Cuộc gặp trong phòng giam tử tù
Cuộc phỏng vấn cách đây hơn 1 năm tại Trại tạm giam Công an tỉnh Lai Châu của chúng tôi với những nữ tử tù đang chờ ngày thi hành án là cuộc phỏng vấn ám ảnh và lấy đi nhiều nước mắt của các nữ tử tù. Họ nức nở do nuối tiếc, ân hận... Và, mọi lý do giải thích cho hành động dẫn đến hậu quả đó như thiếu hiểu biết pháp luật, do gánh nặng gia đình... cũng không thể biện minh cho hành vi sai trái mà họ đã làm.
Thào Thị Dung (43 tuổi, trú tại xã Hua Bum, huyện Nậm Nhùn) chồng mất, một mình làm hai vai cả cha lẫn mẹ của 3 đứa con. Dung nghiện hút, sức khỏe sa sút, tinh thần u mê. Để có tiền mua thuốc thỏa mãn cơn nghiện và nuôi con, Dung buôn ma túy và rủ thêm con trai đi giao hàng. Việc gì đến sẽ đến, cả hai mẹ con Dung bị bắt khi đang trên đường đi tiêu thụ ma túy. Dung mang bản án tử tình. Còn con trai Dung bị tòa tuyên án tù chung thân khi đang ở độ tuổi như cây măng rừng.
Trong phòng biệt giam, chúng tôi hỏi Dung về những đứa con, chị ta nước mắt đầm đìa, nức nở nghĩ đến ngày thi hành án: “3 đứa con em sẽ mồ côi cả cha lẫn mẹ, 1 đứa án chung thân và 2 đứa còn lại không biết ai chăm sóc, nuôi nấng, dạy dỗ”. Dung khóc vì ân hận, vì biết rằng những gì đã qua không thể trở lại. Dẫu Dung có ngàn lần ao ước thời gian quay ngược để được làm lại, sống cuộc đời người mẹ dung dị như bao cuộc đời khác thì cũng quá muộn. Không chỉ hủy hoại đời mình, Dung đã hại con bằng cách bắt con ở tù một đời.
Tử tù Giàng Thị Chu (xã Dào San, huyện Phong Thổ) chưa đầy 30 tuổi, có 2 đời chồng và 5 đứa con. Thấy buôn “hàng trắng” kiếm được nhiều tiền, Chu rủ chị gái “đồng hành”. Cuối cùng thì cả hai chị em Chu đều không thoát khỏi lưới pháp luật. Chu bị phạt mức án tử hình, còn chị gái nhận mức án chung thân. 5 đứa trẻ bơ vơ, dẫu Chu có khát khao được sống, được hoàn lương, được làm một người bình thường để các con có mẹ... thì cánh cửa tương lai cũng đã khép chặt.
Mới đây, một vụ án mạng đau lòng, để lại nhiều day dứt, xót xa xảy ra ngày 8/3/2024 cũng có nguyên nhân sâu xa từ ma túy. Lò Văn Xươm (sinh năm 2001, trú tại bản Nậm Há, xã Noong Hẻo, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu) là đối tượng nghiện ma túy. Sau thời gian đi làm công nhân ở miền xuôi, Xươm quen biết và có tình cảm với chị Lò Thị L. (chị L đã có 2 con riêng). Họ sống với nhau như vợ chồng. Do Xươm nghiện ma túy, nhiều lần mang tài sản chung đi bán, sa đà vào nghiện ngập nên chị L. không còn niềm tin ở Xươm, hai người thường xuyên xảy ra những cuộc cãi vã.
Đỉnh điểm là tối 8/3, Xươm đi uống rượu cùng anh trai chị L, chiếc xe máy là tài sản chung của Xươm và chị L. đã bị công an tạm giữ do vi phạm quy định về an toàn giao thông. Nhưng, khi Xươm nói, L. không còn tin. Trong lúc nóng giận, chị L. đuổi Xươm ra khỏi nhà. Tinh thần bị kích động, Xươm đã cầm dao chém chị L. khiến chị tử vong. Đáng buồn là trong thời gian quen biết tìm hiểu chị L., Xươm đã rủ rê anh trai chị L cùng chơi ma túy. Sau cái chết của chị L., xét nghiệm người anh trai cũng có kết quả dương tính.
