Kỷ niệm 60 năm Ngày thành lập Hải quân nhân dân Việt Nam (7/5/1955 – 7/5/2015):

Ba con tàu đi vào lịch sử

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng nhiều kỷ niệm đẹp, đậm nét hào hùng vẫn sống mãi trong tâm thức của những cựu binh trên các chuyến tàu không số vận chuyển vũ khí từ miền Bắc chi viện chiến trường miền Nam. Giữa vòng vây, những chiến sỹ Hải quân kiên cường đánh trả, sẵn sàng phá hủy tàu, dũng cảm hy sinh, không để sa vào tay địch.

Tàu nằm lại ở Quảng Ngãi

Ông Hồ Đắc Thạnh là người con Phú Yên tập kết ra Bắc năm 1955 rồi trở thành lính Hải quân. Sau khi làm thuyền phó hai tàu 54 và 56 Đoàn 759 – tiền thân của Lữ đoàn Hải quân 125 vận chuyển vũ khí vào Cà Mau, Bến Tre, cuối năm 1963 ông Thạnh làm thuyền trưởng, chỉ huy 10 chuyến tàu đưa hơn 800 tấn vũ khí vào Bến Tre, Cà Mau, Trà Vinh, Phú Yên, Quảng Ngãi.

Ông tâm sự “Trên mỗi tàu có ít nhất nửa tấn thuốc nổ để phá hủy khi cần thiết. Sau sự kiện tàu 143 bị lộ ở Vũng Rô, Đoàn 759 chọn phương án vào bãi ngang thả vũ khí”. Theo phương án đó, tàu 41 chở 40 tấn vũ khí vào Phổ An, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi đêm 26/1/1966. Những kiện vũ khí cuối cùng vừa thả xuống biển thì sóng lớn đánh gãy chân vịt con tàu.

Ông Thạnh kể: “Lúc đó hai tàu chiến của địch có hỏa lực mạnh đã bao vây, tàu mình chỉ có pháo 12,7 ly. Trước tình huống đó, tôi lấy quốc kỳ quấn vào cổ, chỉ đạo anh em bơi trước vào bờ, máy trưởng mở hết giới hạn kỹ thuật chân vịt, cho tàu 41 lao về phía hai tàu chiến của địch sau khi kích nổ bộc phá dưới hầm tàu. Khi tôi và máy trưởng bơi chưa tới bờ thì tiếng nổ dội vang, phá hủy tàu 41. Từ phía biển, địch giội pháo vào bờ, khiến thuyền phó Dương Văn Lộc, thủy thủ Trần Văn Nhợ hy sinh. 19 người còn lại ngược đường rừng ra Bắc.

7 năm sau sự kiện đó, ngày 11/1/1973, tập thể tàu 41 được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND). Kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961 – 23/10/2011), thuyền trưởng tàu 41 năm xưa – Trung tá Hồ Đắc Thạnh vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh - người đã chỉ huy phá hủy tàu 41 ở biển Phổ An, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi đêm 27/1/1966.
Thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh - người đã chỉ huy phá hủy tàu 41 ở biển Phổ An, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi đêm 27/1/1966.

Phá hủy tàu 143 ở vịnh Vũng Rô

Nói đến bến Vũng Rô và huyền thoại những con tàu không số, Trung tá Hồ Đắc Thạnh kể lại: “Ngày 1/2/1965, tức mùng 8 Tết Ất Tỵ, tàu 143 do ông Lê Văn Thêm làm thuyền trưởng vận chuyển 63 tấn vũ khí vào bến Lộ Diêu, tỉnh Bình Định. Vừa xuất bến thì địch ráo riết tuần tra trên biển, nên phải dừng lại ở đảo Hải Nam (Trung Quốc). Đến ngày 10/2/1965 tiếp tục hải trình nhưng bến Lộ Diêu mất an toàn, nên Bộ Tư lệnh Hải quân chỉ đạo tàu 143 chuyển hướng vào Vũng Rô.

Chuyến hàng ngoài kế hoạch, nhưng bộ đội, dân công nỗ lực bốc dỡ hết vũ khí trước 3h30 sáng 16/2/1965. Tời kéo neo bị hỏng phải sửa chữa đến 5h sáng buộc tàu 143 nằm lại Bãi Chùa. Dù đã ngụy trang cẩn trọng, nhưng trực thăng của địch tải thương từ Bình Định vào phát hiện mỏm núi nhô ra Bãi Chùa khác thường nên báo về Sở chỉ huy Quân đoàn 2 ở Nha Trang.

Một giờ sau máy bay L19 của địch đến Vũng Rô chụp ảnh và nhận ra nét khác biệt với tấm không ảnh trước đó. 13h, 1 máy bay trinh sát và 2 trực thăng giội pháo mù, bom xăng khiến lá ngụy trang bị cháy, lộ diện tàu 143. Từ Bãi Lau, hai khẩu pháo 12,7 ly của K60 phối hợp thủy thủ tàu 143 nã đạn đánh trả. Phương án phá hủy tàu 143 được triển khai, nhưng thân tàu chao nghiêng do trúng bom, không thể chui vào hầm kích nổ nửa tấn TNT.

Trong lúc chờ K60 “điều” bộc phá, kíp nổ, dây cháy chậm để đánh trên boong tàu thì địch tăng cường máy bay, tàu chiến và hai tiểu đoàn bộ binh mưu toan tóm gọn tàu 143. Bộ đội, du kích bến Vũng Rô và Hải quân tàu 143 kiên cường chống trả các cuộc tấn công của địch.

