Điều ít biết về viện sĩ Pyotr Burgasov - cha đẻ của vũ khí vi trùng Liên Xô

Pyotr Burgasov là nhà miễn dịch học, dịch tễ học xuất sắc, Giáo sư, Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Liên Xô. Ông còn được biết đến là một trong những nhà khoa học hàng đầu đã tham gia nghiên cứu, sản xuất các loại vũ khí vi trùng và vắc xin chống lại tất cả các bệnh khủng khiếp nhất như dịch hạch, tả, đậu mùa, độc tố botulinum... ở Liên Xô.

Gửi điện cho lãnh tụ Stalin 

Pyotr Burgasov sinh năm 1915 trong một gia đình công nhân quân giới ở tỉnh Tula của Nga. Học xong phổ thông, ông vào học tại Trường Công nhân kỹ thuật của Nhà máy vũ khí Tula để tiếp nối nghề truyền thống của gia đình. Sau khi tốt nghiệp với tấm bằng thợ nguội bậc 7, P. Burgasov được bổ nhiệm làm Tổ trưởng Sản xuất súng săn. Do yêu cầu nâng cao trình độ, ông cùng người bạn xin thi vào Trường Đại học Công nghiệp. 

Thiếu tướng, giáo sư, viện sĩ Pyotr Burgasov, năm 1985.
Thiếu tướng, giáo sư, viện sĩ Pyotr Burgasov, năm 1985.

Khi đến dự thi tuyển, nhà trường đã trả lại hồ sơ do thiếu một tuổi. Để được đi học ngay, P. Burgasov và người bạn đã sửa giấy khai sinh bằng cách nhỏ giọt tinh giấm vào số cuối cùng của năm sinh, sau đó viết số 4 thay vào chỗ số 5. Vậy là họ đã già đi 1 tuổi. Sợ nhân viên tuyển sinh của Trường Đại học Công nghiệp nhận ra, họ quyết định nộp hồ sơ xin thi vào khóa học buổi tối của một trường đại học y. Sau khi kết thúc khóa học, ông tiếp tục vào học tại Khoa Y học thể thao, Đại học Y khoa Moskva và đã tốt nghiệp loại giỏi vào năm 1938.

Cũng vào thời điểm đó, sau khi người anh trai bị bắt về tội mưu phản (sau đó được minh oan), đơn xin vào đảng của ông bị trả lại. Đồng thời, ông cũng không xin được việc làm dù là bác sĩ ở những vùng xa xôi như Kolyma ở Siberia hay Kamchatka thuộc vùng Viễn Đông...  Đang không biết sẽ làm gì để sống, ông bất ngờ được mời tới Ban Chấp hành Trung ương (BCHTW) Đảng cộng sản Liên Xô. Tại đây, P. Burgasov được yêu cầu viết lý lịch tự khai. Kết thúc bản khai, ông đã ghi: Anh trai bị bắt. 

Nhưng điều không tưởng đã xảy ra, P. Burgasov được cho đi học nghiên cứu sinh chuyên ngành vi sinh vật học bởi, theo giải thích của Vụ trưởng Vụ Cán bộ thuộc BCHTW - ông Trapeznikov, đây là môn P. Burgasov  đạt điểm xuất sắc nhất khi còn học tại Đại học Y khoa Moskva. Vậy là, ông trở thành nghiên cứu sinh tại Bộ môn các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm - bệnh dịch hạch, bệnh tả và bệnh đậu mùa thuộc Viện Y học thực nghiệm toàn Liên bang mang tên A. M. Gorky.

Do cuộc chiến tranh Nga - Phần Lan nổ ra ngay khi vừa kết thúc khóa học, P. Burgasov đã tham gia Tiểu đoàn thanh niên tình nguyện trượt tuyết độc lập số 72 vì ở đó cần bác sĩ. Năm 1940, sau khi cuộc chiến kết thúc, theo quyết định của Stalin, tất cả các tình nguyện viên được cho về nhà, riêng ông bị giữ lại làm bác sĩ quân y và được điều về phụ trách bộ phận vệ sinh phòng dịch của một trung đoàn.

