Phía sau niềm vinh dự, phía sau những bảng thành tích dày đặc ấy là một hành trình dài mà ở đó không chỉ có nghị lực, bản lĩnh vượt qua gian khó mà còn có sự dũng cảm và những hy sinh lặng thầm của người lính hình sự ở nơi "phên giậu" của Tổ quốc.
Những ngày "nếm mật nằm gai"
Thiếu tá Hoàng A Liền là một người con của dân tộc Dao, sinh ra và lớn lên tại xã biên giới Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Núi rừng Tây Bắc - nơi quanh năm mây phủ, nhiều hoang sơ vốn gợi trí tò mò và cả sự mê hoặc đối với du khách ưa khám phá, nhưng ký ức về tuổi thơ của người cán bộ hình sự dạn dày kinh nghiệm thì không hẳn chỉ có vậy.
"Gia đình tôi nghèo. Bố mẹ quanh năm lam lũ. Nhà có 5 anh chị em nhưng chỉ mình tôi được học hết phổ thông. Mỗi buổi sáng đi học, tôi cuốc bộ 20 cây số đường núi, có hôm đi qua vách đá trơn trượt, một bên là vực, một bên là núi. Nhưng, tôi chưa bao giờ sợ", Thiếu tá Hoàng A Liền kể.
Ước mơ được khoác trên mình bộ sắc phục CAND đã theo anh từ thời niên thiếu và cứ lớn dần lên theo năm tháng, khi chứng kiến tệ nạn ma túy gieo rắc đau thương cho quê hương. Sau khi tốt nghiệp Học viện Cảnh sát nhân dân, anh được phân công về Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Lai Châu, chính thức bước vào tuyến đầu của cuộc chiến chống "cái chết trắng".
Anh cho biết, công việc của một trinh sát ma túy có những thứ mà người bình thường khó hình dung được. Đó có thể là nhiều ngày liền nằm trong rừng, ngủ bìa suối, uống nước lá rừng giải tỏa cơn khát; là khả năng hóa trang tuyệt đối không được sơ hở, vì chỉ cần chút sơ hở là có thể trả giá bằng tính mạng; là những khoảng thời gian nằm chờ trong đêm lạnh 3 độ giữa rừng để chờ thời cơ phá án...
Với người lính trinh sát nói riêng, với cán bộ chiến sĩ phòng, chống tội phạm ma túy nói chung, mỗi chuyên án đều là một lần thử thách lòng can đảm, một trận đánh sinh tử. Khi đối đầu với tội phạm ma túy - những kẻ liều lĩnh, có vũ khí, sẵn sàng nổ súng, liều chết để trốn chạy, chỉ cần lính trinh sát phạm phải một lỗi nhỏ, một ánh mắt lạ, một giọng nói lệch tông có thể là dấu chấm hết cho cả một hành trình.
Thế nhưng, trong bảng thành tích đáng nể của Thiếu tá Hoàng A Liền chúng tôi có dịp tiếp cận, chỉ riêng gần 10 năm tham gia công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy, anh đã cùng đơn vị phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, lực lượng chức năng triển khai thành công hàng trăm chuyên án, vụ án, bắt giữ hàng trăm đối tượng, thu khối lượng lớn ma túy. Hoàng A Liền từng trực tiếp tham gia, đấu tranh thành công nhiều chuyên án, vụ án, trong đó có những chuyên án, vụ án điển hình đã được lãnh đạo các cấp biểu dương, ghi nhận.
Nổi bật có thể kể đến chuyên án truy bắt Cứ A Anh - đối tượng từng tham gia buôn ma túy tại Tam giác vàng, có vũ khí nóng, mưu mô và cực kỳ liều lĩnh. Vào những tháng cuối năm 2023, nhận được thông tin trên địa bàn huyện Tân Uyên (cũ) thường xuyên xuất hiện một số đối tượng đến tiếp xúc với người địa phương, có những biểu hiện nghi vấn liên quan đến tội phạm về ma túy.
Một người thường được gọi là A Anh, người Mông, ở huyện Điện Biên Đông (cũ), tỉnh Điện Biên. Đối tượng là người được học cao, hiểu biết rộng, sau đó bỏ học, ra nước ngoài, có biểu hiện bất minh về kinh tế. A Anh hoạt động trải dài trên nhiều tỉnh, thành, từ vùng núi cho đến Thủ đô Hà Nội.
Từ những thông tin cơ bản thu thập được, trinh sát Hoàng A Liền nhận định rất có thể đối tượng đã tham gia vào hoạt động sản xuất, vận chuyển, mua bán ma túy tại khu vực Tam giác vàng, đang dựa vào các mối quan hệ ở nước ngoài để đưa heroin về Việt Nam tiêu thụ hoặc trung chuyển qua nước khác. Sau khi báo cáo lãnh đạo, anh đã chủ động tìm cách tiếp cận đối tượng.
