Đại đội nữ pháo binh Ngư Thuỷ - Ngày ấy, bây giờ

Những ngày đầu tháng 4, nắng vàng phủ lấp lánh đồi cát trắng Quảng Bình, khi người dân nơi đây đang chuẩn bị cho ngày kỷ niệm thống nhất non sông (30/4/1975-30/4/2022), chúng tôi tìm về Ngư Thuỷ gặp những cựu binh Đại đội nữ pháo binh Ngư Thuỷ.

Nhiều sách, báo và phim ảnh đã nói về những nữ pháo binh Ngư Thuỷ, nhưng có lẽ không câu từ hay thước phim nào có thể nói hết những chiến công cũng như những góc khuất số phận của họ. Trong buổi chiều cuối xuân đầu hạ, chúng tôi như được đắm chìm trong câu chuyện xưa, chuyện nay của những nữ pháo thủ anh hùng. 

Những nữ anh hùng trên mâm pháo

Gần 50 năm ngày đất nước thống nhất, các nữ pháo thủ Ngư Thủy năm xưa giờ đã bước sang tuổi 70, 80. Những ký ức hào hùng, những kỷ niệm chiến trận, những suy tư, trăn trở của các chị kể với chúng tôi trong buổi chiều bên cát và sóng biển.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Quảng Bình được xem là hậu phương trực tiếp của chiến trường miền Nam, và Ngư Thuỷ cùng với Vĩnh Linh, Quảng Trị được xem là tuyến lửa đối đầu trực tiếp với kẻ thù. Bước sang năm 1967, Mỹ leo thang phá hoại miền Bắc, và Quảng Bình trở thành tọa độ lửa của tàu chiến, máy bay Mỹ dội bom, bắn phá. Tại yết hầu xã Ngư Thủy, Quảng Bình, địch đánh phá suốt ngày đêm. Trung bình mỗi người dân Ngư Thủy phải gánh chịu trên 130 quả bom, đạn các loại.

Thà hy sinh tất cả để cứu nước cứu làng, hầu hết người dân Ngư Thủy viết đơn tình nguyện xin được đánh giặc. Đại đội nữ pháo binh Ngư Thuỷ được thành lập để góp sức đánh bật sức mạnh của kẻ thù. “Đêm trận địa tiếng pháo gầm bãi biển/ Đuổi giặc thù nghe rõ tiếng chân em”.

Đại đội nữ pháo binh Ngư Thuỷ được thành lập vào ngày 20/11/1967, lúc mới thành lập, Đại đội gồm 37 chị em tuổi đời mới mười tám, đôi mươi, được biên chế thành ba trung đội, một trung đội chỉ huy và hai trung đội trận địa, Đại đội nữ pháo binh được trang bị 4 khẩu pháo 85 ly, 4 xe kéo pháo và một số phương tiện máy móc, súng ống phục vụ chiến đấu. Trong suốt 10 năm chiến đấu (21/11/1967 đến 16/12/1976) đơn vị đã nhiều lần bổ sung vì thế quân số của toàn đại đội lên tới 91 người.

Đại đội nữ pháo binh Ngư Thuỷ - Ngày ấy, bây giờ_SỐ ĐB_30/4_T14 -0
Chị Trần Thị Huân-nguyên Đại đội trưởng pháo binh Ngư Thuỷ kể chuyện với tác giả.

Chị Trần Thị Huân, Nguyên Đại đội trưởng nhớ lại: "Chị em chủ yếu tuổi từ 16 đến 22, được trang bị 4 khẩu pháo 85 ly, mấy khẩu súng trường, súng tiểu liên. Được cầm súng đánh giặc chị em hăng hái lắm. Sau hai tháng huấn luyện, đại đội đã bắn cháy tàu khu trục Mỹ mang số hiệu 013 vào ngày 7/2/1968". Chiến đấu ngoan cường, nhiều chị được kết nạp Đảng ngay trên mâm pháo. Nhiều nữ pháo thủ bị thương vẫn cương quyết bám trận địa, sát cánh cùng đồng đội như chị Trần Thị Gắng, Nguyễn Thị Bé, Ngô Thị Mãi…

Hồi mới thành lập Đại đội pháo binh Ngư Thủy, o Thắt là em áp út của đại đội vì mới 16 tuổi, nhưng hăng hái lắm. Nó là pháo thủ số 3, lo việc tiếp đạn. Người nó gầy, nhỏ, nên hồi đó trong bài vè về đại đội, có câu như ri: Thắt 16 tuổi, viên đạn nặng 16 cân, dù đạn cao ngang người, Thắt càng thêm vững chí".

Trong quá trình hoạt động Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy đã đánh 8 trận và 5 lần bắn cháy và bắn chìm tàu chiến Mỹ bằng pháo mặt đất 85 ly để bảo vệ vùng biển ở Quảng Bình. Ngày 25/8/1970, Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy đã được Đảng, Nhà nước tuyên dương đơn vị Anh hùng lực lượng vũ tranh nhân dân.

