Vùng đất gắn với lịch sử hào hùng qua hai cuộc kháng chiến
Những ngày tháng 4 hào hùng, chúng tôi tìm về khu di tích lịch sử căn cứ Vùng Bưng 6 xã (thuộc phường Long Trường, TP Hồ Chí Minh). Tiếp chúng tôi, ông Nguyễn Cao Danh, người dân vùng đất cách mạng căn cứ Vùng Bưng 6 xã, xúc động: “Khu di tích này nằm ngay trên đường Lã Xuân Oai, gần cầu Tăng Long, với vườn cây phủ đầy bóng mát. Nơi đây là biểu tượng lịch sử hào hùng, gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của dân tộc qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Trong chiến tranh, biết bao máu xương của quân và dân Vùng Bưng 6 xã đã anh dũng hy sinh trên mảnh đất này. Ngày nay, nhiều người dân xuôi ngược qua đây đều đến thăm địa chỉ linh thiêng này để thắp hương ghi nhớ công lao của những anh hùng, liệt sĩ trên mảnh đất thiêng.
Theo ghi nhận của chúng tôi, khu di tích lịch sử căn cứ Vùng Bưng 6 xã với địa hình tự nhiên chia cắt bởi nhiều con rạch đan xen. Nằm ở chính giữa, nhà bảo tàng truyền thống như giữ cả linh hồn cho khu di tích. Trong nhà bảo tàng, nhiều hiện vật minh chứng hùng hồn về những chiến tích khi Chi bộ Đảng thành lập xây dựng Vùng Bưng từ 3 đến 6 xã. Súng đạn, vũ khí dù đã hoen rỉ vết màu thời gian nhưng hình như hơi ấm bàn tay của quân và dân Thủ Đức vẫn còn ghi dấu. Một sa bàn lớn tái hiện vùng đất kênh rạch chằng chịt từng là vùng lõm căn cứ có đủ màu xanh của cây dừa nước, gò tràm, đầm lầy và màu đỏ của những con đường đất in dấu chân lực lượng vũ trang và du kích. Bảng vàng ghi tên Mẹ Việt Nam Anh hùng, Ban chỉ huy trận đánh ngày 30/4/1975 rạng rỡ những nét mặt hiền hậu nhưng quả cảm, kiên cường.
Ông Danh cho biết thêm, căn cứ Vùng Bưng 6 xã là tên gọi của các xã nằm trên vùng đất bưng biền thuộc cánh Nam huyện Thủ Đức xưa. Khu vực này sở hữu hệ thống giao thông đường thủy và bộ quan trọng. Nơi đây có vai trò chiến lược về quân sự; việc xây dựng căn cứ cách mạng tại vùng bưng sẽ liên kết với các căn cứ ở các huyện ven TP Sài Gòn, từ đó tạo điều kiện cho lực lượng ta có thể thực hiện các cuộc tiến công bất ngờ vào trung tâm chỉ huy của quân giặc.
Bằng tinh thần bất khuất, người dân Vùng Bưng cùng lực lượng Thanh niên Tiền phong với những thủ lĩnh phong trào, gồm các đồng chí như: Trần Thắng Minh, Trịnh Phong Đán, cùng nhân dân TP Sài Gòn - Gia Định giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám 1945. Vũ khí được quân và dân Bưng 6 xã tự tạo là những vũ khí tuy rất thô sơ, nhưng dưới sự lãnh đạo của các đồng chí Ủy ban hành chánh lâm thời Thủ Đức: Hồ Văn Tư (Chủ tịch), Đào Sơn Tây (Ủy viên quân sự), Võ Mỹ (Ủy viên chính trị) và nhiều đồng chí khác... nhân dân Vùng Bưng 6 xã tiến về Sài Gòn biểu tình và dự mít tinh mừng Quốc khánh vào ngày 2/9/1945.
