Chuyện về một "nếp nhà" hiếu học

Từ truyền thống hiếu học tốt đẹp của dân tộc, đã có nhiều tấm gương vươn lên học giỏi trong những hoàn cảnh khó khăn. Câu chuyện về ba anh em nhà nghèo lần lượt thi đỗ vào Học viện An ninh nhân dân năm nào và giờ đây cùng mang sắc phục Công an là câu chuyện mà hầu hết những người dân xã Ngọc Lũ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam đều biết và khâm phục.

Chúng tôi gặp Đại úy Nguyễn Thế Tài, hiện là Phó trưởng Phòng tổng hợp, Viện Lịch sử Công an đồng thời cũng là người anh trong 3 anh em nhà nghèo học giỏi khi ấy với mong muốn được tìm hiểu kỹ hơn về câu chuyện của những người con hiếu học.

Vừa rót nước, Đại úy Nguyễn Thế Tài vừa khiêm tốn: "Mình nghĩ, chuyện của ba anh em mình không có gì đặc biệt cả. Không chỉ với đất nước mà riêng trong lực lượng CAND thôi cũng đã có rất nhiều tấm gương vươn lên học giỏi, công tác tốt từ trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Có chăng, điều thú vị và cũng là niềm tự hào của gia đình mình là cả ba anh em đều lần lượt được học tập và cống hiến trong lực lượng CAND".

Theo câu chuyện của Đại úy Nguyễn Thế Tài, chúng tôi như được về với vùng quê chiêm trũng của huyện Bình Lục, Hà Nam cách đây gần 20 năm. Xã Ngọc Lũ, huyện Bình Lục, nơi có căn nhà nhỏ của cha mẹ Đại úy Nguyễn Thế Tài là xã thuần nông. Người dân chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa và chăn nuôi lợn. Nhưng vì là đồng chiêm trũng năng suất lúa không cao, người dân quanh năm tất bật nhưng vẫn bữa đói bữa no.

Mặc dù quê hương có truyền thống nuôi lợn nhưng vì đồng vốn hạn hẹp lại không có nhân lực nên bố mẹ và 5 người con trong gia đình Nguyễn Thế Tài khi ấy chỉ sống nhờ vào mấy sào ruộng. Để có thêm thu nhập nuôi gia đình, bố anh kiêm thêm nghề chở thuê. Chính vì thế, cha của Tài ngày ấy được bà con gọi bằng biệt danh ông Khanh "xe thồ".

Một buổi sum vầy của Đại úy Nguyễn Thế Tài (ngoài cùng bên trái) và 2 em.
Một buổi sum vầy của Đại úy Nguyễn Thế Tài (ngoài cùng bên trái) và 2 em.

Trong ký ức của Đại úy Nguyễn Thế Tài, mặc dù cha mẹ làm việc đầu tắt mặt tối nhưng cũng chỉ lo không đứt bữa cho 5 người con đang tuổi ăn tuổi lớn. Vì nhà đông con nên tuổi thơ của anh, những thời điểm tháng ba, ngày tám phải ăn cơm độn ngô, khoai sắn là chuyện thường xuyên.

Mặc dù hoàn cảnh khó khăn nhưng 5 người con của gia đình ông Khanh "xe thồ" đều chăm ngoan, học giỏi nổi tiếng trong xã. Để đỡ phần vất vả cho bố mẹ, 2 anh chị lớn trong nhà sau khi học xong PTTH đã tình nguyện người đi làm, người vào quân ngũ để 3 em ăn học. Đại úy Nguyễn Thế Tài chia sẻ, mặc dù nhà nghèo, làm lụng vất vả nhưng khi thấy các con học bài là bố mẹ anh tuyệt đối ưu tiên, không cho làm việc gì. Chỉ khi nào bài vở xong xuôi, lúc ấy mới cho các con phụ việc nhà.

Suốt cả thời gian học PTTH, trong khi hầu hết các bạn cùng khóa đều đi học thêm để luyện thi đại học ngay từ năm lớp 10 thì Tài chỉ học trên lớp và tự mày mò giải bộ đề thi đại học. Năm lớp 11, để nâng cao kiến thức môn Hóa, Tài đi học thêm cùng các bạn một khóa rồi lại tiếp tục hành trình tự học. Ngày ấy, học phí mỗi buổi đi học thêm là 3.000 đồng nhưng số tiền ấy cũng không dễ dàng xoay xỏa với bố mẹ. Vì thế, Tài quyết không đi học thêm nữa mà chăm chú nghe thầy cô giảng trên lớp, học kỹ kiến thức trong sách giáo khoa rồi tự mua thêm sách nâng cao để tham khảo. Không có tiền đi học thêm, Tài mượn vở của các bạn có điều kiện đi học về chép, học lại. Biết hoàn cảnh Tài nên các bạn trong nhóm cùng học thấy có bài nào mới lại đưa Tài chép rồi cả nhóm cùng học.

