“Tối hậu thư” trước âm mưu đảo chính ở Niger

Mọi biện pháp cần thiết để khôi phục trật tự hiến pháp ở Niger, có thể bao gồm sử dụng vũ lực, sẽ được thực hiện - Tối hậu thư đanh thép của Khối Cộng đồng kinh tế 15 quốc gia Tây Phi (ECOWAS) với thời hạn 7 ngày được đưa ra không khoan nhượng, báo hiệu những ngày đầy biến động phía trước với Niger, và với châu Phi.

Điều kiện đã được nêu rõ với nhóm đảo chính ở Niger, sau khi Tổng thống Mohamed Bazoum bị bắt giữ và phế truất vào tuần trước bởi lực lượng cận vệ nước này. Các biện pháp trừng phạt và thậm chí việc sử dụng vũ lực sẽ được thực hiện nếu những nhân vật lãnh đạo cuộc đảo chính ở quốc gia Tây Phi này không phục hồi chức vụ cho Tổng thống.

anh 1.jpg -0
Lo ngại tình trạng bất ổn có thể lan rộng tại Niger do cuộc đảo chính. Ảnh: AP

Đây là quyết định được ECOWAS đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp diễn ra ở Nigeria hôm 30/7 (giờ địa phương) nhằm thảo luận về bất ổn chính trị tại Niger. ECOWAS yêu cầu ngay lập tức trả tự do và khôi phục quyền lực cho Tổng thống dân cử Mohamed Bazoum. Tuyên bố chung của hội nghị nêu rõ: “Trong trường hợp các yêu cầu đối với chính quyền (quân sự Niger) không được đáp ứng trong vòng 1 tuần, ECOWAS sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để khôi phục trật tự hiến pháp ở Niger. Các biện pháp đó có thể bao gồm sử dụng vũ lực. Để đạt kết quả này, tham mưu trưởng quân đội các thành viên ECOWAS sẽ lập tức nhóm họp”.

Cùng ngày, ECOWAS và Liên minh Kinh tế và Tiền tệ Tây Phi gồm 8 thành viên đồng thời cho biết biên giới với Niger sẽ bị đóng cửa ngay lập tức, các chuyến bay thương mại bị cấm, các giao dịch tài chính bị tạm dừng, tài sản quốc gia bị đóng băng và viện trợ chấm dứt. Các quan chức quân sự liên quan đến cuộc đảo chính sẽ bị cấm đi lại và tài sản của họ bị đóng băng. Liên minh châu Phi (AU) cũng đưa ra một tối hậu thư tương tự, đe dọa trừng phạt nếu chính quyền quân sự của Niger từ chối rút lui trong 15 ngày.

Đây không phải phản ứng gay gắt duy nhất được đưa ra nhắm vào nhóm đảo chính Niger. Trước đó, khi Tướng Abdourahamane Tchiani, người đứng đầu Lực lượng cận vệ của Tổng thống Niger từ năm 2011, tuyên bố là nhà lãnh đạo mới của quốc gia châu Phi trong giai đoạn chuyển tiếp, các nước láng giềng và các đối tác quốc tế bao gồm Mỹ, Liên Hợp Quốc, AU, Liên minh châu Âu (EU) và Pháp đã đồng loạt lên án mạnh mẽ, từ chối công nhận các nhà lãnh đạo mới do nhân vật này đứng đầu. Trong diễn biến mới nhất, Điện Elysee ngày 31/7 ra cảnh báo sẽ đáp trả bất kỳ hành động tấn công nào nhằm vào công dân, quân đội, nhà ngoại giao cũng như lợi ích của Pháp tại Niger.

Trước đó, EU và Pháp đã ra thông báo đình chỉ ngay lập tức mọi khoản viện trợ phát triển cho Niger. Mỹ cảnh báo sẽ thực hiện động thái tương tự trong tương lai. Trên thực tế, Niger là nước nhận viện trợ chính từ phương Tây và là đối tác chính của Liên minh châu Âu trong ngăn chặn tình trạng di cư bất hợp pháp từ khu vực châu Phi cận Sahara. Tại Niger có căn cứ quân sự của Pháp và Mỹ, tiền đồn hậu cần của Đức.

Tuy nhiên, Thủ tướng Niger dưới thời chính phủ của Bazoum, ông Ouhoumoudou Mahamadou, hôm 31/7 bày tỏ lo ngại các biện pháp trừng phạt của ECOWAS sẽ khiến Niger đương đầu thảm họa vì nước này phụ thuộc rất nhiều vào các đối tác quốc tế để trang trải các nhu cầu ngân sách của mình. Theo Ngân hàng Thế giới, Niger là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, nhận được gần 2 tỷ USD hỗ trợ phát triển chính thức mỗi năm.

Chính vì thế, giải pháp đàm phán và hòa giải vẫn đang là sự lựa chọn được châu Phi thực hiện song song để giải quyết khủng hoảng chính trị tại Niger, ngăn chặn nguy cơ khủng hoảng lan rộng ra toàn bộ khu vực Tây Phi. Ngày 30/7, người phát ngôn chính phủ Cộng hòa Chadxác nhận Tổng thống nước này Mahamat Idriss Deby Itno đã tới Niger để hỗ trợ giải quyết cuộc khủng hoảng ở nước láng giềng sau cuộc đảo chính.

