Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Từ “việc nhẹ, lương cao”

“Chỉ cần ngồi ở nhà đếm like nhận tiền hay một cú click chuột thay đổi cuộc đời”. Những dòng quảng cáo tìm việc như vậy được đăng nhan nhản trên các diễn đàn nghề nghiệp, làm thêm, trong các hội nhóm. Từ lời mời gọi hấp dẫn trên, chúng tôi đã để lại thông tin tìm việc. Chỉ ít phút sau, có người nhắn tin riêng cho phóng viên, giới thiệu là trưởng nhóm truyền thông của công ty B.S.

Người này chỉ hỏi chúng tôi một câu, là có biết sử dụng thành thạo mạng xã hội không. Khi nhận được câu trả lời phù hợp, trưởng nhóm đi vào công việc cụ thể luôn. Theo đó, chúng tôi được cấp một tài khoản mang tên “cộng đồng fan Ngoc Son”. Nhiệm vụ của chúng tôi là chia sẻ tài khoản này lên khắp các hội nhóm và nền tảng mạng xã hội để thu thập các lượt like (thích) và lượt view (xem).

Thù lao được tính theo cách cứ 10.000 lượt thích sẽ nhận 100.000 đồng, 100 lượt share (chia sẻ) sẽ được 50.000 đồng. “Trung bình, một ngày nếu cộng tất cả lượt like và view từ các nền tảng vào, mỗi người cũng nhận được từ 500.000 - 700.000 đồng, một tháng có thể thu về trên 20 triệu đồng”, nhà tuyển dụng quảng cáo.

Thù lao quá hấp dẫn, rất nhiều người đã đăng ký tham gia vào “việc nhẹ, lương cao” này.

Nội dung của tài khoản “cộng đồng fan Ngoc Son” đã được bộ phận truyền thông và kỹ thuật của công ty xây dựng rất bài bản. Đó là những hình ảnh, bài nói chuyện về đạo hiếu, những dòng chia sẻ về cuộc sống, sức khỏe và cuối cùng là quảng cáo bán các mặt hàng thực dưỡng, chăm sóc sắc đẹp.

Nhân vật Ngoc Son được cắt ghép các clip, tư liệu của ca sĩ cùng tên, còn phần quảng cáo bán hàng thì là hình ảnh AI được chỉnh sửa rất công phu, chuyên nghiệp.

Theo tìm hiểu của phóng viên, trung bình mỗi tài khoản sẽ có một nhóm từ 10-15 người được thuê để tìm like và tìm view trong khoảng từ 1 tuần hoặc đến khi tài khoản đạt đến cấp độ xu hướng, với lượng người xem và quan tâm rộng khắp cõi mạng, chủ nhân của nó sẽ rao bán với giá từ vài chục đến hàng trăm triệu tùy vào độ viral của tài khoản.

Ngoài việc săn like, tìm view để nuôi các tài khoản ảo, tài khoản giả danh người nổi tiếng, trên chợ “like, view” còn tuyển dụng cộng tác viên chuyên phát triển tài khoản ngân hàng. Thực chất, đây là hình thức thu mua thông tin cá nhân, tạo lập tài khoản ngân hàng rồi đem bán kiếm lời.

Các vị trí tuyển dụng sẽ được giao tìm nguồn thông tin trên các nhóm, hội thông qua lượt tương tác chia sẻ. “Công việc chỉ cần tham gia nhóm có trên 10.000 thành viên, like và share thật mạnh trên các nhóm đó để thu hút thành viên khác quan tâm”, nhà tuyển dụng tên Dũng Phạm đặt ra yêu cầu công việc làm thêm.

Ở phương thức này, người tuyển ưu tiên sinh viên và học sinh đủ 18 tuổi trở lên, trả công theo lượt tương tác. Cứ 100 lượt bình luận, có phản hồi và thả like sẽ nhận 50.000 đồng, like “ảo” và view “ma” vẫn được tính điểm.

Xây dựng xong mạng lưới tài khoản triệu view, gom đủ số lượng người trong các hội nhóm, các đối tượng tiếp tục thực hiện bước tiếp theo là thu mua thông tin cá nhân và rao bán tài khoản ngân hàng. “Bên mình cần mua tài khoản ngân hàng giá cao, cam kết bảo mật thông tin”, đây là dòng quảng cáo trên nhóm kín “hỗ trợ lập tài khoản ngân hàng online”.

Trao đổi với chúng tôi qua tin nhắn riêng, người mua thông báo chúng tôi chỉ cần cung cấp căn cước và số điện thoại là có thể thực hiện giao dịch với giá 1 triệu đồng, tiền được chuyển qua bên thứ ba để đảm bảo kín kẽ.

Với những người cần tiền, kiến thức pháp luật hạn chế, họ sẵn lòng bán thông tin cá nhân của mình theo cách như vậy. “Tôi từng bán nhiều lần, cho nhiều người mua khác nhau. Đến khi số điện thoại của tôi bị làm phiền liên tục và phát hiện thông tin cá nhân của mình bị bán qua bán lại trên mạng xã hội mới giật mình tỉnh ngộ. Nhận vài triệu như thế thật không xứng đáng”, ông L.M.V (ngụ phường Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh) chia sẻ.