Theo hồi tưởng của P. Burgasov, do đơn vị đóng quân ở tỉnh Pskov, nơi có nhiều hồ, nên ông thường đi câu cá. Một lần, khi đi qua bưu điện, ông rẽ vào và gửi một bức điện tín: "Moskva, Điện Kremli, Kính gửi đồng chí Stalin. Tôi bị giữ lại ở trung đoàn là vi phạm quyết định của đồng chí. Đề nghị đồng chí giải quyết…"

Ban đầu, trưởng trạm bưu điện từ chối chuyển bức điện, nhưng cuối cùng ông đã thuyết phục được. Thật bất ngờ, 11 ngày sau, Ban chỉ huy Trung đoàn của ông nhận được bức điện trả lời: "Nhanh chóng cho đồng chí Burgasov thôi chức vụ đang đảm nhiệm. Báo cáo lý do giữ tình nguyện viên ở lại. Ký tên: Stalin"…

Tiêm chủng bí mật cho tất cả người dân Liên Xô

Trong Chiến tranh Thế giới thứ 2, khi mới 26 tuổi, P. Burgasov đã được bổ nhiệm Bác sĩ Trưởng vệ sinh dịch tễ của Tập đoàn quân 59 thuộc  Phương diện quân Volkhov. Tháng 4-1950, ông được chuyển sang làm việc ở Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô. Tại đây, một đơn vị bí mật đặc biệt chuyên nghiên cứu các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt do Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Lavrenty Beria lãnh đạo mới được thành lập. P. Burgasov chịu trách nhiệm về vũ khí vi trùng.

Cuộc gặp giữa Viện sĩ P. Burgasov (trái) và lãnh tụ Cuba Fidel Castro.
Cuộc gặp giữa Viện sĩ P. Burgasov (trái) và lãnh tụ Cuba Fidel Castro.

P. Burgasov cùng các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu, đánh giá và tổng hợp tất cả các tài liệu tình báo do Mỹ, Anh và các nước khác biên soạn. Hàng tháng, ông ghi chép các công trình nghiên cứu đang được thực hiện ở Liên Xô và các nước trên thế giới cùng những dự báo của các nhà khoa học - thành viên của đơn vị đặc biệt này vào 2 cuốn sổ, một cuốn của Stalin, còn cuốn kia của Beria. Các thông tin này được giữ bí mật tuyệt đối.

Cuối tháng 6-1953, P. Burgasov được bổ nhiệm làm Trưởng phòng Vi khuẩn, Cục Phòng chống các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Cũng chính trong thời gian này, các nhà khoa học Liên Xô đã điều chế thành công vắc xin chống bệnh đậu mùa. P. Burgasov khẳng định, không ai giao nhiệm vụ sản xuất vũ khí vi trùng cho các nhà khoa học. Nhiệm vụ của họ là nghiên cứu cách chống lại loại vũ khí đó.

Tuy nhiên, theo P. Burgasov, không thể phòng chống được vũ khí vi trùng, nếu không hiểu về nó. Nếu không có loại vũ khí này - vũ khí hủy diệt hàng loạt hoàn chỉnh, các nhà khoa học không thể điều chế được thuốc giải độc và đó là mối nguy hiểm lớn. Thêm vào đó, trong bài phát biểu ở Fulton, Mỹ vào năm 1946, Winston Churchill coi Liên Xô là kẻ thù duy nhất, còn Giám đốc Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Allen Dulles khẳng định sẽ sử dụng mọi lực lượng "để chinh phục dân tộc cứng đầu nhất thế giới - dân tộc Nga"…

Ngoài ra, theo P. Burgasov, sau khi Chiến tranh Thế giới thứ 2 kết thúc, tất cả các chuyên gia, dụng cụ của các phòng thí nghiệm và toàn bộ tài liệu của Đơn vị đặc biệt 731 của Nhật Bản - đơn vị chuyên nghiên cứu việc chế tạo vũ khí sinh học trong thời gian chiến tranh, đã được bí mật đưa về Mỹ. Các chuyên gia Nhật Bản này chẳng những không bị đưa ra xét xử vì phạm tội ác chiến tranh, mà còn được tạo điều kiện lý tưởng để tiếp tục các hoạt động nghiên cứu.

