Các chiến dịch bí mật do chính phủ Mỹ khởi xướng đã tồn tại từ lâu, nhưng chỉ thực sự bùng nổ về quy mô trong giai đoạn Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh. Khi các hành động quân sự công khai dần nhường chỗ cho hoạt động gián điệp, chính phủ Mỹ bắt đầu phát triển những phương thức tinh vi nhằm đi trước đối thủ. Một số chiến dịch bí mật thực sự kinh hoàng, nhưng cũng có không ít trường hợp phi lý đến mức nực cười.
Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.
Sau khi cha mẹ và các em bị Đức Quốc xã sát hại, những người anh em nhà Bielski còn lại quyết định rút vào rừng để thành lập đội du kích, chuẩn bị kháng chiến. Họ đã quy tụ và bảo vệ hơn 1.200 người Do Thái suốt những năm tháng khốc liệt của Thế chiến II. Cho đến khi chiến tranh kết thúc, đội du kích nhà Bielski đã tiêu diệt hàng trăm tên phát xít và giải cứu hàng ngàn người dân Belarus.
Vì không thể tiêu diệt Albert Einstein, Hitler đã trút cơn thịnh nộ lên Robert Einstein - người em họ của nhà vật lý thiên tài. Suốt Thế chiến II, phát xít Đức đã ráo riết săn đuổi Robert để trả thù dòng họ Einstein. Chúng đã thẳng tay sát hại gia đình ông một cách tàn bạo. Đây là câu chuyện đau thương về những nạn nhân vô tội bị cuốn vào vòng xoáy thù hận cá nhân của kẻ độc tài.
Vào mùa thu năm 1941, từ Sofia, và mùa thu năm 1943, từ Budapest, phòng tình báo quân sự Đức tại Vienna liên tục nhận được các bức điện mật ký tên “Max”. Những bức điện này cung cấp thông tin chi tiết về vị trí các sân bay của Liên Xô, số lượng và chủng loại máy bay, nơi đóng quân và trang bị của các đơn vị quân đội, hoạt động tàu thuyền trên Biển Đen, cũng như các kế hoạch của Hồng quân. Sau chiến tranh, các cơ quan tình báo Mỹ và Anh coi “Max” là một trong những bí ẩn lớn nhất của cuộc chiến.
Tháng 1/1941, Thiếu tướng Onodera Makoto được tái bổ nhiệm làm tùy viên quân sự ở Stockholm. Tại đây, ông được tiếp cận những thông tin cực kỳ chính xác từ các điệp viên Ba Lan và các nước Baltic. Ông là người đầu tiên báo cáo rằng Đức sẽ mở chiến dịch chống Liên Xô và nhiều lần cảnh báo về sự nguy hiểm của việc Nhật Bản tham chiến với Hoa Kỳ. Nhưng những thông tin này đã bị bỏ qua, và Nhật Bản đã liều lĩnh lao vào một cuộc chiến vô vọng.
Đầu Thế chiến II, tình báo Đức chủ yếu tập trung vào việc phá hoại nền kinh tế và quân sự của Liên Xô tại các vùng chiến sự. Sau thất bại của quân Đức ở ngoại ô Moscow, công tác huấn luyện điệp viên cho các khu vực sâu trong hậu phương Liên Xô bắt đầu được triển khai. Từ đầu năm 1942, tình báo Đức mới chú ý đến các nhà máy quân sự tại vùng Volga, Ural, Siberia và các khu vực xa xôi khác của Liên Xô.
Tháng 11/1896. Paul Rosbaud theo học trường dạy nghề trong thành phố nhưng đến tháng 3/1915 thì ông nhập ngũ với tư cách binh nhì trong quân đội Áo. Tới tháng 10/1917, ông tham gia chiến đấu trong trận đánh Caporetto. Paul Rosebud phục vụ trong quân đội cho đến cuối Thế chiến I và bị quân Anh bắt giữ.
Cùng với các bậc thầy tạo ra vũ khí Liên Xô như súng trường AK-47, Mosin hay máy bay MiG hoặc Sukhoi… còn có một cái tên khác ít được nhắc đến, đó là Mikhail Koshkin , cha đẻ dòng xe tăng huyền thoại T-34.
Wilhelm Adalbert Hosenfeld (2/5/1895 - 13/8/1952) là một giáo viên Công giáo người Đức kiêm nhà hoạt động Đức Quốc xã (ĐQX), sĩ quan tuyên truyền và tình báo trong quân đội Đức thời Thế chiến II. Hosenfeld từng là chỉ huy các trại tù chiến tranh trong chính quyền trung ương, và từ năm 1940 giữ vai trò sĩ quan tình báo và phản gián ở đơn vị đồn trú tại Warsaw bị ĐQX chiếm đóng.
John Semer Farnsworth (13/8/1893 - 10/11/1952) là một sĩ quan Hải quân Mỹ bị kết tội làm gián điệp cho Nhật Bản vào thập niên 1930. Anh ta bị nhận diện là “Điệp viên K” trong một bức điện vô tuyến bị đánh chặn bởi Văn phòng tình báo Hải quân Hoa Kỳ (ONI).
