Điều ít biết về viện sĩ Pyotr Burgasov - cha đẻ của vũ khí vi trùng Liên Xô

Pyotr Burgasov là nhà miễn dịch học, dịch tễ học xuất sắc, Giáo sư, Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Liên Xô. Ông còn được biết đến là một trong những nhà khoa học hàng đầu đã tham gia nghiên cứu, sản xuất các loại vũ khí vi trùng và vắc xin chống lại tất cả các bệnh khủng khiếp nhất như dịch hạch, tả, đậu mùa, độc tố botulinum... ở Liên Xô.

Gửi điện cho lãnh tụ Stalin 

Pyotr Burgasov sinh năm 1915 trong một gia đình công nhân quân giới ở tỉnh Tula của Nga. Học xong phổ thông, ông vào học tại Trường Công nhân kỹ thuật của Nhà máy vũ khí Tula để tiếp nối nghề truyền thống của gia đình. Sau khi tốt nghiệp với tấm bằng thợ nguội bậc 7, P. Burgasov được bổ nhiệm làm Tổ trưởng Sản xuất súng săn. Do yêu cầu nâng cao trình độ, ông cùng người bạn xin thi vào Trường Đại học Công nghiệp. 

Thiếu tướng, giáo sư, viện sĩ Pyotr Burgasov, năm 1985.
Thiếu tướng, giáo sư, viện sĩ Pyotr Burgasov, năm 1985.

Khi đến dự thi tuyển, nhà trường đã trả lại hồ sơ do thiếu một tuổi. Để được đi học ngay, P. Burgasov và người bạn đã sửa giấy khai sinh bằng cách nhỏ giọt tinh giấm vào số cuối cùng của năm sinh, sau đó viết số 4 thay vào chỗ số 5. Vậy là họ đã già đi 1 tuổi. Sợ nhân viên tuyển sinh của Trường Đại học Công nghiệp nhận ra, họ quyết định nộp hồ sơ xin thi vào khóa học buổi tối của một trường đại học y. Sau khi kết thúc khóa học, ông tiếp tục vào học tại Khoa Y học thể thao, Đại học Y khoa Moskva và đã tốt nghiệp loại giỏi vào năm 1938.

Cũng vào thời điểm đó, sau khi người anh trai bị bắt về tội mưu phản (sau đó được minh oan), đơn xin vào đảng của ông bị trả lại. Đồng thời, ông cũng không xin được việc làm dù là bác sĩ ở những vùng xa xôi như Kolyma ở Siberia hay Kamchatka thuộc vùng Viễn Đông...  Đang không biết sẽ làm gì để sống, ông bất ngờ được mời tới Ban Chấp hành Trung ương (BCHTW) Đảng cộng sản Liên Xô. Tại đây, P. Burgasov được yêu cầu viết lý lịch tự khai. Kết thúc bản khai, ông đã ghi: Anh trai bị bắt. 

Nhưng điều không tưởng đã xảy ra, P. Burgasov được cho đi học nghiên cứu sinh chuyên ngành vi sinh vật học bởi, theo giải thích của Vụ trưởng Vụ Cán bộ thuộc BCHTW - ông Trapeznikov, đây là môn P. Burgasov  đạt điểm xuất sắc nhất khi còn học tại Đại học Y khoa Moskva. Vậy là, ông trở thành nghiên cứu sinh tại Bộ môn các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm - bệnh dịch hạch, bệnh tả và bệnh đậu mùa thuộc Viện Y học thực nghiệm toàn Liên bang mang tên A. M. Gorky.

Do cuộc chiến tranh Nga - Phần Lan nổ ra ngay khi vừa kết thúc khóa học, P. Burgasov đã tham gia Tiểu đoàn thanh niên tình nguyện trượt tuyết độc lập số 72 vì ở đó cần bác sĩ. Năm 1940, sau khi cuộc chiến kết thúc, theo quyết định của Stalin, tất cả các tình nguyện viên được cho về nhà, riêng ông bị giữ lại làm bác sĩ quân y và được điều về phụ trách bộ phận vệ sinh phòng dịch của một trung đoàn.

