Gặp lại những huyền thoại của "Đội quân tóc dài"

"Hai chị em – Hai trận tuyến" là câu chuyện kể về một thời hào hùng của "Đội quân tóc dài" và phong trào "Ba đảm đang" bằng hình ảnh chân thực, giản dị về cuộc sống, chiến đấu của phụ nữ hai miền Nam - Bắc trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Sau 40 năm đất nước thống nhất, lớp thế hệ phụ nữ huyền thoại với sức mạnh níu cánh máy bay, bịt nòng đại bác, trở thành "niềm tự hào của dân tộc, nỗi khiếp sợ của kẻ thù" đã gặp nhau tại Hà Nội trong niềm vui và nước mắt tuôn trào.

55 năm đã trôi qua kể từ ngày ra đời của "Đội quân tóc dài" và 50 năm của phong trào "Ba đảm đang" thì đây được coi là một cuộc triển lãm quy mô nhất với những hình ảnh tả thực đã làm sống lại những năm tháng khốc liệt của chiến tranh nhưng cũng đầy hào hùng và vinh quang của một thời "Cả nước lên đường", "Mỗi người làm việc bằng hai vì miền Nam ruột thịt".

Không giấu được xúc động khi ra Thủ đô Hà Nội, nguyên lãnh đạo "Đội quân tóc dài" xã Phong Thạnh, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu – bà Nguyễn Thị Lập khi nhìn bức ảnh của nữ tướng Nguyễn Thị Định, nhà lãnh đạo, biểu tượng của "Đội quân tóc dài" đã bật khóc.

Năm nay 83 tuổi nhưng bà Lập vẫn còn minh mẫn và sức khỏe dẻo dai, bà đã vượt hơn 1.000km từ TP Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng ra Hà Nội tham dự triển lãm.

Tham gia "Đội quân tóc dài" từ ngày còn trẻ, bà nhớ lại: "Ác liệt nhất là vào năm 1960 – 1961, thời kỳ này, chị em vừa đấu tranh vũ trang vừa đấu tranh chính trị rất gay gắt. Đêm thì tập kết, sáng trực tiếp cầm đơn đưa đến Đồn Giá Rai. Nội dung đơn là kêu gọi địch không được lập ấp chiến lược, không được bắt lính, chống gom dân lập ấp. Thời kỳ này, địch đàn áp rất dã man, ở ấp 25 có 2 chị hy sinh, rồi đến ấp 15 thêm 3 chị hy sinh nữa...".

Nói đến đây, bà Lập lấy tay lau nước mắt. Với bà, ký ức bi tráng của một thời lại ùa về. "Năm 1962 địch đã thu đơn của Đội quân tóc dài, chúng không đánh đập nữa. Chị em nộp đơn xong bơi xuồng về, tay giơ cao để mừng thắng lợi" – bà Lập tiếp lời.

Bà Nguyễn Thị Lập xúc động trước tấm ảnh nữ tướng Nguyễn Thị Định.
Bà Nguyễn Thị Lập xúc động trước tấm ảnh nữ tướng Nguyễn Thị Định.

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, bà Lập đã bị địch bắt giam cầm ở Cần Thơ, Thủ Đức, sau đó đày ra Côn Đảo, khi ấy bà đã đảm nhận cương vị Ủy viên BCH Công vận TP Cần Thơ.

40 năm sau ngày đất nước giải phóng, bà đã nhiều lần đi tìm lại đồng đội cũ, nhưng người còn, người mất, người thất lạc tin tức.

Bà chia sẻ: "Từ lúc ra đây, được gặp lại các chị em từng hoạt động một thời, tôi chỉ rưng rưng nước mắt. Triển lãm này thật có ý nghĩa khi giúp chị em chúng tôi được gặp lại nhau, xum vầy đoàn tụ".

Hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, cuộc đời riêng của bà cũng giống như bao người phụ nữ trong "Đội quân tóc dài" ngày ấy, chịu rất nhiều mất mát.

Năm 1954, chồng tập kết ra Bắc khi bà đang mang thai được 5 tháng. Một mình sinh con, nuôi con và hoạt động cách mạng.

