Điều ít biết về viện sĩ Pyotr Burgasov - cha đẻ của vũ khí vi trùng Liên Xô

Pyotr Burgasov là nhà miễn dịch học, dịch tễ học xuất sắc, Giáo sư, Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Liên Xô. Ông còn được biết đến là một trong những nhà khoa học hàng đầu đã tham gia nghiên cứu, sản xuất các loại vũ khí vi trùng và vắc xin chống lại tất cả các bệnh khủng khiếp nhất như dịch hạch, tả, đậu mùa, độc tố botulinum... ở Liên Xô.

Gửi điện cho lãnh tụ Stalin 

Pyotr Burgasov sinh năm 1915 trong một gia đình công nhân quân giới ở tỉnh Tula của Nga. Học xong phổ thông, ông vào học tại Trường Công nhân kỹ thuật của Nhà máy vũ khí Tula để tiếp nối nghề truyền thống của gia đình. Sau khi tốt nghiệp với tấm bằng thợ nguội bậc 7, P. Burgasov được bổ nhiệm làm Tổ trưởng Sản xuất súng săn. Do yêu cầu nâng cao trình độ, ông cùng người bạn xin thi vào Trường Đại học Công nghiệp. 

Thiếu tướng, giáo sư, viện sĩ Pyotr Burgasov, năm 1985.
Thiếu tướng, giáo sư, viện sĩ Pyotr Burgasov, năm 1985.

Khi đến dự thi tuyển, nhà trường đã trả lại hồ sơ do thiếu một tuổi. Để được đi học ngay, P. Burgasov và người bạn đã sửa giấy khai sinh bằng cách nhỏ giọt tinh giấm vào số cuối cùng của năm sinh, sau đó viết số 4 thay vào chỗ số 5. Vậy là họ đã già đi 1 tuổi. Sợ nhân viên tuyển sinh của Trường Đại học Công nghiệp nhận ra, họ quyết định nộp hồ sơ xin thi vào khóa học buổi tối của một trường đại học y. Sau khi kết thúc khóa học, ông tiếp tục vào học tại Khoa Y học thể thao, Đại học Y khoa Moskva và đã tốt nghiệp loại giỏi vào năm 1938.

Cũng vào thời điểm đó, sau khi người anh trai bị bắt về tội mưu phản (sau đó được minh oan), đơn xin vào đảng của ông bị trả lại. Đồng thời, ông cũng không xin được việc làm dù là bác sĩ ở những vùng xa xôi như Kolyma ở Siberia hay Kamchatka thuộc vùng Viễn Đông...  Đang không biết sẽ làm gì để sống, ông bất ngờ được mời tới Ban Chấp hành Trung ương (BCHTW) Đảng cộng sản Liên Xô. Tại đây, P. Burgasov được yêu cầu viết lý lịch tự khai. Kết thúc bản khai, ông đã ghi: Anh trai bị bắt. 

Nhưng điều không tưởng đã xảy ra, P. Burgasov được cho đi học nghiên cứu sinh chuyên ngành vi sinh vật học bởi, theo giải thích của Vụ trưởng Vụ Cán bộ thuộc BCHTW - ông Trapeznikov, đây là môn P. Burgasov  đạt điểm xuất sắc nhất khi còn học tại Đại học Y khoa Moskva. Vậy là, ông trở thành nghiên cứu sinh tại Bộ môn các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm - bệnh dịch hạch, bệnh tả và bệnh đậu mùa thuộc Viện Y học thực nghiệm toàn Liên bang mang tên A. M. Gorky.

Do cuộc chiến tranh Nga - Phần Lan nổ ra ngay khi vừa kết thúc khóa học, P. Burgasov đã tham gia Tiểu đoàn thanh niên tình nguyện trượt tuyết độc lập số 72 vì ở đó cần bác sĩ. Năm 1940, sau khi cuộc chiến kết thúc, theo quyết định của Stalin, tất cả các tình nguyện viên được cho về nhà, riêng ông bị giữ lại làm bác sĩ quân y và được điều về phụ trách bộ phận vệ sinh phòng dịch của một trung đoàn.