Theo hồi tưởng của P. Burgasov, do đơn vị đóng quân ở tỉnh Pskov, nơi có nhiều hồ, nên ông thường đi câu cá. Một lần, khi đi qua bưu điện, ông rẽ vào và gửi một bức điện tín: "Moskva, Điện Kremli, Kính gửi đồng chí Stalin. Tôi bị giữ lại ở trung đoàn là vi phạm quyết định của đồng chí. Đề nghị đồng chí giải quyết…"

Ban đầu, trưởng trạm bưu điện từ chối chuyển bức điện, nhưng cuối cùng ông đã thuyết phục được. Thật bất ngờ, 11 ngày sau, Ban chỉ huy Trung đoàn của ông nhận được bức điện trả lời: "Nhanh chóng cho đồng chí Burgasov thôi chức vụ đang đảm nhiệm. Báo cáo lý do giữ tình nguyện viên ở lại. Ký tên: Stalin"…

Tiêm chủng bí mật cho tất cả người dân Liên Xô

Trong Chiến tranh Thế giới thứ 2, khi mới 26 tuổi, P. Burgasov đã được bổ nhiệm Bác sĩ Trưởng vệ sinh dịch tễ của Tập đoàn quân 59 thuộc  Phương diện quân Volkhov. Tháng 4-1950, ông được chuyển sang làm việc ở Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô. Tại đây, một đơn vị bí mật đặc biệt chuyên nghiên cứu các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt do Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Lavrenty Beria lãnh đạo mới được thành lập. P. Burgasov chịu trách nhiệm về vũ khí vi trùng.

Cuộc gặp giữa Viện sĩ P. Burgasov (trái) và lãnh tụ Cuba Fidel Castro.
Cuộc gặp giữa Viện sĩ P. Burgasov (trái) và lãnh tụ Cuba Fidel Castro.

P. Burgasov cùng các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu, đánh giá và tổng hợp tất cả các tài liệu tình báo do Mỹ, Anh và các nước khác biên soạn. Hàng tháng, ông ghi chép các công trình nghiên cứu đang được thực hiện ở Liên Xô và các nước trên thế giới cùng những dự báo của các nhà khoa học - thành viên của đơn vị đặc biệt này vào 2 cuốn sổ, một cuốn của Stalin, còn cuốn kia của Beria. Các thông tin này được giữ bí mật tuyệt đối.

Cuối tháng 6-1953, P. Burgasov được bổ nhiệm làm Trưởng phòng Vi khuẩn, Cục Phòng chống các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Cũng chính trong thời gian này, các nhà khoa học Liên Xô đã điều chế thành công vắc xin chống bệnh đậu mùa. P. Burgasov khẳng định, không ai giao nhiệm vụ sản xuất vũ khí vi trùng cho các nhà khoa học. Nhiệm vụ của họ là nghiên cứu cách chống lại loại vũ khí đó.

Tuy nhiên, theo P. Burgasov, không thể phòng chống được vũ khí vi trùng, nếu không hiểu về nó. Nếu không có loại vũ khí này - vũ khí hủy diệt hàng loạt hoàn chỉnh, các nhà khoa học không thể điều chế được thuốc giải độc và đó là mối nguy hiểm lớn. Thêm vào đó, trong bài phát biểu ở Fulton, Mỹ vào năm 1946, Winston Churchill coi Liên Xô là kẻ thù duy nhất, còn Giám đốc Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Allen Dulles khẳng định sẽ sử dụng mọi lực lượng "để chinh phục dân tộc cứng đầu nhất thế giới - dân tộc Nga"…

Ngoài ra, theo P. Burgasov, sau khi Chiến tranh Thế giới thứ 2 kết thúc, tất cả các chuyên gia, dụng cụ của các phòng thí nghiệm và toàn bộ tài liệu của Đơn vị đặc biệt 731 của Nhật Bản - đơn vị chuyên nghiên cứu việc chế tạo vũ khí sinh học trong thời gian chiến tranh, đã được bí mật đưa về Mỹ. Các chuyên gia Nhật Bản này chẳng những không bị đưa ra xét xử vì phạm tội ác chiến tranh, mà còn được tạo điều kiện lý tưởng để tiếp tục các hoạt động nghiên cứu.

