An ninh miền Nam với chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968: Dư âm không chỉ là tiếng súng

Tấm bia đá khắc tên 12 người anh hùng ngã xuống giữa sào huyệt địch. Dưới bầu trời mùa xuân phương Nam, lá cờ Tổ quốc bay phấp phới, màu đỏ thắm kiêu hãnh. Những ngày này, đồng đội các anh lần lượt trở về, lặng mình thắp nén nhang. Cách đây nửa thế kỷ, tuổi đôi mươi chia lửa mọi nẻo đường...

Cuối năm 1967, thất bại nặng nề sau hai cuộc phản công mùa khô đã khiến giới cầm quyền Mỹ lúng túng, dao động. Nắm bắt thời cơ đang nghiêng về hướng có lợi cho cách mạng, Bộ Chính trị đề ra chủ trương chiến lược: Tổng công kích, tổng khởi nghĩa để giành thắng lợi quyết định. Tháng 1-1968, Bộ Công an tổ chức Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 22. Hội nghị xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm của lực lượng Công an nhân dân trong năm 1968 là: giữ vững an ninh miền Bắc, phục vụ tốt công cuộc xây dựng kinh tế và sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước; chi viện tốt cho an ninh miền Nam …

Với tầm nhìn xa trông rộng, ngay từ năm 1955, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã quyết định thành lập Tổ cán bộ miền Nam trực thuộc Phòng Tổ chức cán bộ của Bộ Công an và chuẩn bị đội ngũ cán bộ chi viện an ninh miền Nam. Từ năm 1965-1968, Bộ Công an chi viện gần 2.000 cán bộ chiến sĩ ưu tú cho An ninh miền Nam, riêng năm 1968 chi viện 788 cán bộ chiến sĩ cho các chiến trường. Ra đi, ai cũng một lòng phơi phới, mong góp sức mình vào cuộc nổi dậy thần thánh của dân tộc.

Tham gia cuộc Tổng tiến công, lực lượng An ninh miền Nam đã huy động hơn 3.000 cán bộ chiến sĩ kết hợp với lực lượng tại chỗ tấn công mạnh mẽ vào các cơ quan đầu não, bộ máy kìm kẹp an ninh, cảnh sát, hệ thống kho tàng, giao thông, sân bay, trại giam của Mỹ - ngụy ở các đô thị miền Nam và các vùng nông thôn. Lực lượng công an làm tốt công tác nắm tình hình, cung cấp thông tin, giao liên dẫn đường, diệt ác trừ gian cũng như công tác điệp báo, an ninh vũ trang, trinh sát vũ trang, bảo vệ cơ quan của Đảng, cách mạng…

Mặt trận Huế và Sài Gòn - Gia Định là hai trong số các trọng điểm của cuộc tổng tiến công. Nguyên là cán bộ trinh sát vũ trang an ninh TP Huế tham gia 3 đợt Tổng tiến công vào năm 1968 đỏ lửa, đồng chí Hoàng Thức Bảo bồi hồi nhớ lại: "Trực tiếp tham gia đánh chiếm Huế 26 ngày đêm, tôi là một trong những cán bộ trinh sát vũ trang an ninh TP Huế đánh chiếm các mục tiêu ở cánh Bắc, 22 trận đánh địch ở khu Đông Ba, Gia Hội, hoàn thành nhiệm vụ chiếm lĩnh mục tiêu và đánh phản kích địch.

Bia tưởng niệm 12 anh hùng liệt sĩ thuộc An ninh T4, bảo vệ an toàn Bộ Tư lệnh tiền phương 2 trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968.
Bia tưởng niệm 12 anh hùng liệt sĩ thuộc An ninh T4, bảo vệ an toàn Bộ Tư lệnh tiền phương 2 trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968.

Cuộc chiến đấu bảo vệ cho nhân dân nổi dậy thành lập chính quyền cách mạng và chống lại hàng trăm trận phản kích của Mỹ - ngụy diễn ra cực kỳ quyết liệt, giành đi giật lại từng trận địa trong lòng nội thành Huế. Hàng chục cán bộ chiến sĩ an ninh hy sinh, bị thương vẫn không rời bỏ trận địa để bảo vệ lá cờ cách mạng trên kỳ đài Huế, bảo vệ tài sản, tính mạng nhân dân, góp phần giải phóng hơn 2.300 tù nhân bị địch giam cầm...

Sau khi có lệnh rút khỏi thành phố, các lực lượng an ninh và trinh sát an ninh TP Huế tiếp tục các hoạt động đợt 2, 3 của Tổng tấn công, diệt hàng trăm tên Mỹ - ngụy, chư hầu, làm thất bại kế hoạch quét và giữ, bình định của địch".

Sài Gòn - Gia Định là đầu não của chế độ Sài Gòn. Đây là nơi địch tập trung đông đảo lực lượng nhất, bố trí bộ máy kìm kẹp, ruồng bố dày đặc từ trung ương đến thôn xóm. Thiếu tá Lê Việt Bình, nguyên trinh sát vũ trang nội đô An ninh Khu Sài Gòn - Gia Định (An ninh T4) cho biết, trinh sát vũ trang nội đô là một bộ phận trọng yếu của lực lượng An ninh T4. Họ không có căn cứ đóng quân mà phải luôn di chuyển chỗ ở để đánh địch, diệt địch và xây dựng cơ sở cách mạng trong lòng địch.

