Chuyện tình cảm động của Anh hùng biệt động Bảy Bê

Ông nguyên là Đội trưởng Đội 5, F100 Biệt động Sài Gòn. Năm 1965, ông bị địch bắt đày ra Côn Đảo. Vợ của ông là nữ chiến sỹ biệt động duy nhất trong trận đánh vào Dinh Độc Lập xuân Mậu Thân 1968, vợ ông cũng bị địch bắt trong cuộc Tổng tấn công và nổi dậy mùa xuân ấy.

Hiệp định Paris đình chiến, ông bị địch đưa về bằng trực thăng thả xuống cánh đồng chó ngáp của tỉnh Hậu Nghĩa với thân thể tàn phế do địch tra tấn dã man. Còn vợ ông cũng được trao trả tù binh tại Lộc Ninh cùng với những tử tù chính trị như bà Trương Mỹ Hoa, Võ Thị Thắng, Nguyễn Thị Hồng Châu… 

Cả hai người không gặp nhau, mất liên lạc nhiều năm cho đến một ngày đầu năm 1975, khi tiếng súng quân Giải phóng tấn công Sài Gòn trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử…

Năm trước, buổi sáng một ngày trung tuần tháng 8, cựu nữ biệt động Sài Gòn Vũ Minh Nghĩa (Chín Nghĩa) gọi điện thoại báo tin: “Cuối tuần này mợ làm giỗ đầu của Anh hùng, cậu con đó…”. 

Rồi mợ say sưa kể về bao nhiêu năm vất vả đi đòi danh hiệu Anh hùng cho chồng là biệt động Sài Gòn Nguyễn Thanh Xuân (Bảy Bê) nguyên Đội trưởng Đội 5, F100. Ngay sau ngày tìm gặp lại người vợ biệt động Chín Nghĩa sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, lãnh đạo Quân khu đã gọi ông lên đặt vấn đề: chọn danh hiệu Anh hùng hay chọn hai bà vợ? Suy nghĩ một lát, Bảy Bê trả lời gọn lỏn: Tôi chọn hai vợ!!!

Ngày tháng đã trôi qua 42 năm, nhưng với nữ chiến sỹ biệt động Sài Gòn - Chín Nghĩa không thể nào quên những ngày trong vai “tình nhân” với Đội trưởng biệt động Bảy Bê rong ruổi khắp đường phố Sài Gòn và những trận đánh “xuất quỷ nhập thần” làm rung chuyển Sài Gòn và Lầu Năm Góc của Mỹ. 

Ông Bảy Bê và bà Chín Nghĩa.
Ông Bảy Bê và bà Chín Nghĩa.

Năm 1965, Chín Nghĩa bước sang tuổi 17 đã gia nhập vào Đội 5 Biệt động Sài Gòn. Ở xã Nhuận Đức, Củ Chi đất thép thành đồng ai ai cũng biết Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Đặng có 3 người con là liệt sỹ, 5 người là thương binh trong đó có 3 anh em Chín Nghĩa cùng trong Đội 5 Biệt động Sài Gòn. 

Hồi này, Đội trưởng Nguyễn Thanh Xuân (Bảy Bê) đã 35 tuổi, thường xuyên được tổ chức phân công đóng cặp tình nhân để tiện lợi quan sát, nắm tình hình. Tình yêu bí mật và thầm lặng trong hai trái tim chiến sỹ biệt động cũng nảy nở từ lúc nào, không ai biết rõ ràng. Chỉ cảm thức sâu sắc rằng, ngoài công tác được giao, hễ một ngày vắng nhau là thấy nhớ nhung. Những lần Bảy Bê nhận nhiệm vụ đánh đâu đó là Chín Nghĩa bất an, mất ăn mất ngủ vì lo lắng cho an nguy của Đội trưởng.

Bảy Bê sinh năm 1930, ở xã Hàm Đức, huyện Hàm Thuận Bắc (tỉnh Bình Thuận ngày nay) trong một gia đình nông dân nghèo sát bên chân núi Tà Zôn. Từ năm 1947, Bảy Bê đã tham gia đơn vị Trung đoàn 62 Bình Thuận là một chiến sỹ rất gan dạ, mưu trí khiến cho giặc Pháp khiếp vía khi càn quét qua đây.

