Chuyện Tết Mậu Thân 1968 từ quán phở đặc biệt… - Kỳ cuối

Góp sức cùng lực lượng biệt động tấn công vào mục tiêu số 10 và một số mục tiêu khác giữa trung tâm Sài Gòn ngay trong ngày Tết, chủ quán Phở đã bị Tòa án của chính quyền Sài Gòn tuyên 20 năm tù khổ sai, tiệm phở bị tịch thu.

Phở Bình sau cuộc tấn công thần tốc

Có một thực tế ít người biết, đó là sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, nhất là từ năm 1988, khi quán Phở được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia, cả gia đình này lặng lẽ đóng góp, chấp nhận sự thiệt thòi khi dành hẳn 1 tầng cho việc bảo tàng, trưng bày… Con, cháu ông Ngô Toại không đòi hỏi một chế độ, chính sách đặc biệt nào cả cho mình. 

“Tết này, chúng tôi cũng vừa nhận được tin vui khi lãnh đạo Thành ủy, UBND thành phố cũng vừa có sự quan tâm cứu xét đến những khó khăn của gia đình…”, ông Ngô Văn Lập cho biết bên làn khói hương nghi ngút…

Thắp nén hương bên bàn thờ của bố mẹ và những chiến sĩ biệt động đã anh dũng ngã xuống nay đúng 53 năm, ông Ngô Văn Lập kể, khoảng 8h sáng mồng 2 Tết Mậu Thân 1968 (31/1/1968), cũng tại tầng 1 Phở Bình, đồng chí Chính ủy phân khu 6 (PK6) Võ Văn Thạnh đọc mệnh lệnh rút quân. 

Hai cán bộ thường trực của Sở chỉ huy tiền phương là đồng chí Phan Văn Sự (Bảy Thợ May) và đồng chí Nguyễn Huy Xích (Mười Tâm) được lệnh lên lầu thượng bắn pháo sáng làm hiệu lệnh. Đồng chí Ba Thắng và một số cán bộ nhanh chóng rời khỏi Phở Bình. 7 cán bộ giao liên được lệnh ở lại để dẫn đường cho anh em sau khi hoàn thành nhiệm vụ tấn công vào các mục tiêu, quay về. Bảy Thợ May và Mười Tâm cũng ở lại.

Phở Bình hôm nay vẫn là một địa chỉ quen thuộc của nhiều người thích món phở gia truyền Nam Định.
Phở Bình hôm nay vẫn là một địa chỉ quen thuộc của nhiều người thích món phở gia truyền Nam Định.

Chẳng ngờ chỉ vài phút sau, có hai chiếc trực thăng bay tới phía trên quán phở Bình và thả dây cho biệt kích nhảy xuống. Bên dưới, cảnh sát dã chiến vây kín đường Yên Đỗ. 

“Lúc bấy giờ tôi đang ở tầng 1. Bọn biệt kích đu dây xuống phá cửa lầu 1 xông vào. Chúng lôi một cán bộ thường trực lên lầu 3. Lúc đó tôi không nhớ đó là chú Bảy Thợ May hay chú Mười Xích. Rồi tôi nghe tiếng súng nổ. Chúng lôi xác chú ngang qua phòng xuống tận tầng trệt rồi lại nghe thêm tiếng súng nổ. Vậy là chúng bắn chết tại chỗ hai cán bộ thường trực của Sở chỉ huy”, ông Lập bùi ngùi.

Qua máy bộ đàm của bọn biệt kích, ông Lập nghe có lệnh nói rất to: “Ai có tên trong Sổ gia đình thì bắt lên Tổng nha. Ai không có thì bắn tại chỗ”. Lúc này nhiều toán lính gồm cảnh sát dã chiến từ nóc nhà bên cạnh tràn vào sân thượng. Phía dưới, một số lính dù và bộ binh đập cửa xông vào. 