Sự hy sinh thầm lặng
Sau nhiều lần tiếp cận và vượt qua nhiều bài kiểm tra của đối tượng, Hoàng A Liền đã lấy được niềm tin của A Anh để có thể thuận lợi cho công tác phá án. Sau này, đối tượng giải thích sở dĩ phải "thử thách" Hoàng A Liền nhiều như vậy vì A Anh từng bị một đối tượng lừa chiếm đoạt 10 bánh heroin trong quá trình làm ăn.
Hắn ta đã cho đàn em bắt đối tượng này về để tra khảo, đòi lại hàng, thậm chí A Anh còn gí súng vào đầu uy hiếp, yêu cầu gọi người thân mang tiền đến chuộc về. Qua sự việc trên, có thể nhận định, A Anh là đối tượng cực kỳ liều lĩnh, máu lạnh, sẵn sàng làm mọi việc để đạt được mục đích.
Giữa tháng 12/2023, nhận được thông tin Cứ A Anh đang có khoảng 16 bánh heroin cần phải đưa đi tiêu thụ, Hoàng A Liền đã báo cáo ban chuyên án để tiến hành phương án đấu tranh phá án. Lưới đã giăng, nhưng "con cá" A Anh vốn ranh ma, không dễ mắc lưới. Dù đã ấn định địa điểm giao dịch, thời gian giao dịch nhưng anh ta không trực tiếp xuất hiện mà quan sát từ xa để kiểm tra tình hình đường đi, đồng thời liên tục thay đổi, di chuyển qua các cung đường vắng, hiểm trở để đề phòng bị phát hiện.
Kể về chuyên án này, Thiếu tá Hoàng A Liền cho biết, những tình huống như trên cho thấy đối tượng rất cảnh giác và cực kỳ xảo quyệt. Đây cũng là đặc điểm chung của nhiều đối tượng buôn bán trái phép chất ma túy. Sau khi phát hiện đối tượng A Anh xuất hiện, di chuyển cùng tang vật, Hoàng A Liền phát tín hiệu cho đồng đội, đồng loạt cùng các trinh sát áp sát đối tượng. Anh trực tiếp lao vào quật ngã đối tượng, vô hiệu hóa khẩu súng ngắn, tước dao, cùng đồng đội khống chế thành công đối tượng. Sau khi bị bắt, Cứ A Anh cho biết, hắn không ngờ rằng mình "từng sống sót ở Tam giác vàng, từng thoát khỏi bao nhiêu chuyên án, giờ lại bị bắt ở đất Lai Châu này...".
Cũng theo Thiếu tá Hoàng A Liền, những tình huống đòi hỏi phải xử trí khôn khéo, không một chút sơ hở và đứng giữa ranh giới sinh tử như trên không xa lạ với bất cứ cán bộ, chiến sĩ nào tham gia công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy.
Có một chi tiết vô cùng đặc biệt trong câu chuyện của Thiếu tá Hoàng A Liền không chỉ khiến chúng tôi mà bất kỳ ai có dịp lắng nghe đều xúc động và cảm phục đối với những cống hiến, hy sinh thầm lặng của những người lính trên tuyến đầu đấu tranh với tội phạm ma túy. Đó là khi được về thăm nhà trước mỗi chuyên án, anh thường ôm vợ, hôn con. Hành động này không phải vì lãng mạn mà vì mỗi chuyên án là một lần đi mà chưa chắc ngày về. Vợ anh hiểu công việc của chồng, thường chỉ nhìn rồi dặn chồng đi nhớ quay trở về...
Thiếu tá Hoàng A Liền nói, anh tự hào vì trong suốt 10 năm công tác đã được tham gia phá hàng trăm chuyên án lớn nhỏ, góp phần làm trong sạch địa bàn, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân các bản vùng cao. Những thành tích đã được các cấp ghi nhận thời gian qua là phần thưởng của sự bền bỉ với rất nhiều nỗ lực của anh và đồng đội.
Nhưng, tôi hiểu, hành trình từ cậu bé người Dao ở bản từng đi bộ vượt núi đến trường, trở thành người chiến sĩ CAND, từ trinh sát đến Đội trưởng, rồi Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Lai Châu như hôm nay là một hành trình đặc biệt hơn thế. Ở đó, không chỉ có sự bền bỉ, tinh thần quả cảm, với không ít khoảnh khắc đối diện sinh - tử và cả những vết thương đã thành sẹo trên thân thể, mà còn có cả những hy sinh thầm lặng của những người vợ, người mẹ, những hậu phương vững vàng của từng cán bộ, chiến sĩ CAND trên tuyến đầu phòng, chống tội phạm ma túy.