Đến năm 1956, tổ chức bố trí cho ông vào Sài Gòn hoạt động bí mật dưới vỏ bọc của một người lao động nghèo tha hương. Công việc mưu sinh trên đường phố ông đã trải qua nhiều nghề khác nhau từ đánh giày, thợ hồ, đạp xích lô, ba gác, bán nước sâm, cà rem… 

Năm 1958, địch bắt giam ông ba năm nhưng không tìm được chứng cứ gì buộc tội nên đã phải thả. Ra tù, ông được tổ chức rút về Ban Quân báo Miền, thuộc Trung ương Cục Miền Nam. Đến năm 1964, Bảy Bê được giao nhiệm vụ làm Đội trưởng Đội 5, F100 do các đồng chí Tư Chu (Anh hùng Nguyễn Đức Hùng), Ngô Thanh Vân (Ba Đen), Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang), Tư Tăng chỉ huy mạng lưới Biệt động Sài Gòn với những trận đánh xuất quỷ nhập thần ngay giữa nội thành Sài Gòn gây chấn động một thời. 

Những trận đánh tiêu biểu như: Ngày 24-10-1964, sau gần 10 ngày đế quốc Mỹ đưa anh Nguyễn Văn Trỗi ra pháp trường xử bắn, Biệt động Sài Gòn do Bảy Bê chỉ huy đánh sập 43 phòng của khách sạn Caravelle cao 10 tầng. Hôm đó, Bảy Bê trong vai người lái xe, chở nữ biệt động Trần Thị Minh Nguyệt (Kim Chi) là tình nhân của một viên sỹ quan Mỹ đến khách sạn, với sự hỗ trợ của biệt động Năm Bắc (Nguyễn Nông) đang làm phục vụ tại khách sạn thuê phòng, bí mật đặt 37kg thuốc nổ TNT và kíp mìn hẹn giờ. Vụ nổ đã làm chấn động Sài Gòn và làm xôn xao dư luận nước Mỹ. 

Tiếp đến ngày 24-12-1964, Bảy Bê cùng biệt động Tư Mập (Nguyễn Văn Hòa) lái xe chở hơn 100kg thuốc nổ trà trộn vào cư xá Brink 168 phòng là nơi cư trú của sỹ quan Mỹ. 

Tiếp đến 10h45 ngày 30-3-1965, Bảy Bê lái xe chở 150kg thuốc nổ cùng đồng đội biệt động Sài Gòn chia thành 3 mũi tấn công vào tòa Đại sứ Mỹ trên đường Hàm Nghi. Trận đánh đã khiến cho cơ quan đầu não Mỹ CIA phải điên tiết lồng lộn lên vì đội quân biệt động Sài Gòn xuất quỷ nhập thần. Năm 1966, Bảy Bê bị một tên phản bội chỉ điểm và bị địch bắt đày ra Côn Đảo, đến năm 1973 mới được trao trả tù binh.

Gia đình biệt động Bảy Bê - Chín Nghĩa.
Gia đình biệt động Bảy Bê - Chín Nghĩa.

Trong những trận đánh của biệt động Sài Gòn, là nữ chiến sĩ biệt động duy nhất của Đội 5, xuất phát từ căn hầm bí mật của nhà thầu khoán Mai Hồng Quế trong trận đánh vào Dinh Độc Lập Tết Mậu Thân 1968 là bà Vũ Minh Chính (Chín Nghĩa), người vợ chưa cưới của Bảy Bê. 

Chín Nghĩa cùng đồng đội chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, sau đó bị địch bắt. Bọn địch đã dùng mọi cực hình tra tấn tàn bạo và dã man nhất, nhưng không thể nào khuất phục được chiến sỹ biệt động Sài Gòn mưu trí, quả cảm. Địch đã đày đọa và giam cầm bà tại các nhà tù Tổng Nha Cảnh sát, Chí Hòa, Thủ Đức, Tân Hiệp; cuối cùng chúng đày ra địa ngục trần gian Côn Đảo. 

Cả hai vợ chồng Bảy Bê, Chín Nghĩa cùng bị địch giam cầm tại Côn Đảo nhưng không hề biết tin tức gì và cho đến năm 1973, cả hai được trao trả tù binh theo Hiệp định Paris tại hai nơi khác nhau. Bà Chín Nghĩa được trao trả tại sân bay Lộc Ninh, còn Bảy Bê do địch tra tấn quá dã man khiến cho thân thể tàn phế. 

