Nhà cách mạng tiền bối, liệt sĩ Nguyễn Phong Sắc:

Chí lớn, lòng son, trọn đời vì Tổ quốc

Ngắm từ bên ngoài, nhà số 152 Bạch Mai (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) vẫn giữ được nét cổ kính của những ngôi nhà xây từ đầu thế kỉ XX, với những hình khối, hoa văn trang trí tinh xảo pha trộn lối kiến trúc Pháp - Việt. Đây cũng là một di tích lịch sử, nơi Nguyễn Phong Sắc, nhà cách mạng tiền bối, linh hồn của cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh, sinh ra, lớn lên và hoạt động thời kỳ cuối những năm 1920.

Người con ưu tú của Hà Nội

Đã thành truyền thống, vào dịp 27/7 hằng năm, thầy và trò Trường THCS Nguyễn Phong Sắc (Hà Nội) lại tới thăm gia đình nhà cách mạng tiền bối của Đảng mà ngôi trường vinh dự được mang tên. Năm nay, tròn 65 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Đoàn đại biểu nhà trường do cô Lại Thị Nguyệt Hằng, Phó Hiệu trưởng làm Trưởng đoàn, thành kính đến địa chỉ quen thuộc 152 Bạch Mai, dâng hương tưởng nhớ nhà cách mạng tên tuổi.

Sau khi đưa khách lên gác thắp hương, bà Nguyễn Thị Hiền (76 tuổi, người con dâu duy nhất của đồng chí Nguyễn Phong Sắc) cùng thầy và trò nhà trường quây quần ôn lại những kỉ niệm về người chiến sĩ Cộng sản tiền bối đã hi sinh hơn 7 thập kỉ trước. Trên căn gác tầng hai, có bàn thờ Nguyễn Phong Sắc và một số hiện vật như chiếc mâm đồng cổ, một tủ sách cũ mà sinh thời ông thường sử dụng.

Lần giở tư liệu, bà Hiền cùng thầy trò nhà trường không khỏi xúc động trước những kỷ vật, trong đó có ảnh các đồng chí Lê Duẩn, Trường Chinh, Nguyễn Duy Trinh… chụp cùng gia đình khi đến thắp hương tưởng nhớ người đồng chí, người bạn chiến đấu thân thiết từ thuở Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội, cho đến quá trình xúc tiến thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nguyễn Phong Sắc (tên thật là Nguyễn Văn Sắc) sinh ngày 1/2/1902 ở làng Bạch Mai, Hà Nội. Thân phụ của ông là Nguyễn Đình Phúc, thành viên của phong trào Đông Kinh nghĩa thục và là một trong những người trực tiếp tham gia vụ “Hà thành đầu độc” nổi tiếng năm 1908, khiến 200 binh lính, sĩ quan Pháp bị nhiễm độc. Mặc dù kế hoạch ban đầu đã đạt được, song những người yêu nước không thực hiện được ý đồ phối hợp với nghĩa quân của Đề Thám đánh úp thành Hà Nội.

Lập tức, quân Pháp đàn áp đẫm máu cuộc nổi dậy và bắt hầu hết những người liên quan. Một số người bị xử chém như đội Bình, đội Cốc, đội Nhân; những người khác trong đó có Nguyễn Đình Phúc bị đưa ra đày tại Côn Đảo. 

Cha đi tù, mẹ tần tảo lo mưu sinh bằng nghề làm hàng mã nhưng Nguyễn Phong Sắc vẫn được gia đình chăm lo việc học hành. Là người có tư chất thông minh, sau khi học xong trường làng, Nguyễn Phong Sắc thi đậu trường Trung học Bảo hộ (tức Trường Bưởi nổi tiếng ở Bắc kỳ suốt nửa đầu thế kỷ XX).

Năm 1924, Nguyễn Phong Sắc đỗ thủ khoa bậc Thành chung và được nhận học bổng du học bên Pháp. Tuy nhiên, ông đã từ chối và xin vào làm việc tại Sở Tài chính Đông Dương.

