Chuyện Tết Mậu Thân 1968 từ quán phở đặc biệt… - Kỳ cuối

Góp sức cùng lực lượng biệt động tấn công vào mục tiêu số 10 và một số mục tiêu khác giữa trung tâm Sài Gòn ngay trong ngày Tết, chủ quán Phở đã bị Tòa án của chính quyền Sài Gòn tuyên 20 năm tù khổ sai, tiệm phở bị tịch thu.

Phở Bình sau cuộc tấn công thần tốc

Có một thực tế ít người biết, đó là sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, nhất là từ năm 1988, khi quán Phở được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia, cả gia đình này lặng lẽ đóng góp, chấp nhận sự thiệt thòi khi dành hẳn 1 tầng cho việc bảo tàng, trưng bày… Con, cháu ông Ngô Toại không đòi hỏi một chế độ, chính sách đặc biệt nào cả cho mình. 

“Tết này, chúng tôi cũng vừa nhận được tin vui khi lãnh đạo Thành ủy, UBND thành phố cũng vừa có sự quan tâm cứu xét đến những khó khăn của gia đình…”, ông Ngô Văn Lập cho biết bên làn khói hương nghi ngút…

Thắp nén hương bên bàn thờ của bố mẹ và những chiến sĩ biệt động đã anh dũng ngã xuống nay đúng 53 năm, ông Ngô Văn Lập kể, khoảng 8h sáng mồng 2 Tết Mậu Thân 1968 (31/1/1968), cũng tại tầng 1 Phở Bình, đồng chí Chính ủy phân khu 6 (PK6) Võ Văn Thạnh đọc mệnh lệnh rút quân. 

Hai cán bộ thường trực của Sở chỉ huy tiền phương là đồng chí Phan Văn Sự (Bảy Thợ May) và đồng chí Nguyễn Huy Xích (Mười Tâm) được lệnh lên lầu thượng bắn pháo sáng làm hiệu lệnh. Đồng chí Ba Thắng và một số cán bộ nhanh chóng rời khỏi Phở Bình. 7 cán bộ giao liên được lệnh ở lại để dẫn đường cho anh em sau khi hoàn thành nhiệm vụ tấn công vào các mục tiêu, quay về. Bảy Thợ May và Mười Tâm cũng ở lại.

Phở Bình hôm nay vẫn là một địa chỉ quen thuộc của nhiều người thích món phở gia truyền Nam Định.
Phở Bình hôm nay vẫn là một địa chỉ quen thuộc của nhiều người thích món phở gia truyền Nam Định.

Chẳng ngờ chỉ vài phút sau, có hai chiếc trực thăng bay tới phía trên quán phở Bình và thả dây cho biệt kích nhảy xuống. Bên dưới, cảnh sát dã chiến vây kín đường Yên Đỗ. 

“Lúc bấy giờ tôi đang ở tầng 1. Bọn biệt kích đu dây xuống phá cửa lầu 1 xông vào. Chúng lôi một cán bộ thường trực lên lầu 3. Lúc đó tôi không nhớ đó là chú Bảy Thợ May hay chú Mười Xích. Rồi tôi nghe tiếng súng nổ. Chúng lôi xác chú ngang qua phòng xuống tận tầng trệt rồi lại nghe thêm tiếng súng nổ. Vậy là chúng bắn chết tại chỗ hai cán bộ thường trực của Sở chỉ huy”, ông Lập bùi ngùi.

Qua máy bộ đàm của bọn biệt kích, ông Lập nghe có lệnh nói rất to: “Ai có tên trong Sổ gia đình thì bắt lên Tổng nha. Ai không có thì bắn tại chỗ”. Lúc này nhiều toán lính gồm cảnh sát dã chiến từ nóc nhà bên cạnh tràn vào sân thượng. Phía dưới, một số lính dù và bộ binh đập cửa xông vào. 

