Chuyện những người đưa phạm nhân đi trả án

Thêm một đêm không ngủ, Đại tá Mai Nam Thái, Trưởng Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ tư pháp (PC81) Công an tỉnh Lào Cai và đồng đội tỷ mỷ nghiên cứu kế hoạch bảo vệ phiên tòa. Sự lo lắng hiện hữu trên gương mặt người chỉ huy dày dạn kinh nghiệm...

"Bảo vệ phiên tòa vốn là công việc thường nhật của lực lượng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp, nhưng phiên tòa này đối với họ lại có nhiều điểm đặc biệt. Sự đặc biệt không chỉ bởi tính chất của vụ án; nhân thân đặc biệt của đối tượng mà còn ở thời điểm diễn ra vụ xét xử....

Vị trưởng phòng nhấn mạnh, trên gương mặt bộc lộ rõ sự âu lo. Đây là vụ án mạng đặc biệt nghiêm trọng, từng gây xôn xao dư luận; đối tượng phạm tội là người dân tộc thiểu số, hành vi gây án cực kỳ tàn ác, cùng lúc cướp đi mạng sống của 4 người thân trong gia đình. Không kể đoạn đường dài hơn 50 km, đi qua 4 xã biên giới và một thị trấn, thời điểm xét xử vào đúng ngày chợ phiên, thường là thời điểm tập trung đông người. Bên cạnh đó, do phong tục tập quán, đàn ông thường có thói quen uống rượu cũng là điều khiến anh em không khỏi lo lắng.

Trước khi kế hoạch bảo vệ phiên tòa được xây dựng và trình duyệt, Trưởng phòng Mai Nam Thái cùng các cán bộ đơn vị đã có những chuyến băng rừng, vượt suối vào thị sát tình hình. Vụ án xét xử lưu động tại điểm Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Trịnh Tường (xã Trịnh Tường, huyện Bát Xát), vào đúng ngày chợ phiên, là thời điểm người dân từ các xã đổ về, khiến anh em bồn chồn, lo lắng không yên.

Đại tá Mai Nam Thái nhớ lại: Từ trung tâm huyện Bát Xát vào đến vị trí xét xử, có thể di chuyển được bằng ô tô nhưng việc đi lại cực kỳ khó khăn. Chỉ những lái xe có bề dày kinh nghiệm, đã quen với các chuyến đi rừng mới có thể điều khiển được những con "chiến mã" băng qua những khúc cua rợn tóc gáy.

Chỉ đi một mình đã chật vật, bên cạnh còn có có một đối tượng mang trọng tội, biết rõ mức án phải đối mặt thì lại càng không đơn giản chút nào. Ngoài các tình huống được tỷ mỷ xây dựng đến từng chi tiết, đảm bảo không để xảy ra dù chỉ là một sai sót nhỏ, điều quan trọng nhất vẫn là công tác tư tưởng đối với bị cáo...

Cán bộ Phòng PC81 Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ bảo vệ thành công phiên tòa xét xử Tẩn Láo Lở.
Cán bộ Phòng PC81 Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ bảo vệ thành công phiên tòa xét xử Tẩn Láo Lở.

Trước và sau thời điểm trích xuất, cùng với cán bộ quản giáo, Đại tá Mai Nam Thái và các cộng sự đã chủ động gặp gỡ; đả thông tư tưởng cho bị cáo Tẩn Ông Nải (SN 1992, trú tại thôn Phìn Ngan, xã Trịnh Tường, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai), còn có tên gọi khác là Tẩn Láo Lở...

Sau 4 giờ xét xử căng thẳng, kẻ gây ra vụ thảm sát khiến 4 người thân trong một gia đình tử vong đã bị tuyên án tử hình. Khi công tác xét xử hoàn tất, lại là một chặng đường trở ngược lại trại giam. Đây là thời điểm vô cùng căng thẳng bởi Tẩn Láo Lở đã biết mức án được tuyên...

Ngoài việc bảo vệ, đảm bảo an ninh trật tự tại các phiên xét xử; quản lý các đối tượng cải tạo tại xã phường; giúp các phạm nhân mãn hạn tù tái hòa nhập cộng đồng; bắt giữ các đối tượng thi hành án hình sự còn có một công việc mà ít người biết đến đó là việc tiễn đưa những người có án tử hình, trả nợ án.

Trung tá Nguyễn Mạnh Cường, Phó đội trưởng Đội hỗ trợ tư pháp, Phòng PC 81 Công an tỉnh Lào Cai nhớ lại: Năm 2014, Nghị định 82 về thi hành án tử hình được triển khai, tại Lào Cai, việc thi hành án được thực hiện tại Trại tạm giam Công an tỉnh Sơn La. Đoạn đường này dài hơn 300km, chủ yếu là đường đèo núi hiểm trở, qua 3 tỉnh...