Từ công việc này, Nguyễn Phong Sắc thấu hiểu chính sách bóc lột của thực dân Pháp qua các loại thuế khoá. Thừa hưởng tinh thần yêu nước của người cha, Nguyễn Phong Sắc gia nhập Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí Hội đầu năm 1927.

Bà Nguyễn Thị Hiền (ngồi giữa) và thầy trò Trường THCS Nguyễn Phong Sắc.
Bà Nguyễn Thị Hiền (ngồi giữa) và thầy trò Trường THCS Nguyễn Phong Sắc.

Cũng thời gian này, ông bỏ việc ở Sở Tài chính với mức lương 100 đồng Đông Dương (đủ nuôi cả gia đình sống sung túc), bắt đầu dấn thân vào con đường cách mạng chuyên nghiệp…

Linh hồn của cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh

Chính thức bắt đầu cuộc đời cách mạng, Nguyễn Phong Sắc tích cực tham gia chủ trương “vô sản hoá”, thâm nhập đời sống thợ thuyền để xây dựng, tổ chức phong trào đấu tranh. Căn nhà 152 Bạch Mai trở thành nơi hội họp, tài sản gia đình được bán dần để chi phí in ấn tài liệu và nuôi cán bộ.

Đầu tháng 3/1929, cùng với Ngô Gia Tự, Trần Văn Cung, Nguyễn Đức Cảnh, Trịnh Đình Cửu, Đỗ Ngọc Du, Nguyễn Phong Sắc trở thành một trong những người đầu tiên thành lập tổ chức Cộng sản ở trong nước, tại nhà số 5D Hàm Long (Hà Nội).

Sau khi Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập tháng 6/1929, Nguyễn Phong Sắc được cử vào Ban chấp hành Trung ương lâm thời. 

Ngày 21/7/1929, hội nghị Ban Chấp hành lâm thời Đông Dương Cộng sản Đảng họp tại Bắc Ninh phân công Nguyễn Phong Sắc làm Bí thư lâm thời Xứ uỷ Trung kỳ. Cùng với Trần Văn Cung, Nguyễn Phong Sắc lên đường vào miền Trung để lãnh đạo phong trào. Chỉ một thời gian ngắn, ông đã tổ chức được lực lượng và cho ra đời chi bộ Cộng sản đầu tiên ở TP Vinh (Nghệ An).

Dưới sự lãnh đạo của Xứ uỷ Trung kỳ do Nguyễn Phong Sắc đứng đầu, cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh, cuộc tập dượt đầu tiên của Cách mạng Tháng Tám, đã bùng nổ. Ngày 1/5/1930, công nhân Nhà máy Diêm Bến Thủy nổi dậy; tháng 6/1930, cuộc đình công lần thứ hai diễn ra với quy mô lớn.

Tháng 9/1930, phong trào đấu tranh lan sang tỉnh Hà Tĩnh, hàng loạt cuộc biểu tình liên tục nổ ra và lan rộng thành một cao trào yêu nước.

Ngày 12/9/1930, cuộc nổi dậy của nông dân Hưng Nguyên (Nghệ An) bị thực dân Pháp đàn áp bằng máy bay ném bom, làm 217 người chết; phong trào đấu tranh cách mạng càng sôi sục. Cũng trong thời gian này, Nguyễn Phong Sắc trở thành ủy viên thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương. Thực dân Pháp điên cuồng truy lùng, bức hại các chiến sĩ cách mạng.

Tháng 4/1931, Tổng Bí thư Trần Phú sa vào tay mật thám. Giữa năm 1931, toàn bộ Xứ ủy Trung kỳ bị bắt. Ngày 3/5/1931, do bị chỉ điểm, Nguyễn Phong Sắc bị bắt tại Hà Nội, sau đó bị địch thủ tiêu ở Nghệ An…

Ngày 17/5/1981, trong lần đến thăm gia đình người bạn chiến đấu thân thiết của mình, đồng chí Tổng Bí thư Lê Duẩn đã kể lại với con cháu của Nguyễn Phong Sắc: “…Những năm 1927 – 1928, bố cháu làm ở Sở Phi-năng, sau ra dạy học ở Trường Thăng Long, còn bác làm ở ga Hàng Cỏ - Sở Hỏa xa Hà Nội. Lúc đó, bố cháu và bác đều hoạt động trong tổ chức Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội. Bác đã mấy lần làm việc với bố cháu ở Hà Nội, Hải Phòng, trong Xứ uỷ Bắc kỳ. Bác còn nhớ, bố cháu hơn bác 7 tuổi. Bác cũng biết bố cháu hồi đó ở Bạch Mai nhưng không biết rõ nhà...