Như vậy, các cựu đồng minh đã âm thầm phát triển vũ khí sinh học để chống lại Liên Xô. Và do đó, các nhà khoa học Liên Xô không còn cách nào khác phải tự mình tạo ra vũ khí vi trùng: các mầm bệnh than, bệnh dịch hạch thể phổi, bệnh đậu mùa, độc tố botulinum. Tuy nhiên, theo P. Burgasov, việc tạo ra chúng chỉ để sản xuất vacxin chống lại các loại bệnh này.

Lo ngại Mỹ có thể sử dụng vũ khí sinh học chống lại Liên Xô, trong những năm 1975-1976, tất cả người dân Liên Xô đã được bí mật tiêm chủng để phòng 2 độc tố mạnh nhất - Botulism A và B. Hơn nữa, P. Burgasov khẳng định, tất cả các cuộc thử nghiệm vũ khí vi trùng của Liên Xô đều được thực hiện tại bãi thử bí mật trên đảo Vozrozhdeniya của Kazakhstan ở biển Aral và chỉ được thực hiện trên khỉ, ngựa, chuột lang. P. Burgasov đã thử nghiệm tác dụng của độc tố botulinum một lần duy nhất trên chính cơ thể ông...

Sở hữu vũ khí vi trùng khủng khiếp nhất thế giới

Về sự nghiệp nghiên cứu khoa học của mình, P. Burgasov nói: "Vũ khí vi trùng mà chúng tôi đã sản xuất khi đó là không thể tưởng được về sức mạnh của nó. Liên Xô sẵn sàng đẩy lùi cuộc tấn công bằng vũ khí vi trùng và các loại vũ khí giết người hàng loạt khác. Chúng ta có đủ số lượng vacxin chống lại tất cả các bệnh khủng khiếp nhất như dịch hạch, tả, đậu mùa, độc tố botulinum...".

Giáo sư P. Burgasov (bìa trái) tại Hội nghị về di truyền ở Manila, năm 1983.
Giáo sư P. Burgasov (bìa trái) tại Hội nghị về di truyền ở Manila, năm 1983.

Theo Viện sĩ P. Burgasov, vũ khí vi trùng đáng sợ nhất trên thế giới là bệnh đậu mùa. Bệnh than là vũ khí rất mạnh, nhưng nó không lây từ người mắc bệnh sang người khỏe mạnh. Trong khi đó, nếu phát tán khoảng 5gr mầm bệnh đậu mùa ở hệ thống tàu điện ngầm Moskva, hậu quả khủng khiếp xảy ra không chỉ ở Moskva. Bởi theo P. Burgasov, từ năm 1979, không một ai ở Nga được tiêm phòng bệnh đậu mùa, còn đối với những người đã được tiêm, khả năng miễn dịch của họ cũng đã bị mất theo tuổi tác. Để đảm bảo đủ vacxin cho người dân, ông đã gửi thư cho Tổng thống Vladimir Putin đề nghị cấm chuyển giao việc sản xuất vacxin, đặc biệt là vacxin phòng bệnh dịch hạch và đậu mùa cho các tổ chức thương mại… 

P. Burgasov bảo vệ thành công luận án tiến sĩ y học vào năm 1962, trở thành Giáo sư vào năm 1969, được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Liên Xô vào năm 1974 và là Thiếu tướng Quân đội. Từ năm 1965 đến 1986, ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế, Bác sĩ Trưởng vệ sinh dịch tễ Liên Xô, người phụ trách Cơ quan Vệ sinh dịch tễ toàn Liên bang Xôviết.

P. Burgasov cũng là tác giả của hơn 90 công trình khoa học, trong đó có 8 chuyên khảo... Dưới sự hướng dẫn của ông, 3 luận án tiến sĩ, 9 luận án phó tiến sĩ đã được bảo vệ thành công. Viện sĩ P. Burgasov qua đời vào năm 2006 tại Moskva, thọ 91 tuổi.

Hoàng Tuất (theo Sovsekretno)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.