Theo hồi tưởng của P. Burgasov, do đơn vị đóng quân ở tỉnh Pskov, nơi có nhiều hồ, nên ông thường đi câu cá. Một lần, khi đi qua bưu điện, ông rẽ vào và gửi một bức điện tín: "Moskva, Điện Kremli, Kính gửi đồng chí Stalin. Tôi bị giữ lại ở trung đoàn là vi phạm quyết định của đồng chí. Đề nghị đồng chí giải quyết…"

Ban đầu, trưởng trạm bưu điện từ chối chuyển bức điện, nhưng cuối cùng ông đã thuyết phục được. Thật bất ngờ, 11 ngày sau, Ban chỉ huy Trung đoàn của ông nhận được bức điện trả lời: "Nhanh chóng cho đồng chí Burgasov thôi chức vụ đang đảm nhiệm. Báo cáo lý do giữ tình nguyện viên ở lại. Ký tên: Stalin"…

Tiêm chủng bí mật cho tất cả người dân Liên Xô

Trong Chiến tranh Thế giới thứ 2, khi mới 26 tuổi, P. Burgasov đã được bổ nhiệm Bác sĩ Trưởng vệ sinh dịch tễ của Tập đoàn quân 59 thuộc  Phương diện quân Volkhov. Tháng 4-1950, ông được chuyển sang làm việc ở Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô. Tại đây, một đơn vị bí mật đặc biệt chuyên nghiên cứu các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt do Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Lavrenty Beria lãnh đạo mới được thành lập. P. Burgasov chịu trách nhiệm về vũ khí vi trùng.

Cuộc gặp giữa Viện sĩ P. Burgasov (trái) và lãnh tụ Cuba Fidel Castro.
Cuộc gặp giữa Viện sĩ P. Burgasov (trái) và lãnh tụ Cuba Fidel Castro.

P. Burgasov cùng các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu, đánh giá và tổng hợp tất cả các tài liệu tình báo do Mỹ, Anh và các nước khác biên soạn. Hàng tháng, ông ghi chép các công trình nghiên cứu đang được thực hiện ở Liên Xô và các nước trên thế giới cùng những dự báo của các nhà khoa học - thành viên của đơn vị đặc biệt này vào 2 cuốn sổ, một cuốn của Stalin, còn cuốn kia của Beria. Các thông tin này được giữ bí mật tuyệt đối.

Cuối tháng 6-1953, P. Burgasov được bổ nhiệm làm Trưởng phòng Vi khuẩn, Cục Phòng chống các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Cũng chính trong thời gian này, các nhà khoa học Liên Xô đã điều chế thành công vắc xin chống bệnh đậu mùa. P. Burgasov khẳng định, không ai giao nhiệm vụ sản xuất vũ khí vi trùng cho các nhà khoa học. Nhiệm vụ của họ là nghiên cứu cách chống lại loại vũ khí đó.

Tuy nhiên, theo P. Burgasov, không thể phòng chống được vũ khí vi trùng, nếu không hiểu về nó. Nếu không có loại vũ khí này - vũ khí hủy diệt hàng loạt hoàn chỉnh, các nhà khoa học không thể điều chế được thuốc giải độc và đó là mối nguy hiểm lớn. Thêm vào đó, trong bài phát biểu ở Fulton, Mỹ vào năm 1946, Winston Churchill coi Liên Xô là kẻ thù duy nhất, còn Giám đốc Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Allen Dulles khẳng định sẽ sử dụng mọi lực lượng "để chinh phục dân tộc cứng đầu nhất thế giới - dân tộc Nga"…

Ngoài ra, theo P. Burgasov, sau khi Chiến tranh Thế giới thứ 2 kết thúc, tất cả các chuyên gia, dụng cụ của các phòng thí nghiệm và toàn bộ tài liệu của Đơn vị đặc biệt 731 của Nhật Bản - đơn vị chuyên nghiên cứu việc chế tạo vũ khí sinh học trong thời gian chiến tranh, đã được bí mật đưa về Mỹ. Các chuyên gia Nhật Bản này chẳng những không bị đưa ra xét xử vì phạm tội ác chiến tranh, mà còn được tạo điều kiện lý tưởng để tiếp tục các hoạt động nghiên cứu.