Trở về cuộc sống trên vùng đất cát

Chủ tịch UBND xã Ngư Thuỷ, anh Nguyễn Hữu Hiến tự hào khi nói về vùng quê mình; Ngư Thủy có lẽ là xã duy nhất ở nước ta khi sở hữu đến 4 danh hiệu Anh hùng: Xã Anh hùng, Đại đội nữ pháo binh Anh hùng, Đồn Biên phòng 200 Anh hùng, Trung đội du kích Tây Thôn Anh hùng. Từ một vùng đất cắt trắng, cuộc sống người dân gặp rất nhiều khó khăn, nay Ngư Thuỷ trở mình, trở thành vùng quê khấm khá.

Chị Trần Thị Huân giờ bán một sạp bách hoá bánh kẹo nhỏ ở cổng chợ Ngư Thuỷ. Khi biết tôi tìm gặp để nghe về những câu chuyện xưa, chuyện nay của những nữ pháo binh Ngư Thuỷ, chị Huân rất xúc động. Trong câu chuyện của chị nhiều lần dừng lại để ngăn dòng cảm xúc trực trào khi nói về đồng đội. Chị Huân nhìn xa xăm.

Hết chiến tranh, Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy về với cuộc sống đời thường. Gánh nặng cơm áo, chắt chiu tảo tần trên cát nên chị em có phần lãng quên chiến công của mình. Cả tuổi thanh xuân rừng rực khí thế đánh giặc cứu nước, nên nhiều nữ pháo binh Ngư Thủy không kịp, hoặc không nhớ chuyện xây dựng gia đình như chị Nguyễn Thị Huệ, Trần Thị Tất, Nguyễn Thị Đa…

Có nhiều chị phải một mình bươn chải với cuộc sống để nuôi con trưởng thành như chị Trần Thị Hường, Trần Thị Ngột, Trần Thị Đính. Trong số các nữ pháo binh giờ có chị Trần Thị Thảo, nguyên Chính trị viên Đại đội và chị Nguyễn Thị Toan là cuộc sống đỡ hơn cả, con cái các chị đã trưởng thành.

Đại đội nữ pháo binh Ngư Thuỷ - Ngày ấy, bây giờ_SỐ ĐB_30/4_T14 -0
Các nữ pháo binh Ngư Thuỷ (ảnh tư liệu).

Nói về hoàn cảnh của mình, chị Huân tự hào có 5 đứa con đều ở gần nhà, các con có gia đình ổn định, sớm tối thăm hỏi chăm nom chị. Chị Huân rơi nước mắt khi nói về đồng đội như chị Thà bị đột quỵ, giờ đau nằm một chỗ. Đặc biệt là chị Ngô Thị Thúy Phường, nữ pháo binh Ngư Thủy ngày nào sau đó là Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Ngư Thủy nhiều năm liền nhưng không may gặp nạn bị điện giật chết.

Chị Phường là nữ pháo binh trẻ nhất của đơn vị, khi tham gia chị mới có 15 tuổi nhưng gan dạ, nhanh nhẹn ít ai bằng. Năm 1996, khi quay bộ phim về pháo binh Ngư Thủy, con gái của chị Phường lúc đó mới được 7 tháng tuổi đã được đạo diễn Lê Mạnh Thích chọn đóng nhân vật cháu bé khát sữa mẹ ở trong phim.

Khi đạo diễn hỏi cháu tên gì? Chị Phường đáp: "Tui đặt cháu tên Ép". "Vì sao lại Ép?". "Vì họ không cho vay tiền vì không có người thừa kế", chị trả lời vậy. Đạo diễn Lê Mạnh Thích đã đặt tên đi học cho Ép là Tôn Nữ Quỳnh Anh, giờ đây cháu Quỳnh Anh đã trưởng thành, còn chị Phường đã đi xa.

Nhiều nữ pháo binh Ngư Thuỷ và chị em phụ nữ ở xã Ngư Thuỷ vẫn nhắc về chị Phường như người cứu cánh cho chị em thoát nghèo. Chị Phường vay vốn thu mua hải sản cho chị em với giá cao để sấy rồi bán cho tiểu thương đưa qua Hàn Quốc, Nhật Bản… Đêm đêm cả Ngư Thủy đỏ lửa bếp hong, sấy mực để chị Phường kịp chuyển cho tư thương. Trong cuộc tiếp xúc của lãnh đạo huyện Lệ Thủy với người dân Ngư Thủy, cán bộ nông nghiệp khuyên bà con nên chăm bẵm cây sắn đang trồng.

Chị Phường đã mạnh dạn cắt ngang, đề nghị bà con không nên trồng sắn mà chuyển qua trồng lạc. Năm đó cả Ngư Thủy chuyển qua trồng lạc, trời nắng như lửa, cát bỏng chân. Nhiều người trong xã gặp chị Phường là đe: "Nếu mất mùa lạc, dân Ngư Thủy chết đói hết, o Phường phải chịu trách nhiệm". Ai ngờ năm đó Ngư Thủy trúng to mùa lạc, từ đó đến nay người dân chuyển qua trồng lạc.

Hiện tại, các nữ pháo binh Ngư Thuỷ đều đã bước qua tuổi 70 gần 80 nhưng các chị vẫn đang hàng ngày tham gia sản xuất, trồng rau, chăn nuôi, nuôi dạy con cháu trưởng thành. 

Dương Sông Lam

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.