Bố cháu có tinh thần chiến đấu rất hăng hái, kiên quyết cách mạng, tác phong quần chúng giản dị, ngày đêm hăng say làm việc, hi sinh quên mình vì nhiệm vụ cách mạng. Khi Đảng ta thành lập, bố cháu tiếp tục được cử vào Ban chấp hành Trung ương Đảng, phụ trách Trung kỳ. Bố cháu đã đi khắp xứ Trung kỳ, xây dựng, tổ chức cơ sở Đảng, phát động quần chúng, sau đó gây cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh năm 1930-1931.

Trên đường ra Bắc công tác, bố cháu bị địch bắt ở Hà Nội. Sau một thời gian giam cầm và tra tấn nhưng không thu được kết quả gì, mật thám Pháp đã đưa bố cháu vào Vinh và lén lút ám hại. Bố cháu đã hi sinh anh dũng vào cuối tháng 5/1931”.

Cũng với tình cảm quý mến, kính trọng nhà cách mạng tiền bối, ngày 26/5/1987, nguyên Tổng Bí thư, Cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng Trường Chinh đã lưu bút vào sổ vàng của gia đình: “Đồng chí Nguyễn Phong Sắc là một chiến sĩ Cộng sản kiên cường, đã dũng cảm hy sinh vì sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta. Mong các cháu nối chí cha, ông, noi gương đồng chí Nguyễn Phong Sắc, phát huy truyền thống gia đình, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao cho”

Trần Duy Hiển

Các tin khác

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.

Nuôi cá lòng hồ thuỷ điện, hướng sinh kế mới ở miền núi xứ Thanh

Nuôi cá lòng hồ thuỷ điện, hướng sinh kế mới ở miền núi xứ Thanh

Giữa mênh mông lòng hồ thủy điện Trung Sơn, những lồng cá nổi theo từng cụm đang mở ra một hướng sinh kế mới cho người dân vùng núi cao Thanh Hóa. Từ những hộ tiên phong ban đầu, đến nay nghề nuôi cá lồng ở Trung Sơn đã và đang ngày càng phát triển với gần 60 hộ dân tham gia, nhờ nuôi cá lồng (cá chép, cá lăng đen, cá rô phi…), nhiều gia đình có nguồn thu nhập ổn định…

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Đối với đồng bào Bru-Vân Kiều, văn hóa không chỉ hiện hữu trong những lễ hội được tổ chức theo mùa, những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hay âm thanh của cồng chiêng giữa đại ngàn. Văn hóa còn nằm trong từng làn điệu dân ca, tiếng sáo, tiếng đàn, trong cách làm một nhạc cụ và những nghi thức được người già truyền lại cho người trẻ. Đó là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng qua bao thế hệ.

Lời tuyên thệ ở Bentiu

Lời tuyên thệ ở Bentiu

Ngày 19/8, đúng dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công, tại Bentiu, Nam Sudan, hai nữ quân nhân cùng công tác tại Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Dã chiến cấp 2 số 7 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tiếng máy thuyền giữa đại ngàn

Tiếng máy thuyền giữa đại ngàn

Ở Hôi Rấy và Nước Đắng, hai bản người Bru-Vân Kiều nằm sâu dọc sông Long Đại, xã miền núi Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị, tiếng máy thuyền vọng lại từ phía hạ nguồn đã trở thành âm thanh quen thuộc với bà con. Giữa nơi còn biệt lập với bên ngoài, âm thanh ấy báo hiệu một chuyến thuyền đang ngược dòng lên bản.

