Anh hùng “bác sĩ xe tăng” tuổi hai mươi

Ngày ấy, có một nam sinh viên năm thứ III, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã viết đơn tình nguyện đi bộ đội. Anh được nhận vào đơn vị tăng thiết giáp, vận hành một loại xe tăng đặc biệt nặng trên 50 tấn do Liên Xô giúp đỡ chi viện cho chiến trường miền Nam dùng để cứu kéo xe tăng hư hỏng trong trận địa về tuyến sau sửa chữa. Người lính lái xe tăng đặc biệt đó là Trung sĩ Phạm Văn Cán, Anh hùng Quân đội, đồng đội lính tăng thiết giáp hay gọi anh là “bác sĩ xe tăng”.

Những năm tháng cả dân tộc chống Mỹ cứu nước, nhiều thế hệ thanh niên rầm rập bước chân lên đường ra trận. Trong số đó, có rất nhiều sinh viên Hà Nội xếp bút nghiên, gác lại ước mơ, viết thư bằng máu, xung phong lên đường vào Nam chiến đấu.

Ngày ấy, có một nam sinh viên năm thứ III, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã viết đơn tình nguyện đi bộ đội. Anh được nhận vào đơn vị tăng thiết giáp, vận hành một loại xe tăng đặc biệt nặng trên 50 tấn do Liên Xô giúp đỡ chi viện cho chiến trường miền Nam dùng để cứu kéo xe tăng hư hỏng trong trận địa về tuyến sau sửa chữa. Người lính lái xe tăng đặc biệt đó là Trung sĩ Phạm Văn Cán, Anh hùng Quân đội, đồng đội lính tăng thiết giáp hay gọi anh là “bác sĩ xe tăng”.

Ngồi trò chuyện với anh trong căn nhà riêng nằm bên hông trụ sở Tỉnh ủy Đồng Nai, Anh hùng Phạm Văn Cán nhớ lại: “Lúc đó tôi còn quá trẻ, lý tưởng về lẽ sống làm người theo gương Anh hùng Lê Mã Lương “cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến đánh quân thù”. Thanh niên ngày đó rất giàu nhiệt huyết, sục sôi khí thế đấu tranh, từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường".

Năm 1971, Cán 21 tuổi, vừa học xong năm thứ III Đại học Bách khoa, nhiều bạn bè rục rịch du học hoặc tìm một chỗ làm việc tại Hà Nội. Riêng Cán, bố anh làm Chủ tịch xã Minh Tân (huyện Phú Xuyên, Hà Tây) phán một câu: “Việc học sau này chẳng muộn. Anh đi bộ đội chiến đấu giải phóng miền Nam mới là ước nguyện của tôi”.

Cán viết thư xung phong đi bộ đội, vào Binh chủng tăng thiếp giáp vì có trình độ về cơ khí, chế tạo máy ở Tam Dương, Vĩnh Phúc. Khóa huấn luyện điều khiển tăng cứu kéo đặc biệt của Liên Xô chế tạo, nặng trên 50 tấn, có trang bị hệ thống cần cẩu, nâng, kéo, thăm dò địa chất kéo lôi xe tăng thiết giáp bị hư hỏng và chết máy trong trận địa. Hai chiếc xe đặc biệt tăng viện cho chiến trường B.3 và B.2.

Vào tháng 3/1972, Phạm Văn Cán cùng đồng đội nhận xe tại Bằng Tường (Trung Quốc) lái băng băng về Bàu Nai, Lương Sơn (Hòa Bình) thì bị một trận bom B.52 phủ đầu như màn "chào hỏi". Nhận lệnh hành quân, đoàn tăng hơn 100 chiếc ngụy trang lá, ban đêm bật đèn rùa mò mẫm tiến vào Nam theo đường Trường Sơn.

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Văn Cán với xe tăng đặc chủng.
Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Văn Cán với xe tăng đặc chủng.

Khi xe đến Quảng Bình, lật cánh sang đường 20 (Quyết Thắng) trên đất Lào. Mỹ huy động các máy bay C.130 sử dụng tia lazer hồng ngoại cực mạnh, săn lùng mục tiêu di chuyển dưới chân dãy Trường Sơn, thi nhau trút bom bắn phá điên cuồng hàng đêm. Xe cứu kéo của đồng chí Mạnh lái bị trúng bom, hư hỏng, phải nằm lại sửa chữa. Lập tức Phạm Văn Cán được lệnh lái xe cứu kéo B.826 vượt lên trước vào B2, nhường lại B3 (Tây Nguyên) cho xe sau. Vượt trên 2.000km, ròng rã 5 tháng đội bom đạn, cuối cùng đoàn tăng thiết giáp đã về đến căn cứ Trung ương Cục Miền Nam tại Tây Ninh sẵn sàng vào trận.

Suốt chặng đường hành quân, Cán đã cứu kéo 73 lượt xe tăng sa lầy, hỏng máy, trúng đạn… được đơn vị cử đi dự hội nghị Binh chủng tại Lộc Ninh và được tuyên dương. Năm 1972, trên chiến trường An Lộc (Bình Long), lần đầu tiên tăng thiết giáp quân giải phóng xung trận khiến cho Mỹ - ngụy kinh hồn bạt vía. Đặc biệt còn có sự hiện diện của một chiếc tăng cứu kéo T.54 do Phạm Văn Cán lái và chỉ huy.