Như vậy, các cựu đồng minh đã âm thầm phát triển vũ khí sinh học để chống lại Liên Xô. Và do đó, các nhà khoa học Liên Xô không còn cách nào khác phải tự mình tạo ra vũ khí vi trùng: các mầm bệnh than, bệnh dịch hạch thể phổi, bệnh đậu mùa, độc tố botulinum. Tuy nhiên, theo P. Burgasov, việc tạo ra chúng chỉ để sản xuất vacxin chống lại các loại bệnh này.

Lo ngại Mỹ có thể sử dụng vũ khí sinh học chống lại Liên Xô, trong những năm 1975-1976, tất cả người dân Liên Xô đã được bí mật tiêm chủng để phòng 2 độc tố mạnh nhất - Botulism A và B. Hơn nữa, P. Burgasov khẳng định, tất cả các cuộc thử nghiệm vũ khí vi trùng của Liên Xô đều được thực hiện tại bãi thử bí mật trên đảo Vozrozhdeniya của Kazakhstan ở biển Aral và chỉ được thực hiện trên khỉ, ngựa, chuột lang. P. Burgasov đã thử nghiệm tác dụng của độc tố botulinum một lần duy nhất trên chính cơ thể ông...

Sở hữu vũ khí vi trùng khủng khiếp nhất thế giới

Về sự nghiệp nghiên cứu khoa học của mình, P. Burgasov nói: "Vũ khí vi trùng mà chúng tôi đã sản xuất khi đó là không thể tưởng được về sức mạnh của nó. Liên Xô sẵn sàng đẩy lùi cuộc tấn công bằng vũ khí vi trùng và các loại vũ khí giết người hàng loạt khác. Chúng ta có đủ số lượng vacxin chống lại tất cả các bệnh khủng khiếp nhất như dịch hạch, tả, đậu mùa, độc tố botulinum...".

Giáo sư P. Burgasov (bìa trái) tại Hội nghị về di truyền ở Manila, năm 1983.
Giáo sư P. Burgasov (bìa trái) tại Hội nghị về di truyền ở Manila, năm 1983.

Theo Viện sĩ P. Burgasov, vũ khí vi trùng đáng sợ nhất trên thế giới là bệnh đậu mùa. Bệnh than là vũ khí rất mạnh, nhưng nó không lây từ người mắc bệnh sang người khỏe mạnh. Trong khi đó, nếu phát tán khoảng 5gr mầm bệnh đậu mùa ở hệ thống tàu điện ngầm Moskva, hậu quả khủng khiếp xảy ra không chỉ ở Moskva. Bởi theo P. Burgasov, từ năm 1979, không một ai ở Nga được tiêm phòng bệnh đậu mùa, còn đối với những người đã được tiêm, khả năng miễn dịch của họ cũng đã bị mất theo tuổi tác. Để đảm bảo đủ vacxin cho người dân, ông đã gửi thư cho Tổng thống Vladimir Putin đề nghị cấm chuyển giao việc sản xuất vacxin, đặc biệt là vacxin phòng bệnh dịch hạch và đậu mùa cho các tổ chức thương mại… 

P. Burgasov bảo vệ thành công luận án tiến sĩ y học vào năm 1962, trở thành Giáo sư vào năm 1969, được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Liên Xô vào năm 1974 và là Thiếu tướng Quân đội. Từ năm 1965 đến 1986, ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế, Bác sĩ Trưởng vệ sinh dịch tễ Liên Xô, người phụ trách Cơ quan Vệ sinh dịch tễ toàn Liên bang Xôviết.

P. Burgasov cũng là tác giả của hơn 90 công trình khoa học, trong đó có 8 chuyên khảo... Dưới sự hướng dẫn của ông, 3 luận án tiến sĩ, 9 luận án phó tiến sĩ đã được bảo vệ thành công. Viện sĩ P. Burgasov qua đời vào năm 2006 tại Moskva, thọ 91 tuổi.

Hoàng Tuất (theo Sovsekretno)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.