Cô Hải (con gái chủ quán phở Bình) chạy lên lầu báo tin “cảnh sát đến”, tức thì bị nhiều tên cảnh sát xông đến chĩa súng bắt nằm xuống. Chúng túa lên lầu, bắt mọi người nằm úp mặt xuống gạch, rồi chia nhau lục soát khắp ngõ ngách trong tiệm phở. Ngoài ra, có khoảng một tiểu đội lính Mỹ trang bị súng ống đầy đủ xộc vào, đi từ dưới lên, chụp ảnh khắp nơi.

Anh rể của ông Lập là ông Nguyễn Kim Bạch, khi mang hàm sĩ quan VNCH nhưng lại là điệp báo, hoạt động nội gián bị chúng kê súng lên mang tai và sẽ là người thứ ba bị chúng giết tại chỗ, nhưng không rõ từ đâu có lệnh ngưng bắn… 

“Coi như hôm đó chú Sự, chú Xích bị chúng bắn tại chỗ, còn lại có 13 người bị chúng bắt, trong đó có bố tôi, chú Phạm Văn Bảy (Bảy Bôn), Chu Minh Chúc, anh Hưng (trinh sát), chị Tư Ù, Sáu Xây (y tá), chị Mai, chị Nguyệt, cô Điệp, cô Bông, anh Bạch…”, ông Lập dẫn chúng tôi, chỉ vào từng tấm ảnh và lần lượt kể tên.

Báo chí Sài Gòn đưa tin phiên tòa xử chủ quán Phở Bình.
Báo chí Sài Gòn đưa tin phiên tòa xử chủ quán Phở Bình.

Sau khi cho giải chủ quán Phở và cả chục người về Tổng nha Cảnh sát, địch bắt ông Lập nằm sấp trên sàn nhà tầng trệt của quán để đi mở cửa mỗi khi có người về. Chúng “lót ổ” nhằm đón bắt số cán bộ chiến sĩ của ta từ các trận địa quay trở về. Cả ngày hôm ấy, theo lời ông Lập, chúng bắt thêm được tổng cộng hàng chục chiến sĩ nữa tại Phở Bình. Trưa đó, vì chờ mãi không thấy bố con ông Toại sang thay ca như mọi khi nên vợ và con gái ông Toại cùng một số người làm đi từ quán phở 150 Hiền Vương sang Phở Bình lần lượt bị địch bắt.

“Đến tối hôm đó, tôi xin đi tắm giặt rồi bước ra lan can tầng 1 phơi bộ đồ ướt. Chúng nạt đuổi vào và tôi chỉ kịp ném bộ đồ lên lan can, một chiếc vướng ngay cán cột cờ ba que. Chúng đâu biết bộ đồ phơi là ám hiệu “báo động” để các chú, các anh thấy mà đi luôn, không ghé vào quán. Quả nhiên, từ đấy trở đi không có ai bị bắt nữa. 

Ngoài ra, một tài liệu rất quan trọng vẫn được bảo toàn là tấm bản đồ tác chiến Sài Gòn của Sở Chỉ huy tiền phương với các mục tiêu nội đô và 5 mũi tiến công đã được bố tôi cất giấu sau lưng bức tranh Phật khắc gỗ đặt trên bàn thờ ông bà, địch không phát hiện”, ông Lập kể.

Sáng mùng 3 Tết, tình hình căng thẳng, ngã tư Yên Đỗ - Hai Bà Trưng địch dựng chốt chặn bằng hàng rào dây kẽm gai di động và bao cát chồng lên, trên bố trí súng đại liên. Căn nhà của một tên tướng Mỹ nằm xéo tiệm Phở Bình tăng cường nhiều lính mặc đồ rằn ri. Có nhiều tên leo lên lầu chĩa súng về hướng Phở Bình, bọn chúng còn chặn hai đầu phố Yên Đỗ, ngăn người và xe qua lại…

Ông Toại rơi vào tay địch. Ông bị lột hết quần áo, bị trói chặt chân vào ghế, bị địch đánh, đổ nước đầy miệng, xịt dầu lên tóc đốt... Chết đi sống lại nhiều lần nhưng ông vẫn một mực không khai báo, không nhận là cơ sở biệt động. 