Wilhelm Tranow (sinh năm 1891) là một nhà mật mã học người Đức, trước và trong suốt Thế chiến II ông đã làm việc trong Cục giám sát của Đức Quốc xã (ĐQX), đồng thời chịu trách nhiệm phá vỡ một số hệ thống liên lạc vô tuyến đã được mã hóa mà cụ thể là Mã Hải quân vốn được Bộ Hải quân Anh sử dụng dùng để mã hóa những tín hiệu hoạt động, và Mật mã Hải quân dùng để mã hóa những tín hiệu hành chính.
George James Doundoulakis (18/10/1921 - 17/3/2007) là một nhà vật lý kiêm quân nhân người Mỹ gốc Hy Lạp đã từng làm việc cho tình báo Anh trong thời Thế chiến II cùng với điệp viên Patrick Leigh Fermor (nhân viên của Cục chiến dịch chiến lược - OSS) và sau đó làm việc cho Cục tình báo chiến lược (OSS) ở Thessaly (Hy Lạp).
Richard Sorge là một trong những nhà tình báo xuất sắc nhất của Liên Xô, hoạt động dưới vỏ bọc nhà báo tại đức và nhật bản với mật danh “Ramzai”. Mùa thu năm 1941, chính ông đã cảnh báo Moscow về kế hoạch tấn công Liên Xô của Đức Quốc xã, đồng thời khẳng định Nhật Bản sẽ không tham chiến chống lại Liên Xô. Nhân dịp kỷ niệm 130 năm ngày sinh của Richard Sorge (1895-2025), xin trân trọng giới thiệu một số nét về mạng lưới tình báo của ông.
Claire Maybelle Snyder (2/12/1907 - 22/5/1960) còn có các tên gọi khác là Clara Fuentes, Clara Phillips, Dorothy Fuentes cũng như High Pockets, là một điệp viên, người làm nghề giải trí, chủ hộp đêm và nhà văn người Mỹ, được biết đến bởi nhiều chiến công trong hoạt động tình báo thời kỳ quân phiệt Nhật Bản chiếm đóng Phippines. Diễn viên Ann Dvorak đã thủ vai bà Phillipes trong bộ phim “Tôi là gián điệp Mỹ” công chiếu năm 1951. Phillips cũng là tác giả cuốn sách “Gián điệp Manila” viết về các hoạt động tình báo thời chiến của bà.
Tên ông gần như không được nhắc đến trong lịch sử tình báo thế giới. Giống như nhà tình báo Liên Xô vĩ đại Richard Sorge, Nghiêm Bảo Hán thông báo cho Moscow về ngày Đức Quốc xã tấn công Liên Xô. Gần đây, nhân dịp kỷ niệm 80 năm chiến thắng Phát xít Đức, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhắc đến ông trong bài phát biểu của mình.
Vivian Stranders (1881-1959) là một sĩ quan không quân Hoàng gia Anh kiêm gián điệp Đức và cả nhà tuyên truyền của Đức Quốc xã (ĐQX). Thời thanh niên, Vivian Stranders làm thư ký, giáo viên và cả đặc vụ ủy nhiệm. Stranders gia nhập tổ chức Lực lượng các kỹ sư Hoàng gia lãnh thổ (TFRE) làm việc bán thời gian vào năm 1911 và được thăng hàm Trung úy.
Jerzy Ksawery Franciszek Sosnowski (3/12/1896 - mất năm 1942 (hoặc 1944, 1945, trên đất Ba Lan hoặc Liên Xô) là Thiếu tá Tiểu đội II của Bộ tổng tham mưu Ba Lan, còn đồng thời là một bậc thầy gián điệp Ba Lan làm việc trong nền Cộng hòa Weimar (chính phủ và nhà nước Đức trong Thế chiến II) và Đức Quốc xã (ĐQX) (giai đoạn 1926-1934), nơi ông thường xuyên dùng bí danh Georg von Nalecz và Ritter von Nalecs cho các hoạt động gián điệp. Riêng ở lãnh thổ Liên Xô, Sosnowski còn có tên là Jurek Sosnowski và trong một số tài liệu cho biết ông còn có bí danh khác là Stanislaw Sosnowski.
Ông Richard Motoso Sakakida (19/11/1920 – 23/1/1996) là một điệp viên tình báo của quân đội Mỹ đóng quân ở Philippines vào lúc bùng nổ Thế chiến II. Sau khi quốc đảo Philippines rơi vào tay của quân phiệt Nhật Bản thì Sakakida bị bắt sống và tra khảo suốt nhiều tháng nhưng bằng sự nhanh trí của mình, ông đã thuyết phục người Nhật rằng mình chỉ là thường dân và được phóng thích.
Ivan William Stanley Moss (15/6/1921 - 9/8/1965, còn có các tên gọi khác là W. Stanley Moss hoặc Billy Moss) là một sĩ quan quân đội Anh trong Thế chiến II, và sau này ông trở thành nhà văn, phát thanh viên, ký giả, và nhà du hành hết sức thành công. Ông Stanley Moss từng phục vụ trong Lực lượng cận vệ Coldstream và Ban điều hành các hoạt động đặc biệt (SOE).