Như vậy, các cựu đồng minh đã âm thầm phát triển vũ khí sinh học để chống lại Liên Xô. Và do đó, các nhà khoa học Liên Xô không còn cách nào khác phải tự mình tạo ra vũ khí vi trùng: các mầm bệnh than, bệnh dịch hạch thể phổi, bệnh đậu mùa, độc tố botulinum. Tuy nhiên, theo P. Burgasov, việc tạo ra chúng chỉ để sản xuất vacxin chống lại các loại bệnh này.

Lo ngại Mỹ có thể sử dụng vũ khí sinh học chống lại Liên Xô, trong những năm 1975-1976, tất cả người dân Liên Xô đã được bí mật tiêm chủng để phòng 2 độc tố mạnh nhất - Botulism A và B. Hơn nữa, P. Burgasov khẳng định, tất cả các cuộc thử nghiệm vũ khí vi trùng của Liên Xô đều được thực hiện tại bãi thử bí mật trên đảo Vozrozhdeniya của Kazakhstan ở biển Aral và chỉ được thực hiện trên khỉ, ngựa, chuột lang. P. Burgasov đã thử nghiệm tác dụng của độc tố botulinum một lần duy nhất trên chính cơ thể ông...

Sở hữu vũ khí vi trùng khủng khiếp nhất thế giới

Về sự nghiệp nghiên cứu khoa học của mình, P. Burgasov nói: "Vũ khí vi trùng mà chúng tôi đã sản xuất khi đó là không thể tưởng được về sức mạnh của nó. Liên Xô sẵn sàng đẩy lùi cuộc tấn công bằng vũ khí vi trùng và các loại vũ khí giết người hàng loạt khác. Chúng ta có đủ số lượng vacxin chống lại tất cả các bệnh khủng khiếp nhất như dịch hạch, tả, đậu mùa, độc tố botulinum...".

Giáo sư P. Burgasov (bìa trái) tại Hội nghị về di truyền ở Manila, năm 1983.
Giáo sư P. Burgasov (bìa trái) tại Hội nghị về di truyền ở Manila, năm 1983.

Theo Viện sĩ P. Burgasov, vũ khí vi trùng đáng sợ nhất trên thế giới là bệnh đậu mùa. Bệnh than là vũ khí rất mạnh, nhưng nó không lây từ người mắc bệnh sang người khỏe mạnh. Trong khi đó, nếu phát tán khoảng 5gr mầm bệnh đậu mùa ở hệ thống tàu điện ngầm Moskva, hậu quả khủng khiếp xảy ra không chỉ ở Moskva. Bởi theo P. Burgasov, từ năm 1979, không một ai ở Nga được tiêm phòng bệnh đậu mùa, còn đối với những người đã được tiêm, khả năng miễn dịch của họ cũng đã bị mất theo tuổi tác. Để đảm bảo đủ vacxin cho người dân, ông đã gửi thư cho Tổng thống Vladimir Putin đề nghị cấm chuyển giao việc sản xuất vacxin, đặc biệt là vacxin phòng bệnh dịch hạch và đậu mùa cho các tổ chức thương mại… 

P. Burgasov bảo vệ thành công luận án tiến sĩ y học vào năm 1962, trở thành Giáo sư vào năm 1969, được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Liên Xô vào năm 1974 và là Thiếu tướng Quân đội. Từ năm 1965 đến 1986, ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế, Bác sĩ Trưởng vệ sinh dịch tễ Liên Xô, người phụ trách Cơ quan Vệ sinh dịch tễ toàn Liên bang Xôviết.

P. Burgasov cũng là tác giả của hơn 90 công trình khoa học, trong đó có 8 chuyên khảo... Dưới sự hướng dẫn của ông, 3 luận án tiến sĩ, 9 luận án phó tiến sĩ đã được bảo vệ thành công. Viện sĩ P. Burgasov qua đời vào năm 2006 tại Moskva, thọ 91 tuổi.

Hoàng Tuất (theo Sovsekretno)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.