Cô Hải (con gái chủ quán phở Bình) chạy lên lầu báo tin “cảnh sát đến”, tức thì bị nhiều tên cảnh sát xông đến chĩa súng bắt nằm xuống. Chúng túa lên lầu, bắt mọi người nằm úp mặt xuống gạch, rồi chia nhau lục soát khắp ngõ ngách trong tiệm phở. Ngoài ra, có khoảng một tiểu đội lính Mỹ trang bị súng ống đầy đủ xộc vào, đi từ dưới lên, chụp ảnh khắp nơi.

Anh rể của ông Lập là ông Nguyễn Kim Bạch, khi mang hàm sĩ quan VNCH nhưng lại là điệp báo, hoạt động nội gián bị chúng kê súng lên mang tai và sẽ là người thứ ba bị chúng giết tại chỗ, nhưng không rõ từ đâu có lệnh ngưng bắn… 

“Coi như hôm đó chú Sự, chú Xích bị chúng bắn tại chỗ, còn lại có 13 người bị chúng bắt, trong đó có bố tôi, chú Phạm Văn Bảy (Bảy Bôn), Chu Minh Chúc, anh Hưng (trinh sát), chị Tư Ù, Sáu Xây (y tá), chị Mai, chị Nguyệt, cô Điệp, cô Bông, anh Bạch…”, ông Lập dẫn chúng tôi, chỉ vào từng tấm ảnh và lần lượt kể tên.

Báo chí Sài Gòn đưa tin phiên tòa xử chủ quán Phở Bình.
Báo chí Sài Gòn đưa tin phiên tòa xử chủ quán Phở Bình.

Sau khi cho giải chủ quán Phở và cả chục người về Tổng nha Cảnh sát, địch bắt ông Lập nằm sấp trên sàn nhà tầng trệt của quán để đi mở cửa mỗi khi có người về. Chúng “lót ổ” nhằm đón bắt số cán bộ chiến sĩ của ta từ các trận địa quay trở về. Cả ngày hôm ấy, theo lời ông Lập, chúng bắt thêm được tổng cộng hàng chục chiến sĩ nữa tại Phở Bình. Trưa đó, vì chờ mãi không thấy bố con ông Toại sang thay ca như mọi khi nên vợ và con gái ông Toại cùng một số người làm đi từ quán phở 150 Hiền Vương sang Phở Bình lần lượt bị địch bắt.

“Đến tối hôm đó, tôi xin đi tắm giặt rồi bước ra lan can tầng 1 phơi bộ đồ ướt. Chúng nạt đuổi vào và tôi chỉ kịp ném bộ đồ lên lan can, một chiếc vướng ngay cán cột cờ ba que. Chúng đâu biết bộ đồ phơi là ám hiệu “báo động” để các chú, các anh thấy mà đi luôn, không ghé vào quán. Quả nhiên, từ đấy trở đi không có ai bị bắt nữa. 

Ngoài ra, một tài liệu rất quan trọng vẫn được bảo toàn là tấm bản đồ tác chiến Sài Gòn của Sở Chỉ huy tiền phương với các mục tiêu nội đô và 5 mũi tiến công đã được bố tôi cất giấu sau lưng bức tranh Phật khắc gỗ đặt trên bàn thờ ông bà, địch không phát hiện”, ông Lập kể.

Sáng mùng 3 Tết, tình hình căng thẳng, ngã tư Yên Đỗ - Hai Bà Trưng địch dựng chốt chặn bằng hàng rào dây kẽm gai di động và bao cát chồng lên, trên bố trí súng đại liên. Căn nhà của một tên tướng Mỹ nằm xéo tiệm Phở Bình tăng cường nhiều lính mặc đồ rằn ri. Có nhiều tên leo lên lầu chĩa súng về hướng Phở Bình, bọn chúng còn chặn hai đầu phố Yên Đỗ, ngăn người và xe qua lại…

Ông Toại rơi vào tay địch. Ông bị lột hết quần áo, bị trói chặt chân vào ghế, bị địch đánh, đổ nước đầy miệng, xịt dầu lên tóc đốt... Chết đi sống lại nhiều lần nhưng ông vẫn một mực không khai báo, không nhận là cơ sở biệt động. 