Với sự nỗ lực của bản thân, không phụ lòng của thầy cô, cha mẹ, Tài luôn đạt kết quả cao trong học tập, thường xuyên có mặt trong đội tuyển thi học sinh giỏi của trường, của huyện. Chúng tôi hỏi Đại úy Nguyễn Thế Tài rằng tại sao anh lại chọn thi Học viện ANND sau khi tốt nghiệp THPT, anh thẳng thắn: "Ngay từ năm cuối của THPT mình đã xác định chỉ thi vào những trường của Quân đội hay Công an bởi ngoài sự yêu thích thì bản thân mình đã ý thức rất rõ rằng khi học trường đó cũng sẽ giảm bớt phần nào vất vả cho bố mẹ".

Năm đầu tiên thi đại học, Nguyễn Thế Tài bị thiếu điểm vì có một số dạng bài chưa kịp làm quen. Chờ đến kỳ thi năm sau, Tài tự học ở nhà mà không đi ôn ở bất kỳ trung tâm nào. Khác với tâm trạng hoang mang của nhiều bạn khi trượt đại học, Tài luôn động viên bố mẹ cứ yên tâm và hứa chắc chắn sang năm mình sẽ đỗ.

Không uổng công rèn luyện, năm sau Nguyễn Thế Tài đỗ cả Học viện Chính trị Quân sự và  Học viện ANND. Ở bài thi vào Học viện ANND, Nguyễn Thế Tài còn được điểm 10 tuyệt đối cho môn Toán. Đại úy Nguyễn Thế Tài chia sẻ, đến giờ anh vẫn không thể quên được niềm vui của cha mẹ khi biết con trai đỗ vào Học viện ANND. Trở thành sinh viên khoa Toán Tin của Học viện ANND, với điểm Toán tuyệt đối,  cậu sinh viên học giỏi ngay lập tức được các thầy cô cho vào đội tuyển thi Olympic Toán sinh viên toàn quốc.

Không chỉ tham gia vào đội tuyển Toán của trường, Tài còn nhiệt tình tham gia các cuộc thi tìm hiểu kiến thức khác. Kỷ niệm lớn nhất trong thời sinh viên của Nguyễn Thế Tài là tham gia cuộc thi "Tìm hiểu 75 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam". Hằng ngày, sau giờ học trên giảng đường, Tài lại xuống thư viện nhà trường tìm tư liệu. Không có máy tính cá nhân, Tài lại tranh thủ ra quán internet tìm đọc tài liệu trên mạng. Đáp đền cho những tìm tòi công phu và những vất vả sớm khuya ấy, bài dự thi của Tài được giải Ba cấp Bộ.

Tốt nghiệp Học viện ANND, trong khi nhiều bạn bè cùng lứa muốn ở lại Hà Nội và bản thân anh cũng có những cơ hội để ở lại Thủ đô thì anh quyết định về quê hương, công tác tại Văn phòng Công an tỉnh Hà Nam. Đại úy Nguyễn Thế Tài chia sẻ sở dĩ anh quyết định về quê hương vì muốn được ở gần để đỡ đần bố mẹ và bảo ban 2 em đang tuổi học.

Tiếp nối người anh trai chăm chỉ, học giỏi, cô em gái kế tiếp Nguyễn Thị Tình chỉ bằng con đường tự học cũng đã đỗ vào Học viện ANND sau khi tốt nghiệp THPT. Đại úy Nguyễn Thế Tài bảo với em gái, anh chỉ chủ yếu động viên về mặt tinh thần còn không hướng dẫn được nhiều vì Tình theo học khối C với 3 môn Văn - Sử - Địa. Và không biết có phải vì mê ngành Công an qua những câu chuyện anh trai thường kể mỗi lần về nhà không mà Tình chỉ khăng khăng thi duy nhất trường Học viện An ninh.

Trở thành sinh viên Học viện An ninh nhân dân, niềm đam mê kiến thức, tính ham học hỏi của cô gái nhỏ như được chắp cánh. Không chỉ có thành tích cao trong học tập, Tình còn là một sinh viên năng nổ nhiệt tình tham gia các hoạt động của sinh viên cũng như nghiên cứu khoa học, các cuộc thi tìm hiểu kiến thức. Tình đã từng được giải Nhất cuộc thi tìm hiểu 60 năm giải phóng Thủ đô. Cô em gái năm nào giờ đã là Đại úy Nguyễn Thị Tình, cán bộ Đội Tổng hợp, Phòng Chính trị, Cục Ngoại tuyến.