Đêm tối như mực đầu tháng 11/1972, Tiểu đoàn 21 Tăng thiết giáp B2, từ căn cứ Bù Đốp cắt rừng, phối hợp với Trung đoàn 429 và bộ binh bất ngờ bao vây đánh thẳng vào Bù Bộng, áp sát chi khu Kiến Đức, sân bay Nhân Cơ (Đắk Nông). Trận đánh ác liệt suốt 3 ngày đêm, Cán cùng 2 chiến sĩ lái xe cứu kéo xông vào trận địa, đưa ra ngoài an toàn 5 xe K.36 bị địch bắn hỏng và 1 xe T.54 lún hố sâu. Ngoài ra, các anh còn lôi 7 chiếc thiết giáp M.113 của Mỹ làm chiến lợi phẩm.

Cán được thưởng Huân chương Chiến công giải phóng hạng 3. Trong rất nhiều trận đánh dũng mãnh của Tăng thiết giáp Tiểu đoàn 21 tại chiến trường Dầu Tiếng, Bến Cát, Bình Long, Chơn Thành…, anh nhớ nhất là trận đánh vào ấp An Điền, Chơn Thành đầu tháng 4-1975 trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam. Đây là trận cứu xe tăng dưới hỏa lực cực mạnh của địch và bộ binh áp sát làm tăng trúng đạn và anh bị thương.

Lái xe Phạm Văn Cán nhận lệnh vào An Điền cứu kéo xe tăng bị hỏng trong đêm, xe đặc chủng của anh rơi vào trận địa dày đặc mìn và pháo của địch trút như mưa. Mấy chiến sĩ trong xe nhảy ra đạp trúng số mìn râu tôm hy sinh và bị thương. Các y tá cứu thương cũng đạp trúng mìn ba đợt liền. Cán và đồng đội đành khiêng 13 thương binh, liệt sĩ lên thùng xe chở ra ngoài.

Mờ sáng, xe đặc chủng được lệnh vào cứu kéo. Nhìn ra xa qua kính mắt cua, anh thấy xe tăng ta lao gần hết thân xuống hố bộc phá của công binh nên điều khiển xe đặc chủng quay ngang, hạ lưới ben thủy lực cắm xuống lớp đất, tăng ga hết cỡ mới lôi được xe hỏng lên khỏi hố dắt ra ngoài. Lần thứ 3 vào lôi thêm một xe nữa bị hỏng nằm dưới hố bom. Đạn, pháo địch bắn xối xả, anh điện về sở chỉ huy xin bắn yểm trợ để kéo xe tăng hỏng ra.

Bỗng dưng xe khựng lại chết máy, mùi khói khét lẹt xông lên… Một mảnh đạn găm vào sườn, bỏng rát do cháy trong hầm sàn xe tăng đến nay vẫn còn. Anh bình tĩnh dùng khí chữa cháy và nổ máy đưa xe ra khỏi trận địa. Sau trận này, Cán được thưởng Huân chương Chiến công giải phóng hạng nhì và kết nạp Đảng ngày 6/6/1974.

Ăn Tết rừng mùa khô năm 1975, Cán và đồng đội chuẩn bị bước vào chiến dịch đánh chi khu Dầu Tiếng. Ban chỉ huy lệnh cho xe đặc chủng vào kéo ra năm xe trúng đạn hỏng máy mất gần trọn đêm. Đêm thứ tư, xe đặc chủng vào cứu kéo tiếp gặp đạn bắn thẳng của địch dày đặc.

Cán điện yêu cầu pháo ta bắn chế áp địch rồi nhảy ra khỏi xe, chạy tới thò tay qua cửa lính lái, gài trả số về 0, cho xe đặc chủng quay áp sát che chắn để máy móc cáp rồi rú ga, vọt ra ngay. Giải phóng chi khu Dầu Tiếng, ta thu 5 xe địch, trong đó có chiếc xe M.48.

Tháng 4/1975, xe đặc chủng đi theo tăng thiết giáp đánh vào chi khu Chơn Thành. Sau 3 lần xông vào trận địa dày đặc hỏa lực địch, Cán đã kéo được 3 xe tăng bị hỏng ra ngoài an toàn dưới sự yểm trợ của pháo binh. Trận này, anh được tặng thưởng Huân chương Chiến công giải phóng hạng nhất và nằm Quân y điều trị vết thương hơn chục ngày. Sau đó, anh được điều về Ban Đảm bảo kỹ thuật sửa chữa của miền, theo đoàn xe tăng thiết giáp vượt sông Vàm Cỏ, tiến vào Sài Gòn lúc 12h30’ trưa 30/4/1975.

Ngày 15/1/1976, Chủ tịch Nước Tôn Đức Thắng đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Trung sĩ Phạm Văn Cán. Năm 1980, anh lập gia đình với chị Phan Thị Thanh Thiện, quê ở Đồng Tháp, là cán bộ Văn phòng Tỉnh ủy Đồng Nai. Anh chị có 2 con trai, con lớn đã tốt nghiệp Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh, đang làm việc cho một công ty tại Biên Hòa. Năm 1995, anh nghỉ hưu, là thương binh 3/4. Anh sống lặng lẽ với đời thường, gần như không ai biết đến anh, trừ đồng đội tăng thiết giáp đang cùng anh sưu tầm lịch sử viết về Binh chủng tăng thiết giáp và tìm đồng đội.

Hoàng Châu

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.