Không may mắn như ông V., sau khi bán thông tin cá nhân của mình được 500.000 đồng, anh T.Q.K (ngụ phường Thủ Dầu Một, TP Hồ Chí Minh) đã bị kẻ lừa đảo lập tài khoản từ chính thông tin đó, rồi lấy tên tuổi, địa chỉ của anh thực hiện những phi vụ lừa đảo xuyên biên giới.

Anh K. chỉ biết khi cơ quan chức năng tìm đến điều tra, xác minh. “Tôi không ngờ thông tin của mình có ở hơn 10 ngân hàng, với số lượt giao dịch lên tới chục tỷ đồng”, người đàn ông làm công nhân bàng hoàng kể về hệ lụy khôn lường khi trót bán thông tin cá nhân.

Đến mua bán tài khoản ngân hàng

Như vậy, chỉ từ những like và view trên không gian mạng, với giá thuê thời vụ, các đối tượng xấu đã thực hiện được mục đích lừa đảo của mình. Trong khi, hầu hết những người tham gia việc kiếm tiền này đều không biết hiệu quả và giá trị của công việc mình làm. Đây là thực trạng đáng lo khi một bộ phận người trẻ sẵn sàng đánh đổi an toàn, thậm chí vi phạm pháp luật, để làm việc “câu like, câu view” kiếm tiền.

Ngày 13/6, Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an TP Đà Nẵng cho biết, vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 15 đối tượng (tuổi từ 21 đến 41, ngụ tại Nghệ An, Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Ngãi và Lâm Đồng) về các hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản” và “Mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng”.

Theo điều tra, các đối tượng tiếp tay, cấu kết với các đường dây, tổ chức tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đánh bạc trực tuyến hoạt động tại Philippines và Campuchia; tham gia thuê người mở tài khoản ngân hàng, thu mua, mua bán thông tin tài khoản để phục vụ các hoạt động phạm tội.

Thực chất, các đối tượng này đóng vai trò là trạm trung chuyển, vỏ bọc tài chính cho các tổ chức tội phạm hoạt động tại nước ngoài. Những tài khoản do các đối tượng trên thuê, thu mua trở thành nơi tiếp nhận tiền.

Và, khi tiền (nạn nhân chủ yếu là người Việt Nam) vừa được chuyển vào thì hệ thống liền thực hiện nhiều giao dịch phân tán, chuyển tiếp qua hàng loạt tài khoản trung gian nhằm xóa dấu vết dòng tiền trước khi được rút hoặc chuyển ra nước ngoài.

Đây là đường dây hoạt động có tổ chức, với phương thức, thủ đoạn tinh vi, phạm vi hoạt động trên nhiều địa bàn, phân công nhiệm vụ rõ ràng của từng người.

Các đối tượng thường đăng tải thông tin tuyển dụng trên mạng xã hội như: kiếm tiền nhanh, hỗ trợ mở tài khoản nhận hoa hồng, cho thuê tài khoản ngân hàng không cần làm gì, tuyển cộng tác viên thả like, share tài khoản... để hợp thức hóa mục đích lừa đảo.

Vì hám lợi kiếm tiền, nhiều người vô tình để lộ lọt hàng ngàn thông tin cá nhân, giúp cho đối tượng tận dụng triệt để phục vụ hành vi mua bán và tạo lập tài khoản mạng xã hội cũng như tài khoản ngân hàng.

Ngày 10/4, Công an tỉnh Lào Cai thực hiện đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn, Công an phường Cam Đường đã kịp thời phát hiện một trường hợp có dấu hiệu mua bán, trao đổi tài khoản cá nhân trái phép.

Đối tượng là Đỗ Tiến Xuân (sinh năm 1997, trú tại tổ dân phố công trường 5, phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai) có hành vi bán tài khoản ngân hàng cá nhân nhằm mục đích trục lợi.

Theo tài liệu xác minh, trong năm 2023, Đỗ Tiến Xuân tham gia một hội nhóm trên không gian mạng chuyên mua bán tài khoản ngân hàng. Sau đó, đối tượng sử dụng thông tin cá nhân để mua nhiều sim và đăng ký nhiều tài khoản tại các ngân hàng rồi bán lại cho một đối tượng khác với tổng số tiền 4,5 triệu đồng

Điều đáng nói, qua kiểm tra lịch sử giao dịch, các tài khoản này phát sinh hàng chục nghìn giao dịch trong thời gian ngắn với số tiền lên đến nhiều tỉ đồng.

Hoạt động này có dấu hiệu liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tổ chức đánh bạc trên không gian mạng, cho vay nặng lãi và rửa tiền. Ngay sau khi phát hiện, Công an phường Cam Đường đã tiến hành triệu tập, làm việc với đối tượng; lập hồ sơ ban đầu và yêu cầu khóa ngay các tài khoản cá nhân đã bán nhằm ngăn chặn các giao dịch bất hợp pháp.

Cơ quan công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không cho thuê, cho mượn, mua bán, chuyển nhượng tài khoản ngân hàng, không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến các hoạt động tuyển dụng mở tài khoản hoặc mua bán tài khoản ngân hàng trên mạng xã hội, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan chức năng.