Anh trai, chị gái đều lần lượt trở thành những chiến sĩ CAND dường như đã thắp lên tình yêu với sắc phục Công an của cậu út Nguyễn Văn Trọng từ khi nào không hay. Ngoài bản tính cần cù thông minh, Trọng còn thường xuyên được anh trai bảo ban, nhắc nhở việc học hành. Khi ấy, ngoài thời gian công tác ở Công an tỉnh Hà Nam, Tài tranh thủ về nhà hướng dẫn em ôn luyện cũng như cách làm bài để được điểm tối đa.

Tốt nghiệp THPT, Nguyễn Văn Trọng lại đăng ký thi vào Học viện ANND. Và một lần nữa, niềm vui lại đến với gia đình nhỏ nơi miền quê nghèo ấy khi cậu con trai út trở thành sinh viên Khoa Điều tra của Học viện ANND. Với những thành tích cao trong học tập, sau khi tốt nghiệp, Nguyễn Văn Trọng được giữ lại trở thành giảng viên của trường.

Giờ đây, Thượng úy Nguyễn Văn Trọng đang là giảng viên Khoa Nghiệp vụ 1 của Học viện ANND. Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng anh không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn. Bảo vệ Luận án Thạc sĩ  xong, anh tiếp tục dùi mài kinh sử làm nghiên cứu sinh. Còn Đại úy Nguyễn Thế Tài, sau 5 năm công tác tại Công an Hà Nam, cùng các em chinh phục những giấc mơ của đời mình, năm 2011, anh xin chuyển công tác về Viện Lịch sử Công an và theo học Cao học tại Học viện Cảnh sát nhân dân chuyên ngành Quản lý nhà nước về An ninh trật tự. Có một điểm thú vị là cùng năm đó, cô em gái Nguyễn Thị Tình cũng theo học Thạc sĩ tại Học viện ANND.

Đại úy Nguyễn Viết Tài chân thành, những thành tích có được của 3 anh em đều nhờ tinh thần tự học. Anh vẫn còn nhớ đồng chí cán bộ phụ trách thẩm tra lý lịch của 3 anh em cứ tấm tắc: "Đây là gia đình duy nhất của huyện có tới 3 anh em đều đỗ vào Học viện ANND".

Đại úy Nguyễn Thế Tài luôn biết ơn bố mẹ đã vất vả nuôi 5 anh em ăn học mà chưa một lần kêu ca nhọc mệt. Bố mẹ, con cái anh em trong nhà cũng không bao giờ to tiếng với nhau. Con vâng lời bố mẹ, em nghe lời anh đã trở thành nếp dưới ngôi nhà ấy. Có lẽ chính vì tấm gương lớn ấy mà 5 anh em trong nhà không ai bảo ai đều cố gắng làm việc, học tập thật tốt để không phụ công ơn của cha mẹ.

Giờ đây, dù cả 5 anh em đã có gia đình riêng, có người được học hành, có người sớm đi làm nhưng vẫn luôn giúp đỡ, động viên nhau trong cuộc sống. Niềm vui của cả nhà là mỗi dịp lễ tết, 5 anh em lại quây quần dưới mái nhà ấu thơ, cùng nhau ăn những bữa cơm ấm cúng.

Đại úy Nguyễn Thế Tài bộc bạch: "Anh em mình luôn cảm thấy tự hào khi được mang trên mình sắc phục CAND, không ai bảo ai nhưng đều cố gắng làm tốt công việc của mình, trau dồi bản thân như một cách để báo đáp công ơn của cha mẹ cũng như sự giúp đỡ của đồng chí, đồng nghiệp".

Thảo Duyên

Các tin khác

Chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên": Hành trình 80 năm qua lăng kính nghệ thuật

Chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên": Hành trình 80 năm qua lăng kính nghệ thuật

Chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên" tại Thủ đô Hà Nội diễn ra từ ngày 9 đến 12/7/2026 do Bộ Công an phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026) đã thành công rực rỡ, để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng khán giả và du khách Thủ đô.