Vậy là giờ đây, hai đứa con của chị L. phải bơ vơ, mồ côi mẹ quá sớm khi chúng đang ở độ tuổi được nâng niu, chăm bẵm. Nếu không vì ma túy, có lẽ chị L. còn được sống những ngày tươi đẹp của tuổi trẻ, để lao động có tiền nuôi con, để con của chị còn có mẹ. Và, cũng ước gì đối tượng Xươm không vướng vào “cái chết trắng”, thì giờ đây anh ta không phải đối mặt với sự trừng phạt của pháp luật và cả mức án lương tâm ám ảnh khôn nguôi trong những ngày còn được sống trên cõi đời này.
Hành trình đẩy lùi “cái chết trắng”
Còn nhiều vụ án đau lòng xảy ra có nguyên nhân từ ma túy, những vụ án mang đầy sự trăn trở, tiếc nuối đối với những người thực thi pháp luật. Điều này, Thượng tá Phạm Mạnh Hùng - Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Lai Châu) rất “thấm”, anh tâm sự: “Ma túy đã gieo rắc nỗi đau thương lên bao nhiêu gia đình. Phòng Cảnh sát hình sự là đơn vị giải quyết trực tiếp hậu quả các vụ việc do ma túy gây ra. Các quyết định của cơ quan điều tra đưa ra trong xử lý tội phạm đều được cân nhắc kỹ càng trên nguyên tắc xử lý đúng người, đúng tội nhưng cũng thể hiện được chính sách khoan hồng của pháp luật. Dẫu vậy, có những vụ án khiến những người thực thi nhiệm vụ như chúng tôi cảm thấy rất đau lòng. Đó là những trường hợp vì thiếu hiểu biết pháp luật, vì hám lợi, để đồng tiền làm mờ mắt, lôi kéo người thân tham gia con đường ma túy. Họ buôn bán, nghiện ngập, để rồi không chỉ bản thân mà cả gia đình đều phạm tội, mất mát, những đứa trẻ bơ vơ...”.
Trong 3 năm, từ năm 2021 đến năm 2023 trên địa bàn tỉnh Lai Châu xảy ra 540 vụ, 895 đối tượng phạm tội về trật tự xã hội, trong đó có 482 đối tượng dương tính với chất ma túy, chiếm 53,85% số đối tượng bị bắt và xử lý. Tình hình tội phạm liên quan đến ma túy trên địa bàn tỉnh Lai Châu vẫn diễn biến phức tạp. Đối tượng nghiện, sử dụng trái phép chất ma túy và người có liên quan đến ma túy phạm tội về trật tự xã hội có xu hướng hoạt động với thủ đoạn ngày một tinh vi hơn, gây khó khăn cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Trong tình hình đó, lực lượng Công an, mà chủ công là lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã phải nỗ lực rất nhiều để đẩy lùi “cái chết trắng”, giữ bình yên cho địa bàn.
Thượng tá Trịnh Xuân Hải - Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Công an tỉnh Lai Châu) trải lòng: “Đây là cuộc chiến đầy cam go và thử thách, song với quyết tâm “cắt đứt” nguồn cung, lực lượng Công an tỉnh Lai Châu đã phá hàng trăm vụ án lớn nhỏ liên quan đến mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy. Công an tỉnh đã tập trung lực lượng, triển khai đồng bộ các phương án, kế hoạch, các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm. Tỷ lệ điều tra, khám phá cao, không để tồn tại tụ điểm phức tạp, “điểm nóng” về tội phạm hình sự và tệ nạn xã hội... góp phần bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Ngoài áp dụng các biện pháp tuyên truyền, Công an Lai Châu đã tận dụng tối đa nguồn tin tố giác tội phạm do người dân báo thông qua phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” và tổ chức hiệu quả diễn đàn “Công an lắng nghe ý kiến nhân dân”. Thực hiện các biện pháp cai nghiện và xác định tình trạng nghiện, lập hồ sơ đưa người vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Khuyến khích người nghiện ma túy tự nguyện cai nghiện ma túy, điều trị các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế. Cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức tham gia, hỗ trợ hoạt động cai nghiện và quản lý sau cai.
Cuộc chiến chống tội phạm ma túy trên vùng biên viễn Tây Bắc chưa bao giờ hết gian nan, những hy sinh thầm lặng của người chiến sĩ công an là không thể đo đếm. Nhưng, họ sẽ không nề hà, ngại khó, ngại khổ bởi sự quý mến, gửi gắm niềm tin của nhân dân đã giúp họ cống hiến nhiều hơn để “mỗi ngày làm một việc tốt vì dân”.