Bọn địch sợ báo giới nước ngoài quy tội tra tấn tù nhân nên cho trực thăng chở ông quăng xuống cánh đồng chó ngáp tỉnh Hậu Nghĩa cũ (nay là Đức Hòa, Long An). 

Tại đây, ông đã được bà Võ Thị Tránh, ở ấp Bàu Tra, xã Tân An Hội, Củ Chi là vợ một đồng chí bộ đội Củ Chi hy sinh năm 1965 có một con gái nhỏ, nhận cưu mang, chăm sóc để ông dần phục hồi sức khỏe.

Sau khi hồi phục sức khỏe, Bảy Bê tìm mọi cách liên lạc với gia đình Chín Nghĩa nhưng không có tin tức gì. Ông trở lại tiếp tục chiến đấu và hoạt động nội thành cùng Đội 5 Biệt động Sài Gòn. 

Đầu năm 1974, Bảy Bê báo cáo tổ chức xin phép lập gia đình với bà Tránh như một hành động tri ân, nghĩa tình với người vợ liệt sỹ đã cứu sống ông và lúc này bà Tránh cũng tham gia biệt động Sài Gòn. 

Riêng nữ biệt động Chín Nghĩa, sau khi trao trả tù binh bà đã về công tác tại Ban Quân báo Miền, tiếp tục công việc của một cán bộ biệt động. 

Đầu năm 1975, trong không khí sục sôi của quân dân cả nước đang từng ngày giải phóng miền Nam, Bảy Bê và Chín Nghĩa đã gặp lại nhau trong cánh rừng cao su Dầu Tiếng. Bao nhiêu buồn đau, vui sướng, nghẹn ngào của hai người đã dồn hết cho nước mắt, nghẹn ngào khó nói thành lời. Bà Chín Nghĩa đã kể lại: Oái ăm làm sao, bà Tránh là chị em bạn dì với Chín Nghĩa. Dù bà Tránh được tổ chức cho phép cưới hỏi chính thức, nhưng Chín Nghĩa từng là vợ không thể cưới của Bảy Bê từ những ngày hoạt động tại Sài Gòn năm 1965. 

“Đàn bà mà, nghe việc không chung tình, máu ghen muốn trào ra miệng… giận lắm, nhưng thấy ổng gãi đầu, bứt tai cũng không giải thích gì hết”. Lúc này chiến dịch Hồ Chí Minh đã vào cao điểm, tất cả mọi việc riêng tư đành phải gác lại, tất cả dành cho giải phóng miền Nam…

Đất nước hết chiến tranh, Chín Nghĩa được giao tiếp quản khu công cụ tại Gò Vấp, còn Bảy Bê tâm trạng đêm ngày rối bời. Lúc này Chín Nghĩa còn rất trẻ, bà có quyền chọn lựa cho mình một tương lai cuộc đời mà không ai có quyền bắt buộc. Nhưng chữ tình sinh ra trong chiến tranh, ly loạn lại nặng vấn vương trong lòng. Tất cả đã may mắn còn sống trong ngày độc lập, hòa bình, thì không lý do gì có thể làm quên đi mối tình rất đẹp của những ngày hoạt động trong lòng địch giữa đô thành Sài Gòn. 

Trong khi Bảy Bê lầm lỳ xuất hiện suốt ngày, rồi hai người chở nhau đi thăm đồng đội, thăm cơ sở nội thành. Những kỷ niệm của một thời xuân trẻ lần lượt nối nhau ùa về trong gió chiều lồng lộng thổi trên bến Bạch Đằng, trên ghế đá công viên, rồi những quán hàng ăn uống tại những góc phố Sài Gòn… Tất cả là do chiến tranh, do kẻ thù gây ra còn tình yêu thì không hề có lỗi gì… 

Ông biệt động Sài Gòn có hai bà vợ và các con riêng chung sống rất vui vẻ, hạnh phúc cho đến ngày 16-8-2006, ông đã trút hơi thở sau cùng trong vòng tay hai người vợ biệt động và các con cháu. Hơn 10 năm sau, người vợ biệt động Chín Nghĩa đã nhận danh hiệu Anh hùng LLVTND do Nhà nước truy tặng cho chồng - Đội trưởng Đội 5, F100 Nguyễn Thanh Xuân, tức Bảy Bê.

Hoàng Châu

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.