Mạch nguồn tri ân trong tâm thức người Việt

Mạch nguồn tri ân trong tâm thức người Việt

“Chiến dịch 500 ngày đêm” đưa các liệt sĩ trở về không chỉ là một đề án hành chính hay chỉ tiêu quy tập, mà đó là bản tuyên ngôn bằng hành động của một dân tộc chưa bao giờ quên giá trị của sự hy sinh. Đó là mạch nguồn tri ân bền bỉ, chảy từ quá khứ hào hùng qua hiện tại trách nhiệm và hướng tới tương lai nhân văn. Trong dòng chảy ấy, văn hóa tri ân không chỉ là đạo lý, mà đã trở thành sức mạnh nội sinh, định hình nên cốt cách và bản sắc độc bản của con người Việt Nam.

Trung tá Công an nhập vai “Những người con của nhân dân”

Trung tá Công an nhập vai “Những người con của nhân dân”

Trong dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống CAND (19/8/1945 – 19/8/2025), đông đảo khán giả được thưởng thức những thước phim tài liệu chân thực, xúc động về cố Bộ trưởng Bộ Công an Trần Quốc Hoàn qua hai bộ phim “Người công an cách mạng” và “Những người con của nhân dân”. Nhưng ít ai biết rằng, người vinh dự đảm nhiệm vai Bộ trưởng đầu tiên của ngành Công an là một cán bộ Công an “xịn” nhưng “ngoại đạo” với diễn xuất.

Huyền thoại viết bằng máu của nữ chiến sĩ an ninh

Huyền thoại viết bằng máu của nữ chiến sĩ an ninh

Trong những trang sử vàng của lực lượng An ninh nhân dân 80 năm qua, có những huyền thoại được viết bằng máu và lòng trung kiên. Nữ anh hùng liệt sĩ Bùi Thị Cúc (tức Trần Thị Lan) là một biểu tượng bất tử như thế. Phía sau chiến công lẫy lừng là câu chuyện bi tráng về lòng quả cảm và khí tiết kiên trung của nữ chiến sĩ anh hùng đất Hưng Yên.

"30 ngày nước rút" của Thượng úy Đỗ Văn Linh

"30 ngày nước rút" của Thượng úy Đỗ Văn Linh

Từ những video chia sẻ kiến thức miễn phí trên mạng xã hội đến cộng đồng học tập với hơn 300.000 người theo dõi, hành trình của Thượng úy Đỗ Văn Linh đã góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho hàng nghìn học sinh trên cả nước.

Khát vọng bình yên từ thao trường rực lửa

Khát vọng bình yên từ thao trường rực lửa

Khi mỗi chiến sĩ CAND mang trong mình khát vọng bình yên của Nhân dân làm mục tiêu chiến đấu, thì thao trường dù có khắc nghiệt đến đâu cũng trở thành mảnh đất tâm hồn xanh tươi, nơi ươm mầm cho những chiến công thầm lặng.

Vị đại tá ở Chiến khu R

Vị đại tá ở Chiến khu R

Trong chuyến công tác đầu tháng 5/2026 tìm tư liệu về truyền thống Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ), tôi có may mắn được gặp Đại tá Nguyễn Phong Giang - nguyên cán bộ Đoàn 180 An ninh vũ trang (viết tắt là Đoàn 180) miền Nam, đơn vị trực tiếp chiến đấu, bảo vệ Trung ương Cục miền Nam.

Nơi suối nguồn Roòng Khoa

Nơi suối nguồn Roòng Khoa

Hòa vào cái oi ả của nắng hè và râm ran tiếng ve, chúng tôi ngược cung đường Đông Bắc trong hành trình về An toàn khu (ATK) Định Hóa, dừng chân ở xóm Roòng Khoa (xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên) nơi ra đời của Hội Nhà báo Việt Nam, là suối nguồn lưu giữ dấu ấn quan trọng trong lịch sử Báo chí Cách mạng.

Dấu ấn bản lĩnh thép của người lính cận vệ

Dấu ấn bản lĩnh thép của người lính cận vệ

Tiếng súng chát chúa, tiếng xe gầm rú và khói thuốc súng đặc quánh trong một tình huống nghẹt thở: Yếu nhân bị các nhóm khủng bố tấn công dồn dập bằng cả thiết bị bay không người lái (UAV) lẫn hỏa lực hạng nặng. Giữa lằn ranh sinh tử ấy, những người lính Bộ Tư lệnh cảnh vệ (K01), Bộ Công an đã mưu trí, dũng cảm dùng chính thân mình làm lá chắn, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho mục tiêu.

Mùa thi trong mỗi gia đình

Mùa thi trong mỗi gia đình

Kì thi tốt nghiệp THPT 2026 đang tới gần, cùng với nhiệt độ cao của mùa hè, ở những cổng trường, trong các phòng thi hay trong bữa cơm nhiều gia đình cũng đang nóng lên với sự hồi hộp, lo âu, hy vọng.