“Bố tôi vẫn giữ khí tiết, không khai báo nửa lời về cơ sở, đồng chí, đồng đội, nhưng cho tới ngày ra Tòa, Tòa án quân sự Mặt trận vùng 3 chiến thuật của chính quyền Sài Gòn vẫn quy kết bố tôi là chỉ huy trưởng hậu cần của Việt cộng phục vụ trận đánh vào Tòa đại sứ Mỹ và nhiều mục tiêu đầu não khác; quán xuyến hầu hết mọi công tác tiền bạc cơ sở nghiên cứu cho Việt cộng. Nếu không kịp thời phát giác ngôi nhà bí mật này thì nó nghiễm nhiên trở thành pháo đài nguy hiểm... Với lý lẽ này, tên đại úy đại diện cho phía chính quyền Sài Gòn yêu cầu Tòa xác nhận tội trạng, từ đó có bản án thích đáng đối với bố tôi. 23h hôm đó, Tòa tuyên án…”, ông Lập kể và cho tôi xem nhiều bài báo đưa tin về phiên Tòa mà gia đình ông còn lưu giữ...

Ông Ngô Toại bị đày ra Côn Đảo đến năm 1973, sau Hiệp định Paris mới được trao trả tại Lộc Ninh (Bình Phước). Sau ngày giải phóng, cả nhà trở lại với căn nhà cũ của mình, tiếp tục công việc bán phở gia truyền. Ông Ngô Toại mất năm 1994. Tuy nhiên, sáu năm trước ngày ông mất, tiệm phở Bình được công nhận Di tích lịch sử cấp Quốc gia, nhưng căn nhà số 7 Lý Chính Thắng cũng vẫn tiếp tục hoạt động bình thường bởi đây là “nồi cơm” của cả nhà.

Niềm tự hào khi quán phở nhà mình là di tích nhưng khó khăn cũng xuất nguồn từ đây. Kể về bệnh tình của mình (ông Lập hiện đặt stent trong động mạch vành đến 2 vị trí), ông Lập cho biết, cả ba anh em ông đều đi bộ đội, tham gia chiến trường Campuchia. Khi giải ngũ trở về, không nghề gì khác nên tất cả lại tiếp tục công việc gia truyền của bố mẹ, đó là bán phở kiếm sống và cũng chẳng đòi hỏi một chế độ, chính sách gì. 

“Nhiều năm vất vả, 3 hộ gia đình với 16 người sinh sống trong khuôn viên quá chật hẹp do dành hết 1 tầng làm khu trưng bày di tích, phải cải tạo bếp ăn cũ ngày xưa để làm nơi trú ngụ. Tôi bị bệnh nan y không có tiền chạy chữa, mà nhà cửa là di tích quốc gia nên không làm giấy tờ sở hữu hợp pháp để cầm cố ngân hàng vay mượn được. Mỗi khi tôi mang hồ sơ lên phường xin hợp thức hóa đều bị bác vì lý do “nhà đã xếp hạng di tích”, ông Lập kể. 

Đã có lúc quá khó khăn, có thành viên trong gia đình nghĩ đến chuyện xin trả lại di tích, trực tiếp gặp lãnh đạo thành phố trình bày những khó khăn của gia đình…

Qua bao nhiêu thủ tục, đến nay, di tích cách mạng này đã sắp được là… di tích độc lập đúng như nguyện vọng của rất nhiều người. Trong cuộc họp mới đây, Thường trực Thành ủy đã thống nhất cao chủ trương, UBND thành phố sẽ tiếp nhận nhà, đất tại quán Phở Bình hiện nay; đồng thời giao cho hộ  gia đình do ông Lập đại diện, căn nhà do nhà nước quản lý (cạnh bên di tích Phở Bình) và hỗ trợ thêm cho gia đình 5 tỷ đồng.

“Hiện vẫn đang còn chờ các thủ tục theo đúng quy định pháp luật, trong đó có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ nhưng gia đình chúng tôi rất cảm ơn sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo thành phố. Chúng tôi nghĩ đây là cách giải quyết câu chuyện thấu tình, đạt lý và có thể nói đây kết cuộc đẹp cho địa chỉ một tiệm phở đặc biệt”, ông Lập bộc bạch.

Thái Bình – H. Đôn

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...