Thỏa thuận 100 năm giữa Anh - Ukraine và phản ứng của Nga

Thủ tướng Anh Keir Starmer vừa có chuyến thăm Ukraine và ký kết một thỏa thuận hợp tác kéo dài 100 năm với Tổng thống Volodymyr Zelensky. Đây được coi là một cam kết chưa từng có giữa hai quốc gia, mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ quốc phòng, công nghệ, năng lượng đến thương mại.

Nhưng ngay khi mực ký còn chưa kịp khô, Nga đã nhanh chóng bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ, cho rằng động thái này ảnh hưởng đến an ninh khu vực, đặc biệt là liên quan đến Biển Đen và Biển Azov.

Bản thỏa thuận giữa Anh và Ukraine không chỉ đơn thuần là một bước đi ngoại giao mà còn thể hiện sự tái định hình của chính sách đối ngoại của London sau Brexit, trong bối cảnh cuộc xung đột tại Ukraine tiếp tục kéo dài. Đáng chú ý, Anh cam kết cung cấp hệ thống pháo binh và phòng không Gravehawk cho Ukraine, bên cạnh một khoản vay hơn 2 triệu USD nhằm củng cố năng lực quân sự của Kiev. Khoản vay này sẽ được hoàn trả bằng lợi nhuận từ các tài sản của Nga bị đóng băng tại phương Tây. Ngoài ra, một sáng kiến quan trọng khác trong thỏa thuận là việc thành lập một đội tàu chung giữa Anh và Ukraine nhằm đảm bảo an ninh hàng hải ở Biển Đen và Biển Azov - những khu vực mà Nga đã tăng cường kiểm soát sau khi sáp nhập Crimea năm 2014. Tuy nhiên, ngay sau khi thông tin về thỏa thuận này được công bố, Điện Kremlin đã nhanh chóng phản ứng.

Thỏa thuận 100 năm giữa Anh - Ukraine và phản ứng của Nga -0
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (phải) và Thủ tướng Anh Keir Starmer tại lễ ký thỏa thuận đối tác 100 năm ở Kiev ngày 16/1/2025.

Người phát ngôn Dmitry Peskov tuyên bố rằng, việc một thành viên NATO như Anh mở rộng ảnh hưởng quân sự gần biên giới Nga là điều đáng lo ngại. Moscow cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về kế hoạch hợp tác hàng hải giữa Anh và Ukraine tại Biển Azov, nơi mà Nga tuyên bố chủ quyền sau khi kiểm soát toàn bộ bờ biển của Ukraine tại khu vực này. Theo giới phân tích, Nga có thể coi đây là một hành động gây bất ổn đối với chiến lược an ninh hàng hải của mình, đồng thời có khả năng gia tăng các biện pháp quân sự để khẳng định quyền kiểm soát tại khu vực này.

Ở góc độ rộng hơn, thỏa thuận này có thể được xem là một phần trong chiến lược dài hạn của Anh nhằm củng cố vai trò tại Đông Âu và duy trì ảnh hưởng ở Ukraine. Với việc Washington có thể giảm mức độ can dự vào cuộc chiến, đặc biệt khi chính quyền của Tổng thống đắc cử Donald Trump có thể điều chỉnh chính sách viện trợ, London đang tìm cách định vị mình như một đối tác chiến lược chủ chốt của Kiev. Thỏa thuận 100 năm không chỉ mang tính chất hỗ trợ Ukraine trong thời điểm hiện tại mà còn là một bước đi nhằm duy trì sự hiện diện lâu dài của Anh trong khu vực.

Bên cạnh yếu tố quân sự, Anh cũng có những lợi ích kinh tế quan trọng tại Ukraine, đặc biệt trong lĩnh vực tái thiết hậu chiến. Với việc Ukraine sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng và nông nghiệp, các doanh nghiệp Anh có thể đóng vai trò lớn trong quá trình khôi phục hạ tầng và phát triển kinh tế của quốc gia này. Ngoài ra, London cũng có thể tìm kiếm cơ hội trong việc tham gia vào các dự án tái thiết quy mô lớn do các tổ chức quốc tế tài trợ sau khi cuộc xung đột kết thúc.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cũng đặt câu hỏi về tính thực tế của thỏa thuận này. Với cam kết hợp tác kéo dài một thế kỷ, liệu Anh có thể duy trì sự hỗ trợ liên tục cho Ukraine, nhất là trong bối cảnh các chính phủ và lãnh đạo tương lai có thể thay đổi chính sách? Viện trợ quân sự của Anh hiện nay, dù có ý nghĩa quan trọng, nhưng vẫn còn khá hạn chế so với sự hỗ trợ của Mỹ. Việc đảm bảo tài chính và nguồn lực dài hạn để thực hiện cam kết này sẽ là một thách thức không nhỏ đối với chính phủ Anh trong tương lai. Trong khi đó, Nga có thể đáp trả bằng nhiều cách khác nhau.