Trước khi thực hiện, cán bộ trong đơn vị đã tiến hành khảo sát ở 4 cung đường sang Sơn La để chọn tuyến đường thuận tiện, an toàn nhất; các phương án dự phòng, chuyển tuyến trong trường hợp mưa lũ, phải đi đường khác.

Trong quá trình khảo sát, các cán bộ được giao nhiệm vụ gặp gỡ những đơn vị trên các cung đường, ở những tuyến, địa bàn có thể ngang qua. Những sự cố như thiên tai, bão lũ cũng được tính đến. Rồi kế đó là việc phải đi qua những địa bàn phức tạp về an ninh trật tự, trong trường hợp các đối tượng tổ chức đánh, cướp phạm nhân. Vị trí bệnh xá, bệnh viện gần nhất, đề phòng trường hợp sức khỏe của các bị án tử hình có diễn biến phức tạp.

Những chuyến đi đầu tiên, anh em không dám nghỉ lại đọc đường, toàn bộ thực phẩm và các nhu cầu thiết yếu khác được chuẩn bị đầy đủ, đảm bảo cho một chuyến công tác gian nan. Từ suốt đêm hôm trước, chỉ huy cùng cán bộ đơn vị đã có mặt ở đơn vị, chuẩn bị công tác hậu cần. Thời gian được tính toán chính xác đến từng phút, đảm bảo việc thi hành án được đúng giờ.

Chia sẻ với chúng tôi, một cán bộ Phòng PC81 bộc bạch: Phàm đã là con người, ai cũng mong được sống, ngay cả những kẻ từng phạm những tội ác tày trời. Trong khi đó, đối tượng giam giữ không phải một sớm, một chiều, có những trường hợp bị giam từ 2-3 năm nên có diễn biến tâm lý bất thường. Bởi vậy, khi phải đối mặt với cái chết, không ít đối tượng suy sụp...

Với cán bộ Phòng PC 81 Công an tỉnh Lào Cai, vất vả nhất có lẽ là làm công tác tư tưởng đối với các tử tù. Có đối tượng ý thức được hành vi phạm tội đã gây ra, song cũng có những trường hợp chống đối quyết liệt, gây khó khăn cho lực lượng làm nhiệm vụ.

Cho đến bây giờ, cán bộ Phòng PC81 Công an tỉnh Lào Cai vẫn không quên trường hợp thi hành án tử hình tử tù THT (trú tại Lào Cai), đối tượng từng gây ra vụ giết người gây xôn xao dư luận. Trước khi là phụ bếp của một bệnh viện tại TP Lào Cai, THT từng có một quá khứ tội lỗi, nghiện ma túy, có một tiền án về tội trộm cắp tài sản.

Trong quá trình làm việc, giữa THT với một người đồng nghiệp nữ tên là Y đã nảy sinh mâu thuẫn. Ngày 9-5-2009, THT sau khi uống rượu say đã nảy sinh ý định cướp đi mạng sống của nạn nhân Y... Sau khi gây án, THT bỏ trốn khỏi hiện trường. Trong quá trình trốn chạy, đối tượng tiếp tục sát hại người phụ nữ Dao tên là Triệu Thị Mắm (ở Lào Cai) nhằm che giấu tung tích.

Trong suốt chặng đường dẫn giải từ Lào Cai đến Sơn La, tử tù THT không có biểu hiện gì của sự chống đối. Nhưng khi chuẩn bị thi hành án thì đối tượng bất ngờ đòi được tắm rửa. Sau khi yêu cầu này được đáp ứng, tử tù lại có nguyện vọng xin cầm tay một cán bộ đơn vị...

Trong tình huống ấy, cán bộ Phòng PC81 phải làm công tác tư tưởng.Sau khi được phân tích, tâm trạng của THT dần ổn định.Đối tượng đã đồng ý chấp hành án.Đó là những tình huống xảy ra ngoài dự phòng, không thể kiểm soát được.

Phải làm một công việc bất đắc dĩ - đó là tiễn đưa những linh hồn từng có một thời lầm lỡ trả giá pháp luật, cán bộ chiến sỹ Phòng PC81 ít nhiều cũng có tâm trạng. Nhưng khi đã bắt tay vào việc, họ toàn tâm, toàn ý với nhiệm vụ được giao.