Giai đoạn năm 1946 - 1955, Vùng Bưng 6 xã dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy Thủ Đức, người dân đã tổ chức đấu tranh giành nhiều chiến công, như: Tiêu diệt bọn lính Cao Đài từ bót Trường Lộc sang Căn cứ Khu B cướp phá; phục kích xe chở lương thực; đánh sập nhiều cây cầu như: Tăng Nhơn Phú, Trao Trảo, Ông Nhiêu, Tam Đa, Giồng Ông Tố và cầu Sụp... nhằm chặn đường tiến quân của địch; uy hiếp, bức rút một số đồn bót địch xung quanh vùng căn cứ. Nhiều gia đình Vùng Bưng 6 xã trở thành cơ sở nuôi giấu cán bộ và bộ đội; nhân dân tích cực đóng góp lương thực, thực phẩm và thuốc men cho các lực lượng chiến đấu tại Vùng Bưng, đồng thời tích cực sản xuất, thực hành tiết kiệm như: Phong trào “Hũ gạo tình thương”, “Con gà kháng chiến” được nhân dân tích cực ủng hộ, góp phần hỗ trợ các lực lượng vũ trang yên tâm chiến đấu, giành nhiều chiến công, góp phần vào chiến thắng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, căn cứ Vùng Bưng 6 xã tiếp tục là nơi bám trụ chiến đấu của các lực lượng, như: Huyện ủy Thủ Đức, quân và dân Bưng sáu xã; Biệt động cánh Nam; Đơn vị Quân Y - K20 (1961 - 1975); Tiểu đoàn 4 Thủ Đức (1965 - 1975)... Người dân nơi đây cũng chịu nhiều đau thương, mất mát trong chiến dịch tố cộng, diệt cộng của chính quyền Ngô Đình Diệm. Nhiều người dân đã bị giết hại trong những trận càn, nhiều gia đình bị mất nhà cửa; lực lượng bám trụ nơi đây gặp nhiều khó khăn và một số đồng chí đã hy sinh. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy Thủ Đức, quân và dân Vùng Bưng sáu xã vẫn sáng tạo, linh hoạt, tìm mọi cách để xây dựng các căn hầm bí mật trong nhà dân, ở nơi kín đáo để nuôi giấu, che chở cho cán bộ, bộ đội như: Hầm bí mật, cơ sở kinh tài của huyện Thủ Đức tại đình Phong Phú; lu đựng nước, hầm bí mật của nhân dân Vùng Bưng sáu xã để nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ cách mạng hoạt động bám trụ.
Đặc biệt, đây là nơi xuất phát của lực lượng vũ trang trong các cuộc tấn công vào TP Sài Gòn trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, cũng như trong Chiến dịch đại thắng mùa xuân 1975.
Trong chiến dịch Hồ Chí Minh (từ ngày 26 - 30/4/1975), quân dân Vùng Bưng sáu xã phối hợp với các lực lượng vũ trang tiến về giải phóng Sài Gòn. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, ngày 30/4/1975, quân và dân Bưng sáu xã đã phối hợp cùng bộ đội chủ lực tiếp quản cơ sở, kho tàng và thu gom những loại phương tiện, vũ khí của địch để lại.
Ghi nhận những thành tích của quân và dân trong cuộc chiến tranh giải phóng miền Nam, Bưng sáu xã đã được Đảng và Nhà nước tặng nhiều phần thưởng cao quý: 6 đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; 10 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và hàng trăm Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng...
Sau khi miền Nam được giải phóng, khu di tích Bưng 6 xã trở thành biểu tượng của tinh thần đấu tranh kiên cường của người dân trong kháng chiến bảo vệ Tổ quốc. Chính quyền địa phương đã tiến hành phục hồi và phát triển khu di tích để tưởng nhớ các thế hệ đã hy sinh vì độc lập tự do của dân tộc. Khu di tích lịch sử căn cứ Vùng Bưng 6 xã được khởi công xây dựng vào năm 1995, nhằm kỷ niệm và ghi dấu những đóng góp to lớn của nhân dân cùng lực lượng cách mạng tại vùng đất này. Nơi đây đã được công nhận là Di tích Lịch sử văn hóa cấp thành phố, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho các thế hệ trẻ.
Đổi thay ở vùng đất cách mạng anh hùng
Ông Nguyễn Cao Danh chỉ tay về hướng Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh, phấn khởi: “Trước đây, vùng bưng là vùng đất thấp trũng, ngập nước, có hệ thống sông rạch chằng chịt, thực vật sống cận sông rạch chủ yếu là cây dừa nước, dừa trái, cỏ lưới mác, ô rô, cóc kèn… thuộc các xã Long Phước, Long Trường, Long Thạnh Mỹ, Phú Hữu, Phước Long, Tăng Nhơn Phú, Thạnh Mỹ Lợi, Bình Trưng, An Phú. Nay có tốc độ phát triển mạnh mẽ về công nghiệp, đô thị, kinh tế. Cũng nhờ vậy mà người dân nơi đây có việc làm, thu nhập kinh tế ổn định hơn. Người thân của tôi cũng đang làm việc trong công ty nước ngoài với mức lương hơn 15 triệu đồng/tháng…”.
Đến nay, sau 51 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, khu vực Vùng Bưng 6 xã đã thay da đổi thịt. Vùng đất đầy lau sậy cỏ cây xưa kia nay là hàng loạt khu nhà cao tầng mọc lên, sông rạch được bắc cầu, đồng bưng được mở đường, khu dân cư, khu công nghệ cao theo nhau mọc lên tạo thành một khu đô thị đẳng cấp của TP Hồ Chí Minh...
Các tuyến đường giờ đây đều được trải nhựa thẳng tắp với nhiều làn xe. Tuyến đường chính của Khu Công nghệ cao (nằm gần cầu Tăng Long) từ Xa lộ Hà Nội hướng về cảng Cát Lái luôn tấp nập xe cộ, bật lên sức sống mãnh liệt của một vùng công nghiệp, đô thị sầm uất ở phía Đông TP Hồ Chí Minh.
Ký ức hào hùng về vùng căn cứ cách mạng Vườn Cau Đỏ 