“Bố tôi vẫn giữ khí tiết, không khai báo nửa lời về cơ sở, đồng chí, đồng đội, nhưng cho tới ngày ra Tòa, Tòa án quân sự Mặt trận vùng 3 chiến thuật của chính quyền Sài Gòn vẫn quy kết bố tôi là chỉ huy trưởng hậu cần của Việt cộng phục vụ trận đánh vào Tòa đại sứ Mỹ và nhiều mục tiêu đầu não khác; quán xuyến hầu hết mọi công tác tiền bạc cơ sở nghiên cứu cho Việt cộng. Nếu không kịp thời phát giác ngôi nhà bí mật này thì nó nghiễm nhiên trở thành pháo đài nguy hiểm... Với lý lẽ này, tên đại úy đại diện cho phía chính quyền Sài Gòn yêu cầu Tòa xác nhận tội trạng, từ đó có bản án thích đáng đối với bố tôi. 23h hôm đó, Tòa tuyên án…”, ông Lập kể và cho tôi xem nhiều bài báo đưa tin về phiên Tòa mà gia đình ông còn lưu giữ...

Ông Ngô Toại bị đày ra Côn Đảo đến năm 1973, sau Hiệp định Paris mới được trao trả tại Lộc Ninh (Bình Phước). Sau ngày giải phóng, cả nhà trở lại với căn nhà cũ của mình, tiếp tục công việc bán phở gia truyền. Ông Ngô Toại mất năm 1994. Tuy nhiên, sáu năm trước ngày ông mất, tiệm phở Bình được công nhận Di tích lịch sử cấp Quốc gia, nhưng căn nhà số 7 Lý Chính Thắng cũng vẫn tiếp tục hoạt động bình thường bởi đây là “nồi cơm” của cả nhà.

Niềm tự hào khi quán phở nhà mình là di tích nhưng khó khăn cũng xuất nguồn từ đây. Kể về bệnh tình của mình (ông Lập hiện đặt stent trong động mạch vành đến 2 vị trí), ông Lập cho biết, cả ba anh em ông đều đi bộ đội, tham gia chiến trường Campuchia. Khi giải ngũ trở về, không nghề gì khác nên tất cả lại tiếp tục công việc gia truyền của bố mẹ, đó là bán phở kiếm sống và cũng chẳng đòi hỏi một chế độ, chính sách gì. 

“Nhiều năm vất vả, 3 hộ gia đình với 16 người sinh sống trong khuôn viên quá chật hẹp do dành hết 1 tầng làm khu trưng bày di tích, phải cải tạo bếp ăn cũ ngày xưa để làm nơi trú ngụ. Tôi bị bệnh nan y không có tiền chạy chữa, mà nhà cửa là di tích quốc gia nên không làm giấy tờ sở hữu hợp pháp để cầm cố ngân hàng vay mượn được. Mỗi khi tôi mang hồ sơ lên phường xin hợp thức hóa đều bị bác vì lý do “nhà đã xếp hạng di tích”, ông Lập kể. 

Đã có lúc quá khó khăn, có thành viên trong gia đình nghĩ đến chuyện xin trả lại di tích, trực tiếp gặp lãnh đạo thành phố trình bày những khó khăn của gia đình…

Qua bao nhiêu thủ tục, đến nay, di tích cách mạng này đã sắp được là… di tích độc lập đúng như nguyện vọng của rất nhiều người. Trong cuộc họp mới đây, Thường trực Thành ủy đã thống nhất cao chủ trương, UBND thành phố sẽ tiếp nhận nhà, đất tại quán Phở Bình hiện nay; đồng thời giao cho hộ  gia đình do ông Lập đại diện, căn nhà do nhà nước quản lý (cạnh bên di tích Phở Bình) và hỗ trợ thêm cho gia đình 5 tỷ đồng.

“Hiện vẫn đang còn chờ các thủ tục theo đúng quy định pháp luật, trong đó có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ nhưng gia đình chúng tôi rất cảm ơn sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo thành phố. Chúng tôi nghĩ đây là cách giải quyết câu chuyện thấu tình, đạt lý và có thể nói đây kết cuộc đẹp cho địa chỉ một tiệm phở đặc biệt”, ông Lập bộc bạch.

Thái Bình – H. Đôn

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.