Trong quá trình ấy, họ cũng phải đối mặt với không ít gian khó, thậm chí là nguy hiểm khi đối tượng phạm tội đều là những kẻ đã gây ra những tội ác tày trời; đã bị tước đi quyền được sống. Đối tượng có thể là những kẻ giết người; cũng có khi là những kẻ mua bán trái phép chất ma túy hay những kẻ mang trong người căn bệnh thế kỷ, chẳng còn gì để mất....

Có đối tượng thì kêu khóc vật vã; một số trường hợp còn "hành hạ" cán bộ khi liên tục đòi đi vệ sinh. Có những yêu cầu của tử tù đúng pháp luật nhưng cũng có khi trái với quy định của ngành như đòi được gặp người nhà; khi viết thư về cho gia đình thì lại tìm cách kéo dài thời gian. Một số đối tượng còn đòi được ghi âm giọng nói để chuyển về cho người nhà, số khác yêu cầu không bịt mặt rồi hỏi tên của cán bộ trước lúc nhắm mắt xuôi tay...

Và còn muôn vàn các chiêu thức khác.Với những kẻ chuẩn bị ra pháp trường, những đối tượng thuộc diện chẳng còn gì để mất ấy thì việc áp dụng luật một cách cứng nhắc sẽ ít có hiệu quả. Một cán bộ Phòng PC 81 Công an tỉnh Lào Cai kể lại với chúng tôi trường hợp của tử tù Q, bị bắt về tội giết người, cướp tài sản.

Trước khi nhắm mắt xuôi tay, Q gửi lại lời nhắn mong các cán bộ gửi lại cho gia đình. Người con tội lỗi ấy cảm thấy có lỗi với dòng họ tổ tiên. Q mong mỏi những đứa cháu trai học giỏi, cống hiến cho xã hội... Đây là một trong những trường hợp đã được đả thông về tư tưởng.

Trong năm 2016, Phòng PC81 Công an tỉnh Lào Cai đã hướng dẫn thực hiện việc chấp hành các quy định của pháp luật trong công tác tạm giữ, tạm giam và cải tạo phạm nhân. Với họ niềm vui là khi các đối tượng từng có một thời lầm lỡ, các trường hợp đang cải tạo tại xã phường, sau trở khi lại với cuộc sống hoàn lương, trở thành những người có ích cho xã hội.

Xuân Mai

Các tin khác

3 lần bước qua cửa tử của nữ anh hùng điệp báo

3 lần bước qua cửa tử của nữ anh hùng điệp báo

Cả gia đình với 6 người hy sinh cho cuộc vệ quốc từ chống Pháp đến chống Mỹ, khi mới 16 tuổi, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đại tá Nguyễn Thị Thảo nối bước các anh mình, thoát ly đi theo tiếng gọi của con tim. Cuộc đời cách mạng cứ dẫn bước cô từ Bình Dương lên tận Sài Gòn, về Trung ương Cục miền Nam, rồi ngược xuôi về miền Tây để tạo dựng mạng lưới điệp báo. Câu chuyện của Cụm trưởng Cụm điệp báo số 6 là một hành trình kiên trung, bất khuất và đầy ám ảnh mà bất cứ người nào khi nghe qua cũng trào lên nỗi xúc động mạnh.

Đồng chí Lê Giản - Vị tư lệnh đầu tiên

Đồng chí Lê Giản - Vị tư lệnh đầu tiên

Bộ sách “Người đứng đầu lực lượng Công an nhân dân qua các thời kỳ” do NXB Công an nhân dân ấn hành với tập 2 “Đồng chí Lê Giản - Vị Tư lệnh đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân” đã cung cấp cho độc giả những thông tin quý giá về một chiến sĩ cách mạng kiên trung của Đảng. Ông cũng là người đặt những viên gạch nền móng quan trọng cho lực lượng Công an nhân dân Việt Nam.

Những thông tin giải mật về khóa “Nữ trinh sát đặc biệt”

Những thông tin giải mật về khóa “Nữ trinh sát đặc biệt”

Từ nhiều năm nay, khóa “Nữ trinh sát đặc biệt”, mật danh “Trường Y”, đã được kể lại trên báo chí với một số câu chuyện về những chiến sĩ công an đặc biệt được đào tạo từ tuổi niên thiếu để phục vụ cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Nhưng, còn nhiều điều chưa được nói hết hoặc “giải mật” suốt 60 năm qua.

Trận đánh quyết định thắng lợi của Kế hoạch CM-12

Trận đánh quyết định thắng lợi của Kế hoạch CM-12

Trận đánh kết thúc Kế hoạch CM-12 diễn ra ngày 9/9/1984 tại Hòn Đá Bạc, Cà Mau. Sự kiện này có ý nghĩa quyết định thắng lợi to lớn của chiến dịch phản gián lớn nhất kể từ sau năm 1975 khi đất nước được thống nhất.