Với quyết tâm cao nhất, hơn nửa tấn thuốc nổ đã được trinh sát K60 đưa ra phá hủy tàu 143 trong đêm 17/2/1965, rồi thoát khỏi vòng vây của địch. Những ngày sau đó, chiến sự ở Vũng Rô và vùng ven diễn ra ác liệt, địch tăng cường đánh phá, phong tỏa, nên bến Vũng Rô khép lại nhiệm vụ tiếp nhận vũ khí từ miền Bắc.

Tàu 143 đến Vũng Rô - ảnh do không quân Mỹ chụp.
Tàu 143 đến Vũng Rô - ảnh do không quân Mỹ chụp.

Tàu 235 cảm tử ở Ninh Vân

47 năm qua bên chân núi Bà Nam, xã Ninh Vân, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa luôn thơm khói hương tưởng nhớ 14 thủy thủ tàu 235 hy sinh anh dũng. Những nhân chứng lịch sử kể lại, trưa 27/2/1968, tàu 235 do thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh chỉ huy, rời Hải Phòng vận chuyển 14 tấn vũ khí vào bến Hòn Hèo với những luồng hẹp và bãi đá ngầm. Sau hải trình vất vả, đêm 29/2/1968, tàu 235 vào bến Hòn Hèo nhưng vấp phải 7 tàu tuần tra của địch.

Thuyền trưởng động viên anh em bình tĩnh, sẵn sàng chiến đấu và chỉ huy tàu vào biển Ninh Phước bên chân núi Hòn Hèo rạng sáng 1/3/1968, thả những kiện vũ khí bọc nilon xuống biển để bộ đội, dân công ra vớt. Hơn 1 giờ sau, tàu 235 chạy ven núi về phía Ninh Vân. Có tới 7 tàu địch tăng tốc đuổi theo bao vây, nã đạn, máy bay địch giội pháo sáng và đạn rốc két. Khẩu DKZ trong tay thủy thủ Hà Minh Thật, Nguyễn Văn Phong giội thẳng về phía địch khiến một tàu bốc cháy.

Cuộc chiến đấu không cân sức diễn ra ác liệt, 5 người trên tàu 235 hy sinh, 9 người bị thương. Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh vẫn bám buồng lái, tính phương án kích bộc phá dưới hầm trước rồi cho tàu 235 lao thẳng vào tàu chiến của địch nhưng không may tàu hỏng máy, tất cả bơi vào phía núi để phá hủy tàu. Khi anh Vinh cùng đồng đội vào bờ thì tàu 235 nổ tung, địch tập trung lực lượng bao vây một góc núi Hòn Hèo.

Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh và thợ máy Ngô Văn Thứ cầm súng đánh trả tới viên đạn cuối cùng và đã hy sinh. 7 người còn lại dìu nhau vào núi suốt 10 ngày không lương thực, nước uống. Đến ngày thứ 11 thủy thủ Mai Văn Khung bị địch bắt khi tìm nước uống. Ngày thứ 12 liên lạc được du kích bến Hòn Hèo, nhưng thuyền phó Đoàn Văn Nhi mất tích. 5 người may mắn trở về đơn vị là Nguyễn Văn Phong, Hà Minh Thật, Lê Duy Mai, Vũ Long An và Lâm Quang Tuyến.

Nhớ lại sự kiện đó, ông Nguyễn Bá Cường (trú ở phường Ninh Thủy, thị xã Ninh Hòa; nguyên Trưởng trạm xá căn cứ Hòn Hèo, nguyên Bí thư Huyện ủy Ninh Hòa) kể: “Sau khi đất nước thống nhất, một người dân Ninh Vân phát hiện hài cốt thuyền phó Đoàn Văn Nhi trong một hang đá, cạnh đó có khẩu súng K54”.

Vợ ông Cường, bà Phạm Thị Hường – nguyên y tá căn cứ Hòn Hèo tâm sự : “Khi đưa 5 người còn lại về trạm xá, nhìn họ bị thương và kiệt sức, không ai cầm được nước mắt. Địch bao vây nên anh em ở căn cứ chỉ sống nhờ khoai núi, nhưng ai cũng muốn dành phần nhiều cho 5 thủy thủ”. Năm 1970, liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND, tên của anh hóa thành tên một hòn đảo ở huyện đảo Trường Sa.

Ba chiếc tàu không số đã được phá hủy trước khi địch thực hiện mưu toan chiếm đoạt. Hình hài những con tàu đó không còn nữa, nhưng tên tuổi mỗi tàu và chiến công huyền thoại của những sĩ quan Hải quân vẫn còn sống mãi với thời gian và lịch sử để các thế hệ cháu con luôn ngưỡng mộ và tự hào.

Trong Tạp chí “Lượt sóng” Hải quân ngụy thời đó đã phải thừa nhận kỳ tích anh hùng của Hải quân tàu 235: “Mười hai chiến hạm và hàng chục hải thuyền của Hoa Kỳ cùng quân lực Việt Nam Cộng hoà có phi cơ yểm trợ, đụng độ ác liệt với 1 tiểu đoàn Việt Cộng (thực tế 20 người - PV) gan góc và thiện chiến trên con tàu chở vũ khí từ Bắc Việt thâm nhập tiếp tế cho mặt trận giải phóng. Họ đã nổ súng đến viên đạn cuối cùng và hy sinh với con tàu bằng khối lượng hàng tấn bộc phá do chính tay họ tự huỷ không để lại một dấu vết…”.
Hữu Toàn

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...