hoặc thanh tẩy mọi bằng chứng về tội ác chiến tranh nếu có trong hồ sơ của các nhà khoa học, vì cho rằng thông tin của họ có ý nghĩa sống còn với những công tác hậu chiến của Mỹ.

Một trong những nhà khoa học nổi tiếng nhất được tuyển chọn là Werner von Braun, Giám đốc kỹ thuật tại Trung tâm nghiên cứu quân sự Peenemünde, và là người có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển loại tên lửa nguy hiểm V-2 vốn đã tàn phá nước Anh trong thời chiến.

Von Braun và các nhà khoa học tên lửa khác đã được đưa đến Fort Bliss, Texas và Bãi thử Tên lửa White Sands, New Mexico với tư cách “chuyên viên Bộ Chiến tranh” để giúp Quân đội Mỹ thử nghiệm tên lửa. Von Braun sau đó đã trở thành Giám đốc Trung tâm Phi hành vũ trụ Marshall thuộc NASA và là người thiết kế chính của tên lửa đẩy Saturn V, loại tên lửa sau này đã giúp đưa hơn 20 phi hành gia Mỹ lên mặt trăng.

Hubertus Strughold, được mệnh danh là “cha đẻ của dược phẩm vũ trụ”, đã giúp Không quân Mỹ và NASA phát triển nhiều nguyên tắc chăm sóc y tế trong không gian và vẫn có tính ứng dụng tới tận ngày nay. Ông từng nhiều lần phủ nhận tội ác chiến tranh tuy nhiên ông bị cáo buộc liên quan tới vụ diệt chủng tại Dachau. Nhiều bằng chứng cho thấy những kiến thức sâu rộng của ông về việc duy trì và đảm bảo khả năng sống sót của con người trong không gian phần nào đã được tích lũy từ những thử nghiệm liên quan tới con người dưới thời phát xít.

Reinhard Gehlen, từng là người đứng đầu các chiến dịch tình báo của Đức Quốc xã, được quân đội Mỹ và sau đó là CIA thu nạp để triển khai 600 mật vụ từng làm việc cho Đức Quốc xã tại các khu vực ở Đức mà Xôviết kiểm soát.

Tiến sỹ Kurt Blome từng là Giám đốc phụ trách chương trình nghiên cứu ung thư của Hitler, nhưng thực tế ông là người chịu trách nhiệm về việc phát triển chiến tranh sinh học của Đức. Blome đã bị đưa ra xét xử tại Tòa án quốc tế về tội phạm chiến tranh Nuremberg vì đã thử nghiệm trên cơ thể người sống. Tuy nhiên, Blome sau đó được tha bổng do sự can thiệp của quân đội Mỹ. Mỹ muốn tận dụng những kiến thức của Blome về sinh học con người để tạo ra các chất độc thần kinh.

Arthur Rudolph tới Mỹ vào năm 1947 trong Chiến dịch Kẹp giấy. Năm 1961, ông cùng Werner von Braun làm việc tại NASA để thiết kế tên lửa Saturn V. Nhiều người cho rằng chính kiến thức uyên bác và kinh nghiệm của Rudolph đã góp phần làm nên sự thành công của dự án Apollo. Năm 1984, Bộ Tư pháp Mỹ kết án Rudolph vì có liên quan đến việc khiến hàng ngàn tù nhân phải làm việc tới kiệt sức và chết trong quá trình phát triển tên lửa V-2 thời Chiến tranh Thế giới lần thứ hai. Để tránh bị truy tố, Rudolph đã chấp nhận từ bỏ quyền công dân Mỹ và rời khỏi quốc gia này.

Chiến dịch Kẹp giấy được xem là một hồ sơ tuyệt mật vào thời điểm đó bởi xét cho cùng, những loại vũ khí mà các nhà khoa học có tên trong bản danh sách kể trên đã khiến rất nhiều người trên khắp châu Âu thiệt mạng, nếu chưa muốn nói đến những thiệt hại trên chiến trường hay các cuộc thảm sát tại các trại tập trung. Thậm chí trong suốt nhiều thập kỷ, các đặc vụ thuộc Văn phòng Bộ Tư pháp phụ trách điều tra đặc biệt, những người được giao nhiệm vụ truy đuổi các quan chức Đức Quốc xã hàng đầu đào tẩu sau chiến tranh, cũng không hề hay biết về kế hoạch này bởi cuộc tẩy trắng hoàn hảo của JIOA.

Mặc dù có nhiều người ủng hộ cho hoạt động mờ ám này và cho rằng cán cân quyền lực đã có thể dễ dàng nghiêng về phía Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh nếu Mỹ không đưa những nhà khoa học Đức Quốc xã này sang Mỹ, và thực tế là nhiều nhà khoa học trong Chiến dịch Kẹp giấy thực sự đã có công lớn trong việc thúc đẩy các chương trình khoa học như chương trình tàu vũ trụ Apollo, song cũng có nhiều người phản đối chiến dịch này vì vấn đề đạo đức khi những nhà khoa học này không phải chịu trách nhiệm vì những tội ác chiến tranh ghê tởm của họ.

Thái Hân (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.