“Cộng đồng không ma túy''. Khi AI trở thành cầu nối giữa công an và nhân dân

“Cộng đồng không ma túy''. Khi AI trở thành cầu nối giữa công an và nhân dân

Bàn tiếp dân của Công an xã Liên Sơn, tỉnh Lào Cai, có một tấm bảng nhỏ in mã QR. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, người dân có thể quét mã, gõ câu hỏi về ma túy, pháp luật hay xây dựng địa bàn không ma túy, vài giây sau đã có câu trả lời. Đó là Chatbot AI "Cộng đồng không ma túy" - mô hình nhỏ nhưng là cách Công an xã Liên Sơn làm mới công tác dân vận, lấy người dân làm trung tâm.

Bộ sách "Người đứng đầu lực lượng Công an nhân dân qua các thời kỳ": Dấu ấn đặc biệt của Bộ trưởng Võ Nguyên Giáp

Bộ sách "Người đứng đầu lực lượng Công an nhân dân qua các thời kỳ": Dấu ấn đặc biệt của Bộ trưởng Võ Nguyên Giáp

Bộ sách “Người đứng đầu lực lượng Công an nhân dân qua các thời kỳ” với 9 tập, trong đó tập 1 “Đại tướng Võ Nguyên Giáp với sự nghiệp xây dựng lực lượng Công an nhân dân” sẽ cung cấp cho độc giả nhiều thông tin quan trọng về những dấu ấn có tính “mở đường” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đối với lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Bản lĩnh được nuôi dưỡng từ cội nguồn văn hóa

Bản lĩnh được nuôi dưỡng từ cội nguồn văn hóa

Không trực tiếp cầm súng trên tuyến đầu đấu tranh với tội phạm nhưng nhiều năm qua Thượng tá Lê Thành Văn - Phó trưởng phòng Công tác chính trị, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bền bỉ trên một mặt trận đặc biệt: lan tỏa hình ảnh đẹp của lực lượng Công an nhân dân, đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở nên gần gũi, thiết thực trong mỗi cán bộ, chiến sĩ. Không chỉ vậy, anh còn là một người say mê thư pháp Hán Nôm, lặng lẽ gìn giữ mạch nguồn văn hóa dân tộc.

Thiếu tá Công an với clip gây “sốt”

Thiếu tá Công an với clip gây “sốt”

Tự lên ý tưởng quay chụp, cắt ghép, lồng nhạc... những clip tuyên truyền phòng, chống ma túy của Thiếu tá Nguyễn Văn Sáng, cán bộ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Lào Cai đang gây “sốt” mạng xã hội.

 Công trình tri ân nhân văn, sâu sắc

Công trình tri ân nhân văn, sâu sắc

Ra mắt đúng dịp kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân Việt Nam (19/8/1945 - 19/8/2026), bộ sách "Người đứng đầu lực lượng Công an nhân dân qua các thời kỳ" là công trình đặc biệt nhằm tri ân những đóng góp to lớn của các đồng chí lãnh đạo lực lượng Công an nhân dân qua các thời kỳ.

 Ký ức về cha và những câu chuyện phía sau màu áo

Ký ức về cha và những câu chuyện phía sau màu áo

Trong ngôi nhà bình yên ở xa thành phố ồn ào, Đại tá Phan Gia Liên treo rất nhiều bức ảnh gia đình. Phía trước là tủ sách cùng những kỷ vật được bà gìn giữ, nâng niu. Bà kể cho tôi câu chuyện về từng bức ảnh đen trắng được phóng to treo trên tường. Nhiều trong số đó do chính cha bà, Thiếu tướng - Phó thủ tướng Phan Trọng Tuệ chụp.

Công an xã Hoàng Văn Thụ phối hợp với các “KOL” tuyên truyền pháp luật

Khi “KOL” đồng hành cùng Công an làm video

Trong thời đại mạng xã hội trở thành kênh tiếp nhận thông tin chủ yếu của người trẻ, cách tuyên truyền pháp luật cũng đang thay đổi. Những pano, khẩu hiệu hay bài tuyên truyền một chiều dần nhường chỗ cho các video ngắn, những câu chuyện đời thường, những lát cắt của cuộc sống được kể bằng ngôn ngữ gần gũi hơn. Và chính ở đó, hình ảnh người chiến sĩ Công an cũng hiện lên với một diện mạo mới: gần dân, cởi mở và sẵn sàng đổi mới để thông điệp pháp luật chạm đến người xem.