Trong diễn biến mới nhất, Reuters cho biết Tổng thống Cộng hòa Chad đã trao đổi với các nhân vật lãnh đạo quân sự tiến hành vụ đảo chính ở Niger và sau đó thông báo lại các nội dung trao đổi cho Tổng thống Nigeria Bola Tinubu, Chủ tịch ECOWAS. Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế cũng kiên trì kêu gọi đối thoại và thiết lập sự ổn định tại Niger. Khẳng định là một đối tác của chính phủ được bầu cử một cách dân chủ tại Niger, Anh kêu gọi các lực lượng quân sự lập tức phục chức cho Tổng thống Mohamed Bazoum để khôi phục trật tự hiến pháp.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cũng nhấn mạnh nước này cùng với ECOWAS và các nhà lãnh đạo khu vực kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho Tổng thống Niger và gia đình của ông, khôi phục tất cả các chức năng của nhà nước cho chính phủ hợp pháp, được bầu cử dân chủ. Nga cũng lên án cuộc đảo chính là một "hành động vi hiến” và kêu gọi tất cả các bên kiềm chế sử dụng vũ lực.

Mặc dù vậy, giới quan sát lo ngại các động thái trừng phạt nhằm vào Niger vẫn chưa đủ để giải quyết bất ổn, nhất là khi người phát ngôn của ban lãnh đạo cuộc đảo chính quân sự tại Niger, Đại tá Amadou Abdramane cáo buộc ECOWAS lên kế hoạch xâm lược Niger, đồng thời khẳng định quyết tâm “bảo vệ đất nước” của chính quyền mới. Những biến động chính trị tại quốc gia Tây Phi này có thể sẽ trở thành bất ổn khó giải quyết của khu vực, nếu như các biện pháp trừng phạt hay đối thoại không đạt hiệu quả trong thời gian tới. 

An Nhiên

Các tin khác

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

Hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Đông Nam Á được đánh giá là một trong những khu vực có thể chịu tác động nặng nề, đặc biệt về sản xuất nông nghiệp.

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Liên tiếp nhiều vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, đỉnh điểm là vụ xảy ra đêm 10/10, không chỉ khiến nhiều người thiệt mạng mà còn gióng lên lời cảnh báo về nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng. Sự việc này đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của cả khu vực Trung Đông, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực phòng thủ của vương quốc này trước những mối đe dọa tấn công.

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tương đương 12-15% nhu cầu nếu mùa Đông năm nay xuất hiện các đợt rét nghiêm trọng, trong bối cảnh lượng khí dự trữ của khối thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước đó.

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Sau nhiều tháng xung đột, Washington hôm 7/10 (giờ địa phương) bất ngờ phát đi tín hiệu mới về chương trình hạt nhân Iran. Giới phân tích nhận định, động thái này có thể mở ra dư địa thỏa hiệp giữa hai bên, dù những rào cản đối với một thỏa thuận vẫn chưa được tháo gỡ.

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố các định hướng và bước đi nhằm chuẩn bị cho khả năng Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận thêm thành viên, tập trung vào điều chỉnh cơ chế quản trị, bảo đảm các giá trị chung và cách thức phân bổ nguồn lực tài chính.

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh giữa Houthi và quân đội Yemen tiếp tục leo thang, trong khi Arab Saudi được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự mới nhằm giành lại các vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng và đe dọa hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 quyết định giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong khi Nga cân nhắc nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel, góp phần giảm sức ép lên thị trường năng lượng. Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu khi xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu và vận tải biển.

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Thông tin về việc đề nghị giải phóng tới 120 triệu thùng diesel trong 6 tháng, đi kèm khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đang đặt châu Âu vào thế khó. Đằng sau bài toán giá cả là câu hỏi lớn hơn về khả năng tự chủ và sức chống chịu của an ninh năng lượng châu Âu.

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Nga phản đối các hoạt động quân sự gia tăng của NATO và cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn nếu khối tìm cách cô lập vùng lãnh thổ Kaliningrad bên bờ biển Baltic với phần còn lại của Nga.

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Việc quân đội Mỹ hoàn tất rút khỏi Iraq ngày 30/9 khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập niên, đồng thời mở ra một chặng đường mới đối với Baghdad. Từ duy trì sức ép với IS, củng cố năng lực an ninh đến xử lý quan hệ với các đối tác bên ngoài, Iraq đang đứng trước yêu cầu tự chủ lớn hơn trong một môi trường khu vực nhiều biến động.

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế những ngày qua dành sự chú ý đáng kể tới những thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và chuyến thăm Canada ngay sau đó. Từ New York đến Ottawa, hình ảnh Việt Nam nổi bật với vai trò chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu, lan tỏa thông điệp về lòng tin, hợp tác và mở rộng quan hệ với các đối tác.

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Phát biểu ngay tại căn cứ liên hợp Andrews khi vừa đặt chân tới Mỹ hôm 23/9 (giờ địa phương), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho hay, thế giới đang phát triển, thời đại đang thay đổi, nhưng quy luật lịch sử về việc Trung Quốc và Mỹ chung sống hòa bình không thay đổi, nguyện vọng tốt đẹp của nhân dân hai nước về tăng cường giao lưu hữu nghị không thay đổi, kỳ vọng chung của cộng đồng quốc tế đối với Trung Quốc và Mỹ cũng không thay đổi.

Trẻ em Gaza trở lại trường giữa đống đổ nát

Trẻ em Gaza trở lại trường giữa đống đổ nát

Hàng trăm nghìn trẻ tại dải Gaza trở lại trường học trực tiếp lần đầu tiên sau gần 3 năm do ảnh hưởng của chiến sự. Những lớp học trong lều bạt mở ra hy vọng khôi phục việc học, nhưng cũng cho thấy những thách thức lớn phía trước đối với giáo dục và quá trình tái thiết Gaza.