Một trong những kịch bản khả thi là Moscow sẽ tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự tại Biển Đen và Biển Azov, đồng thời áp dụng các biện pháp hạn chế hoạt động hàng hải của Ukraine. Ngoài ra, Nga cũng có thể sử dụng đòn bẩy kinh tế, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng, để gây sức ép lên các đối tác của Ukraine, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đồng minh của mình nhằm đối phó với những bước đi mới từ phương Tây.

Dù thỏa thuận này có thể chưa làm thay đổi ngay lập tức cán cân quyền lực trong khu vực, nhưng nó phản ánh một xu hướng quan trọng trong chính trị quốc tế: phương Tây đang tìm cách củng cố cam kết với Ukraine, trong khi Nga vẫn tiếp tục khẳng định lập trường cứng rắn của mình. Việc ký kết một thỏa thuận kéo dài cả thế kỷ không chỉ đơn thuần là một hành động mang tính biểu tượng mà còn là một tín hiệu cho thấy phương Tây đang tìm cách thiết lập một trật tự dài hạn nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Nga.

Trong dài hạn, cuộc cạnh tranh giữa hai bên có thể sẽ không chỉ giới hạn ở chiến trường Ukraine mà còn mở rộng sang các lĩnh vực kinh tế, năng lượng và địa chính trị rộng lớn hơn. Ukraine, với vị trí chiến lược nằm giữa Nga và châu Âu, không chỉ là một điểm nóng về an ninh quân sự mà còn là một trung tâm quan trọng của dòng chảy năng lượng, thương mại và ảnh hưởng chính trị. Nếu phương Tây thực sự kiên định với cam kết hỗ trợ Ukraine, nước này có thể trở thành một pháo đài tiền tiêu của NATO tại Đông Âu, đóng vai trò như một lá chắn bảo vệ châu Âu trước những tham vọng mở rộng ảnh hưởng của Nga.

Nhưng mặt khác, Nga sẽ không đứng yên nhìn phương Tây củng cố vị thế của mình ngay sát biên giới. Moscow có thể tăng cường sử dụng các đòn bẩy địa chính trị, từ áp lực quân sự tại Biển Đen đến việc kiểm soát chuỗi cung ứng năng lượng của châu Âu. Một trong những chiến lược mà Nga đã và có thể tiếp tục sử dụng là khai thác sự phụ thuộc của nhiều nước EU vào khí đốt của mình. Mặc dù EU đang cố gắng đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, nhưng Nga vẫn giữ một vai trò đáng kể trong thị trường này, đặc biệt là đối với các quốc gia Đông Âu. Nếu căng thẳng leo thang, việc Moscow cắt giảm nguồn cung khí đốt hoặc áp đặt các biện pháp hạn chế thương mại có thể tạo ra những tác động kinh tế nghiêm trọng đối với châu Âu, làm gia tăng áp lực chính trị nội bộ trong EU.

Ngoài ra, Nga cũng có thể tìm kiếm các đối tác chiến lược khác để đối phó với sự gia tăng ảnh hưởng của phương Tây tại Ukraine. Trong những năm gần đây, Moscow đã tích cực mở rộng quan hệ với Trung Quốc, Iran, một số quốc gia ở châu Phi và Mỹ Latinh nhằm giảm bớt sự cô lập do các lệnh trừng phạt của phương Tây. Sự hợp tác ngày càng chặt chẽ giữa Nga và Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và quân sự, có thể giúp Moscow củng cố vị thế của mình trên trường quốc tế.

Một kịch bản có thể xảy ra là Nga và Trung Quốc cùng thúc đẩy các cơ chế thương mại và tài chính độc lập với phương Tây, chẳng hạn như sử dụng đồng Nhân dân tệ và đồng ruble thay vì đồng USD trong các giao dịch thương mại song phương. Điều này không chỉ giúp Nga giảm bớt tác động từ các lệnh trừng phạt mà còn tạo ra một hệ sinh thái kinh tế đối trọng với phương Tây.

Bên cạnh đó, yếu tố Mỹ cũng là một biến số quan trọng trong cuộc đối đầu dài hạn này. Nếu chính quyền của Tổng thống đắc cử Donald Trump theo đuổi một chính sách đối ngoại ưu tiên lợi ích quốc gia hơn là can thiệp vào các vấn đề quốc tế, phương Tây có thể đối mặt với một thực tế rằng Washington sẽ giảm mức độ hỗ trợ dành cho Ukraine. Trong trường hợp này, gánh nặng hỗ trợ Kiev sẽ dồn nhiều hơn lên vai châu Âu, và chính những nước như Anh, Đức, Pháp sẽ phải quyết định xem họ có sẵn sàng duy trì cam kết này trong bao lâu. Nếu sự chia rẽ trong phương Tây gia tăng, Nga có thể tận dụng cơ hội này để củng cố vị thế tại Ukraine và thúc đẩy các cuộc đàm phán có lợi cho mình.