Thượng tá, nhà văn Trần Khánh Toàn: Viết để không ai bị lãng quên!

Thượng tá, nhà văn Trần Khánh Toàn: Viết để không ai bị lãng quên!

Không chỉ là một tiểu thuyết tư liệu lịch sử sống động về những ngày tháng “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, tác phẩm “Ngày mai trời lại sáng" của nhà văn Trần Khánh Toàn còn là lời tri ân sâu sắc đối với những con người bình dị đã góp phần làm nên những trang sử hào hùng của dân tộc...

Công an tỉnh Hà Tĩnh phối hợp các lực lượng chức năng lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ.

Hành trình trả lại tên cho các anh

Có những cuộc trở về phải mất hơn nửa thế kỷ mới bắt đầu. Không phải bằng bước chân của người lính, mà từ một mẩu xương còn vương màu đất đỏ, một di vật cũ hay một đoạn ADN vừa được giải mã. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hàng chục nghìn liệt sĩ vẫn chưa xác định được danh tính, trong khi nhân chứng ngày một ít đi và ký ức dần phai nhạt theo năm tháng. Chính vì vậy, "Chiến dịch 500 ngày đêm" không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mà còn là lời hứa của thế hệ hôm nay với những người đã ngã xuống: không để bất cứ người lính nào mãi nằm lại trong vô danh, không để sự hy sinh vì Tổ quốc bị lãng quên.

Vun đắp thế trận an ninh nhân dân từ cơ sở

Vun đắp thế trận an ninh nhân dân từ cơ sở

2 ngày tranh tài của 17 đội tuyển đến từ các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc tham gia Hội thi lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở giỏi toàn quốc lần thứ nhất năm 2026 đã khép lại, nhưng những câu chuyện về bảo vệ an ninh, trật tự được kể trên sân khấu dường như vẫn còn lưu lại đậm nét trong tâm trí người xem. Không có khoảng cách giữa nghệ thuật và cuộc sống, bởi mỗi tiểu phẩm đều được chắt lọc từ chính những vụ việc mà lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở vẫn gặp hằng ngày, hằng giờ trên từng địa bàn khu dân cư nơi họ sinh sống.

Người cán bộ an ninh anh hùng có hồn thơ lãng mạn

Người cán bộ an ninh anh hùng có hồn thơ lãng mạn

Ông là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên của lực lượng Kỹ thuật nghiệp vụ Công an. Ông được giao trọng trách Cục trưởng Cục An ninh mạng đầu tiên (năm 2010-2011) và sau đó là Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ I, Tổng cục An ninh (2011-2014). Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, những đóng góp quan trọng cho sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội, tháng 8/2015, Đại tá Đào Văn Vinh được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nữ chiến sĩ Công an viết tiếp ước mơ trên giảng đường

Nữ chiến sĩ Công an viết tiếp ước mơ trên giảng đường

Giữa hàng trăm học viên tốt nghiệp Khóa D47 của Học viện Cảnh sát nhân dân (CSND) cái tên Ngô Linh Nga để lại nhiều ấn tượng đặc biệt. Với GPA 3.82/4.0, điểm khóa luận tuyệt đối 10/10 và bảng thành tích "khủng" trên nhiều lĩnh vực, Ngô Linh Nga là gương mặt tiêu biểu cho thế hệ học viên Công an nhân dân (CAND) năng động, hội nhập, giàu trách nhiệm và không ngừng vượt lên chính mình.

Chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên": Hành trình 80 năm qua lăng kính nghệ thuật

Chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên": Hành trình 80 năm qua lăng kính nghệ thuật

Chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên" tại Thủ đô Hà Nội diễn ra từ ngày 9 đến 12/7/2026 do Bộ Công an phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026) đã thành công rực rỡ, để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng khán giả và du khách Thủ đô.

Mạch nguồn tri ân trong tâm thức người Việt

Mạch nguồn tri ân trong tâm thức người Việt

“Chiến dịch 500 ngày đêm” đưa các liệt sĩ trở về không chỉ là một đề án hành chính hay chỉ tiêu quy tập, mà đó là bản tuyên ngôn bằng hành động của một dân tộc chưa bao giờ quên giá trị của sự hy sinh. Đó là mạch nguồn tri ân bền bỉ, chảy từ quá khứ hào hùng qua hiện tại trách nhiệm và hướng tới tương lai nhân văn. Trong dòng chảy ấy, văn hóa tri ân không chỉ là đạo lý, mà đã trở thành sức mạnh nội sinh, định hình nên cốt cách và bản sắc độc bản của con người Việt Nam.