Dòng sông "vàng" và những phận đời lam lũ

Dòng sông "vàng" và những phận đời lam lũ

Mỗi mùa khô, khi dòng Đakrông (Quảng Trị) rút nước, những doi cát và bãi đá lộ ra cũng là lúc hàng chục người dân Pa Cô, Vân Kiều lặng lẽ mang theo chiếc mâm sắt xuống sông đào đãi vàng sa khoáng. Sau những hạt vàng nhỏ bé là cuộc mưu sinh đầy nhọc nhằn, những khoảng lòng sông bị đào xới và nỗi trăn trở về sinh kế của đồng bào vùng cao.

Kỳ cuối: Cạm bẫy “công nghệ hóa” ma túy và sự chuyển hóa nhận thức

Kỳ cuối: Cạm bẫy “công nghệ hóa” ma túy và sự chuyển hóa nhận thức

Ẩn mình dưới hình hài những thiết bị điện tử nhỏ gọn, thơm tho mùi kẹo ngọt hay trái cây nhiệt đới, pod chill chứa Etomidate đang có nguy cơ càn quét vào các không gian giải trí của giới trẻ. Từ chỗ chỉ thử “cho biết” theo lời rủ rê, nhiều thanh thiếu niên đã nhanh chóng trượt dài thành kẻ nghiện ngập, thậm chí trở thành mắt xích tiếp tay cho tội phạm ma túy.

Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Cầm trên tay chiếc “pod chill” nhỏ gọn, tỏa ra mùi hương trái cây ngọt ngào, nhiều bạn trẻ hồn nhiên nghĩ rằng mình chỉ đang dùng một sản phẩm giải trí thời thượng. Nhưng đằng sau làn khói thơm ấy lại là Etomidate - một hoạt chất gây mê y học bị giới tội phạm “biến tướng” thành ma túy nguy hiểm. Đáng lo ngại hơn, hàng loạt lời quảng cáo dối trá “hút không lên test”, “que thử âm tính” đang khiến không ít người sập bẫy pháp lý và đối mặt với hiểm họa khôn lường về sức khỏe.

Mối tình của anh thương binh và một cô gái mồ côi

Mối tình của anh thương binh và một cô gái mồ côi

Câu chuyện cuộc đời và tình yêu của người thương binh nặng Nguyễn Văn Dũng (ngụ phường Phước Hội, tỉnh Lâm Đồng) với cô gái mồ côi vượt qua những năm tháng khó khăn đã trở thành một biểu tượng đẹp và nghị lực phi thường, như chuyện cổ tích về lòng nhân ái, đức hy sinh của những người phụ nữ với các thương, bệnh binh làm xúc động lòng người.

Thư gửi con của anh hùng Lê Thị Riêng

Thư gửi con của anh hùng Lê Thị Riêng

Những lá thư gói trọn tình yêu, nỗi nhớ và khát khao mong chờ ngày đoàn tụ gia đình, gặp lại con thơ và người chồng yêu thương của Anh hùng LLVTND Lê Thị Riêng vẫn được người con trai của bà lưu giữ, bảo quản trang trọng trong trái tim và ký ức…

Bài cuối: Tiếp nối lời hứa với những người nằm lại

Bài cuối: Tiếp nối lời hứa với những người nằm lại

Ở nhiều vùng quê của Quảng Trị, những người đến lấy mẫu sinh phẩm ADN cho thân nhân liệt sĩ không chỉ mang theo các thiết bị chuyên dụng, hồ sơ nghiệp vụ hay biểu mẫu thu nhận thông tin. Họ còn mang theo một lời hứa. Đó là sẽ cố gắng làm tất cả những gì có thể để thêm một người lính nữa được gọi đúng tên.

Bài 2: Từ di vật chiến tranh đến tên người lính

Bài 2: Từ di vật chiến tranh đến tên người lính

Tháng Bảy trên miền đất thiêng Quảng Trị, nhiều cuộc tìm kiếm vẫn đang tiếp diễn. Có gia đình vừa đón được người thân trở về nhờ giám định ADN. Có những người vẫn băng rừng lần theo từng dấu tích chiến trường. Và cũng có những cuộc tìm kiếm đã khép lại từ một di vật tưởng chừng vô tri nằm dưới lòng đất hơn nửa thế kỷ.