Khi những thay đổi lớn đang diễn ra trên bàn cờ quốc tế, thỏa thuận 100 năm giữa Anh và Ukraine không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn là một dấu mốc trong việc tái định hình quan hệ giữa phương Tây và Nga. Nó phản ánh sự chuyển dịch quyền lực giữa các quốc gia và sự điều chỉnh chiến lược của các bên liên quan. Dù triển vọng thực hiện thỏa thuận này vẫn còn là một dấu hỏi, nhưng chắc chắn nó sẽ tiếp tục là một trong những yếu tố quan trọng góp phần định hình cục diện chính trị tại châu Âu trong những năm tới.

Nếu thỏa thuận này thực sự được duy trì, nó có thể góp phần giúp Ukraine trở thành một phần quan trọng trong cấu trúc an ninh châu Âu, nhưng đồng thời cũng có thể kéo dài sự đối đầu giữa phương Tây và Nga, tạo ra một cuộc cạnh tranh địa chính trị kéo dài với nhiều hệ lụy khó lường.

Đặng Hà

Các tin khác

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Các chuyến hàng thương mại vào dải Gaza bị đình trệ khiến nguồn cung lương thực và nhu yếu phẩm sụt giảm, trong bối cảnh khoảng 2 triệu người Palestine tại đây thiếu nơi trú ẩn, thuốc men và các vật dụng cần thiết để vượt qua mùa Đông.

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Các cuộc tập kích liên tiếp bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Houthi nhằm vào Arab Saudi đang đặt ra những thách thức mới với năng lực phòng không của Riyadh, đồng thời phản ánh tính phức tạp của việc bảo vệ hạ tầng trọng yếu trong bối cảnh xung đột khu vực leo thang.

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

Hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Đông Nam Á được đánh giá là một trong những khu vực có thể chịu tác động nặng nề, đặc biệt về sản xuất nông nghiệp.

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Liên tiếp nhiều vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, đỉnh điểm là vụ xảy ra đêm 10/10, không chỉ khiến nhiều người thiệt mạng mà còn gióng lên lời cảnh báo về nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng. Sự việc này đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của cả khu vực Trung Đông, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực phòng thủ của vương quốc này trước những mối đe dọa tấn công.

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tương đương 12-15% nhu cầu nếu mùa Đông năm nay xuất hiện các đợt rét nghiêm trọng, trong bối cảnh lượng khí dự trữ của khối thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước đó.

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Sau nhiều tháng xung đột, Washington hôm 7/10 (giờ địa phương) bất ngờ phát đi tín hiệu mới về chương trình hạt nhân Iran. Giới phân tích nhận định, động thái này có thể mở ra dư địa thỏa hiệp giữa hai bên, dù những rào cản đối với một thỏa thuận vẫn chưa được tháo gỡ.

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố các định hướng và bước đi nhằm chuẩn bị cho khả năng Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận thêm thành viên, tập trung vào điều chỉnh cơ chế quản trị, bảo đảm các giá trị chung và cách thức phân bổ nguồn lực tài chính.

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh giữa Houthi và quân đội Yemen tiếp tục leo thang, trong khi Arab Saudi được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự mới nhằm giành lại các vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng và đe dọa hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 quyết định giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong khi Nga cân nhắc nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel, góp phần giảm sức ép lên thị trường năng lượng. Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu khi xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu và vận tải biển.

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Thông tin về việc đề nghị giải phóng tới 120 triệu thùng diesel trong 6 tháng, đi kèm khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đang đặt châu Âu vào thế khó. Đằng sau bài toán giá cả là câu hỏi lớn hơn về khả năng tự chủ và sức chống chịu của an ninh năng lượng châu Âu.

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Nga phản đối các hoạt động quân sự gia tăng của NATO và cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn nếu khối tìm cách cô lập vùng lãnh thổ Kaliningrad bên bờ biển Baltic với phần còn lại của Nga.

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Việc quân đội Mỹ hoàn tất rút khỏi Iraq ngày 30/9 khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập niên, đồng thời mở ra một chặng đường mới đối với Baghdad. Từ duy trì sức ép với IS, củng cố năng lực an ninh đến xử lý quan hệ với các đối tác bên ngoài, Iraq đang đứng trước yêu cầu tự chủ lớn hơn trong một môi trường khu vực nhiều biến động.

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế những ngày qua dành sự chú ý đáng kể tới những thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và chuyến thăm Canada ngay sau đó. Từ New York đến Ottawa, hình ảnh Việt Nam nổi bật với vai trò chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu, lan tỏa thông điệp về lòng tin, hợp tác và mở rộng quan hệ với các đối tác.