Trong một lần bà đi hoạt động, cô con gái nhỏ 5 tuổi ở nhà bị té xuống ao chết đuối. "Lúc đó tôi chỉ muốn được đi theo con. Nếu còn sống, năm nay nó cũng hơn 50 tuổi rồi" – bà lại sụt sịt.

Sau này đất nước thống nhất, bà không sinh thêm được người con nào nữa và bà đã nhận nuôi 2 người con nay đã trưởng thành.

Gặp bà Tịnh, Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Lưởng, ở ấp Trương Hiền, xã Thạnh Trị, huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng ôm chầm lấy bạn. Năm nay cũng 83 tuổi, biết nhau trong "Đội quân tóc dài" ngày ấy, tuy cùng ở Sóc Trăng nhưng hiếm hoi lắm hai bà mới có cơ hội được gặp nhau. "Tui vui quá, từ sáng tới giờ chỉ khóc" - bà Lưởng chia sẻ.

Bà nhớ như in, ngày 26/2/1962, bà tham gia vào "Đội quân tóc dài" của huyện Thạnh Trị, sau đó làm Trưởng ban "Đội quân tóc dài" của xã Thạnh Trị và bị địch bắt giam tại Sóc Trăng.

Ở vào tuổi "xưa nay hiếm" mà các bà vẫn còn minh mẫn và khỏe mạnh như thế này thật đáng mừng. Chỉ vào bức ảnh "Phong trào báo nói", cô Trần Thị Lan, ở TP Hồ Chí Minh cảm động cho biết: "Người nói ở trên loa là tôi đó". Khi ấy cô Lan là Tổng Thư ký Phong trào Phụ nữ đòi quyền sống đô thị miền Nam, trong một lần xuống đường tuyên truyền, cô đã được tác giả ghi lại

"Đây là dịp hiếm hoi chị em hai miền Nam – Bắc được gặp nhau nên chúng tôi rất sung sướng được gặp mặt tất cả chị em, bạn bè thân quen cũ. Niềm vui này sẽ mang mãi về sau" – cô Lan tự hào kể.

"Hai chị em – Hai trận tuyến" là những câu chuyện chân thực, giản dị về cuộc sống, chiến đấu của phụ nữ hai miền Nam - Bắc trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ.

Ở "Trận tuyến miền Nam" được miêu tả bằng rất nhiều bức ảnh về Bến Tre quật khởi, đấu tranh chính trị ở Củ Chi, ngã ba Chim Chim (Tiền Giang)...

Những câu chuyện đầy cảm xúc, có thể chạm vào trái tim mỗi chúng ta bởi nó đã truyền tải được những thông điệp về lòng yêu nước, nghị lực và tình yêu thương, sự dũng cảm, kiên cường, đức tính đảm đang, trung hậu của người phụ nữ Việt Nam.

Chúng ta sẽ bắt gặp ở đây câu chuyện về những bà má miền Nam tay không cản xe tăng địch, giữ gìn hoa màu với tinh thần "Một tấc không đi, một ly không rời" để bảo vệ mảnh đất quê hương; hay "Đội quân tóc dài" huyền thoại với sức mạnh "níu" cánh máy bay, bịt nòng đại bác, trở thành "niềm tự hào của dân tộc, nỗi khiếp sợ của kẻ thù".

Về người vợ liệt sỹ 3 năm làm vợ, bà chỉ được ở bên chồng 40 ngày, rồi sau một mình vò võ mang thai, nuôi con, chờ chồng suốt 14 năm với niềm tin chồng mình vẫn đang chiến đấu ở miền Nam.

Về những cô gái lái xe dẻo dai như Anh hùng Phùng Thị Viên kiên cường vượt qua mưa bom bão đạn dọc Trường Sơn lịch sử.

Những cô gái tuổi đời đôi mươi khi bị bom vùi vẫn bình tĩnh lấy áo che nòng súng, moi đất chui lên, tiếp tục chiến đấu kiên cường...

Còn rất nhiều những đóng góp, hy sinh của những người phụ nữ khác, có chăng họ chỉ khác nhau cái tên, công việc, nhưng tất cả đều giống nhau ở mục tiêu, lý tưởng sống và tình yêu quê hương, đất nước. Và họ, những người phụ nữ ấy đã trở thành một phần của lịch sử dân tộc.

Trần Hằng

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.