Đây được coi là một bước tiến đặc biệt quan trọng trong thời điểm vô cùng khó khăn của EU. Tuy nhiên, cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo thị trường khí đốt năm tới sẽ diễn biến khá phức tạp. Các nhà phân tích cũng cảnh báo các kho dự trữ khí đốt của châu Âu chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong 2 tháng đỉnh điểm của mùa đông.
Các quốc gia EU đã thống nhất về các thông số giảm giá khí đốt khẩn cấp trong trường hợp giá xăng tăng đáng kể theo đề xuất của Cộng hòa Czech, nước đang là Chủ tịch luân phiên EU. Đề xuất của Cộng hòa Czech được đại đa số các quốc gia ủng hộ, bao gồm cả Đức - quốc gia trước đó đã phản đối đề xuất này trong một thời gian dài với quan ngại EU đang can thiệp quá sâu vào thị trường năng lượng. Giải pháp cuối cùng được tất cả các quốc gia ủng hộ ngoại trừ Hungary, trong khi đó Hà Lan và Austria đã bỏ phiếu trắng.
Với thỏa thuận vừa đạt được, các nước EU có thể bắt đầu áp dụng các hạn chế từ ngày 15/2 năm tới. Theo đó, giá trần sẽ tự động được kích hoạt nếu giá gas trên thị trường vượt quá 180 euro/MWh trong ba ngày liên tiếp. Đồng thời, chênh lệch của nó so với giá khí tự nhiên hóa lỏng trung bình trên thế giới ít nhất phải là 35 euro.
Với cương vị là Chủ tịch luân phiên EU, đại diện Cộng hòa Czech nhấn mạnh đó không phải là mức giới hạn cố định mà giới hạn động, vì giá có khả năng vượt quá giới hạn nếu giá trên thị trường Khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) vượt quá một mức nhất định. Tái khẳng định ủng hộ quan điểm này, bà Kadri Simson, Ủy viên châu Âu về năng lượng cho biết đây là một công cụ để ngăn chặn các đợt tăng giá khí đốt quá mức nhưng không phản ánh đúng giá thị trường thế giới.
Ví dụ cho điều này là vào tháng 8/2022, giá xăng tăng đột biến lên hơn 300 euro mỗi megawatt giờ. Mặt khác, việc giá khí đốt cao và biến động lớn đang gây tổn hại cho nền kinh tế của các quốc gia thành viên cũng như gây thiệt hại cho các hộ gia đình và doanh nghiệp. Vì vậy, quyết định này có vai trò quan trọng nhằm loại bỏ các mức phí, chênh lệch so với giá LNG toàn cầu.
Việc châu Âu xem xét hạ giá trần khí đốt vào thời điểm khá nhạy cảm khi kho dự trữ khí đốt của nhiều quốc gia trong khối đã hao hụt trong mùa đông đặt ra nhiều rủi ro với thị trường của khu vực. Nhu cầu khí đốt ở châu Âu, bao gồm cả Anh, trong tuần trước đã tăng khoảng 44% so với giữa tháng 11. Đặc biệt, trong vài ngày trở lại đây, một số quốc gia châu Âu ghi nhận nền nhiệt giảm xuống dưới -10 độ C ở một số khu vực. Đối với các nhà hoạch định chính sách, đợt lạnh sâu này đã đặt ra thử thách với các hệ thống năng lượng của châu Âu, cũng như cách người dân ứng phó với diễn biến khí hậu bất thường và biện pháp tiết kiệm năng lượng trong mùa đông của các chính phủ. Mặc dù đa số các quốc gia châu Âu cơ bản đã lấp đầy tới hơn 90% các kho dự trữ sau khi trải qua mùa thu ấm áp hơn so với mọi năm. Tuy nhiên, với diễn biến phức tạp của thời tiết hiện tại, nguy cơ thiếu hụt trong mùa đông năm nay có thể xảy ra.
Các nhà phân tích cũng cảnh báo các kho dự trữ khí đốt của châu Âu chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong 2 tháng đỉnh điểm của mùa đông, trong khi nguồn cung LNG hiện nay chủ yếu chỉ mang tính tạm thời, nghĩa là với diễn biến thời tiết bất thường như hiện nay và không có giải pháp phù hợp của chính phủ các nước thì có thể đến đầu tháng 2 năm sau, châu Âu sẽ rơi vào thiếu hụt trầm trọng về năng lượng. Theo dự báo, châu Âu có thể thiếu khoảng 70 tỷ mét khối khí đốt trong năm 2023 nếu nhu cầu không giảm, thậm chí kể cả khi tối đa hóa công suất nhập LNG.
Với mức giá trần vừa được thông qua, IEA cảnh báo thị trường khí đốt năm tới sẽ diễn biến khá phức tạp. Thị trường LNG trong năm 2023 sẽ là điểm nóng cạnh tranh giữa các khu vực, bởi nguồn cung LNG sẽ ít hơn, nhưng nhu cầu sẽ tăng lên, đặc biệt từ Trung Quốc, quốc gia đã nới lỏng các biện pháp hạn chế dịch bệnh và nhiều khả năng cần nguồn cung khí đốt lớn hơn để khôi phục nền kinh tế. Như vậy, mặc dù EU đã ký các thỏa thuận LNG với Mỹ, Qatar và các nước khác trong năm nay để giảm phụ thuộc khí đốt Nga, tuy nhiên điều này cũng gián tiếp ảnh hưởng đến các hoạt động dự trữ khí đốt của châu Âu trong thời gian tới.
Hiện tại, các nhà lãnh đạo EU cũng đã đi đến thống nhất tiếp tục hoàn thiện các đề xuất về quy định mới nhằm tăng cường đoàn kết năng lượng, đẩy nhanh việc triển khai năng lượng tái tạo. Đồng thời, EU khuyến nghị các quốc gia thành viên tăng cường phối hợp với nhau trong việc đẩy nhanh các hoạt động liên kết mua bán khí đốt và trao đổi với các đối tác tin cậy để có hợp đồng cung cấp dài hạn, đảm bảo việc tích trữ một cách hiệu quả vào các kho lưu trữ và giám sát các kế hoạch tích trữ này cũng như tiết giảm nhu cầu sử dụng năng lượng trong giai đoạn khó khăn này.
Trong một diễn biến liên quan, Ủy viên năng lượng châu Âu, bà Kadri Simson cho biết Ủy ban châu Âu (EC) sẵn sàng đình chỉ giới hạn giá trần khí đốt nếu có phân tích cho thấy bất hợp lý. Bà nói: “Ủy ban sẵn sàng đình chỉ kích hoạt giới hạn giá trần nếu phân tích từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Cơ quan Chứng khoán và Thị trường Châu Âu (ESMA) và Cơ quan Hợp tác Năng lượng (ACER) cho thấy rủi ro lớn hơn lợi ích”.
EC cũng cảnh giác với hậu quả của việc giới hạn giá. Đề xuất mức trần ban đầu là 275 euro nhưng đã vấp phải sự phản đối gay gắt từ các quốc gia đang siết chặt giá năng lượng như Tây Ban Nha và Hy Lạp.
Nhiều thành viên EU vạch "lằn ranh đỏ" về giá trần khí đốt Nga 
Qatar "thế chỗ" Nga cung cấp khí đốt cho Đức? 