Hạnh phúc khi được phục vụ nhân dân

Hạnh phúc khi được phục vụ nhân dân

Nhiệt huyết bền bỉ suốt 2 thập kỷ với nhiều đổi mới phát huy hiệu quả trong thực tiễn, Thượng tá Nguyễn Thành Lâm đã góp phần xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an Thủ đô gần dân, trách nhiệm, hạnh phúc khi được phục vụ nhân dân.

Nâng đỡ những cuộc đời lầm lỡ

Nâng đỡ những cuộc đời lầm lỡ

Một ngày tháng 5, chúng tôi có mặt tại Trại giam Xuân Nguyên thuộc Bộ Công an. Cái nắng oi ả càng làm cho không khí làm việc tại trại trở nên “nóng” hơn. Từ Ban Giám thị đến từng cán bộ, chiến sĩ đều đang căng mình, dồn hết tâm sức để chuẩn bị cho đợt đặc xá diễn ra vào ngày 1/6. Giữa guồng quay hối hả ấy, Thượng tá Đàm Thị Hiền, Phó Giám thị phụ trách giáo dục và hồ sơ luôn là người giữ lửa thầm lặng trong hành trình hồi sinh những cuộc đời lầm lỗi.

"Rực lửa" thao trường

"Rực lửa" thao trường

Những ngày cuối tháng 5, Quảng Ninh trở thành "thao trường lớn" của hơn 1.900 cán bộ, chiến sĩ đến từ Công an các đơn vị, địa phương trên cả nước tham gia tranh tài ở các nội dung: bắn súng, chạy vượt vật cản, võ thuật CAND, bóng đá nam 7 người và pickleball.

Nhà văn Phạm Thanh Khương: Buông lưới thả câu lòng nghe sóng hát

Nhà văn Phạm Thanh Khương: Buông lưới thả câu lòng nghe sóng hát

Gần đây, tôi có dịp được đọc nhiều thơ của nhà văn Phạm Thanh Khương (sinh năm 1959) được đưa lại trên trang Facebook của anh. Nhiều lúc, tôi bật cười vì hình ảnh trong bài "Lão Ngư", anh mô tả: "Biển như đời lão/ Bấp bênh sóng gió/ Lưỡi câu dáng lão ngồi". Biểu tượng chiếc lưỡi câu đung đưa, chập chờn hiện lên qua mỗi trang sách của anh mà tôi đọc sau đó. Tôi hỏi vì sao mấy năm nay nhà văn chăm chỉ đi câu cá vậy, anh trả lời: "Đỡ rách việc!"; rồi cười phớ lớ.

Dấu ấn báo chí Công an nhân dân hướng về cơ sở

Dấu ấn báo chí Công an nhân dân hướng về cơ sở

Từ ngày 13 đến 16/5/2026, Cục Truyền thông CAND chủ trì, phối hợp Công an tỉnh Sơn La cùng các đơn vị đồng hành tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, truyền thông trong CAND và chuỗi chương trình báo chí, truyền thông CAND hướng về cơ sở.

Dấu ấn cảnh sát hình sự ở miền quê quan họ

Dấu ấn cảnh sát hình sự ở miền quê quan họ

18/4, đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Truyền thống lực lượng Cảnh sát hình sự, cán bộ, chiến sĩ (CBCS) Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước ghi nhận những đóng góp xuất sắc của lực lượng Cảnh sát hình sự Bắc Ninh trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ sự bình yên cho nhân dân.

Trường ca về một người anh hùng

Trường ca về một người anh hùng

“Mặt trời nồng ấm trong tim” (NXB Hội Nhà văn 2026) là trường ca mới nhất của Châu La Việt. Bối cảnh tác phẩm là không gian thời kháng chiến chống xâm lược cực kỳ ác liệt, trải dài từ miền Bắc đến miền Đông Nam Bộ, từ Trường Sơn đến Tây Ninh.

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn: Bí thư Đoàn 9X với ước mơ xanh

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn: Bí thư Đoàn 9X với ước mơ xanh

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn hiện là Bí thư Đoàn trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân (CSND) II. Từ ước mơ ban đầu của năm 18 tuổi cho đến hành trình hơn 10 năm phấn đấu trong màu áo xanh, ở thời điểm nào, chiến sĩ trẻ này cũng luôn tâm niệm mang đến hình ảnh người Công an không chỉ tận tụy với nghề và còn phải tử tế với đời.