Để che mắt, chiến sĩ trinh sát vũ trang nội đô phải đóng nhiều vai khác nhau, lúc là lính biệt động quân hay thủy quân lục chiến, lúc lại hóa thân thành thợ hồ, người bán vé số dạo… Sống trong lòng dân đùm bọc, thương yêu, lực lượng trinh sát vũ trang nội đô đã làm nên vô vàn chiến công lừng lẫy mà đến bây giờ Thiếu tá Lê Việt Bình vẫn không khỏi tự hào khi kể lại cho con cháu.

Đó là trận đánh vào Đại sứ quán Philippines vào mờ sáng mồng Một Tết Mậu Thân. Trận đánh đó, đồng chí Nguyễn Văn Hưng (Tư Hưng) là người giật nụ xòe cho bộc phá nổ tung cổng sắt chính của sứ quán để đồng đội tiến công. Lập tức, đồng chí Võ Văn Ngăn (Hai Ngăn) ôm bộc phá lao thẳng vào tòa nhà làm bộc phá nổ rung chuyển cả một vùng. Sự hy sinh anh dũng của hai đồng chí đã mở đường cho 4 chiến sĩ còn lại tiến lên đánh tan xác hai chiếc xe cảnh sát, làm sập tầng lầu sứ quán, tiêu diệt 11 cảnh sát…

Với chiến thuật "bỏ quên đồ", các trinh sát trong vai lính ngụy khiến chính giới Sài Gòn hoang mang vì thực hiện hai vụ nổ long trời bằng mìn tự tạo tại quán Thanh Hải và quán Nghệ sĩ, tiêu diệt và làm bị thương gần 100 tên ác ôn, đầu sỏ. Vụ tướng tình báo Nguyễn Văn Kiểm, Tham mưu trưởng an ninh Phủ Tổng thống bị trinh sát vũ trang nội đô trừng trị hay vụ ám sát hụt Thủ tướng Trần Văn Hương… khiến chính quyền Sài Gòn khiếp vía.

Đi qua đường Lãnh Bình Thăng, quận 11, TP Hồ Chí Minh ngày nay, người ta thấy tấm bia tưởng niệm ghi tạc chiến công của 12 người anh hùng trẻ tuổi thuộc Phân đội An ninh vũ trang nằm yên ả dưới vòm lá xanh mát. Ra đi mùa xuân năm ấy, người lớn nhất mới 29 tuổi, nhỏ nhất chỉ 18.

Đó là trận đánh tiêu biểu nhất của chiến sĩ An ninh T4 nhưng cũng là nỗi đau thương mất mát không nguôi cho người ở lại. Nhận nhiệm vụ bảo vệ an toàn cho đồng chí Võ Văn Kiệt và các đồng chí khác của Bộ Tư lệnh tiền phương 2, 12 chiến sĩ an ninh đã chiến đấu vô cùng quả cảm ngay giữa sào huyệt của địch.

Ngày mùng Hai Tết Mậu Thân, đoàn chở các đồng chí của Bộ Tư lệnh tiền phương 2 hành quân từ Bắc Bình Chánh, luồn lách qua nhiều đồn bốt, bí mật áp sát trường đua Phú Thọ - Chợ Thiếc để vào Sài Gòn. Địch phát hiện, chúng tập trung lực lượng mạnh hòng tiêu diệt đoàn. 12 chiến sĩ An ninh T4 chốt lại chiến đấu chặn đường để bảo vệ Bộ Tư lệnh tiền phương 2 thoát ra ngoài an toàn.

Khi đoàn vừa rút thì một tiểu đoàn biệt động quân, cảnh sát dã chiến Sài Gòn ồ ạt tấn công trường đua Phú Thọ. Suốt đêm mồng 2, cả khu vực ràn rạt tiếng súng. Phía ta chỉ có 12 người ở 12 vị trí nhưng đối phương lại tưởng như có đến 12 đơn vị bộ đội. Dưới sự che chở, tiếp tế của quần chúng, các chiến sĩ tiêu diệt tại chỗ hơn 120 tên và nhiều vũ khí, phương tiện của địch.

Thế nhưng vì lực lượng của địch quá mạnh, đến mồng 5 Tết, 10 đồng chí hy sinh. Còn lại đồng chí Phạm Minh Trung và Lê Văn Tăng lùi về phòng ngự ở nghĩa địa Phú Thọ Hòa. Mặc địch điên cuồng bắn phá, bao vây nghĩa địa suốt một ngày, mặc thân thể đầy vết thương hành hạ, hai anh vẫn nã đạn về phía quân thù. Chứng kiến nhiều binh lính bỏ mạng, một xe tăng bị bắn cháy, chúng điên tiết áp sát để bắt cho bằng được hai chiến sĩ an ninh cứng đầu. Dùng nhiều đòn tra tấn dã man lẫn lời ngon ngọt dụ dỗ nhưng chúng không moi được thông tin nào. Như lớp lớp cha anh đi trước, người tù ấy chết cho tự do chứ không bao giờ chịu khuất phục bạo quyền.

Từ những người con anh dũng, Xuân Mậu Thân, dải đất từ Quảng Trị đến Cà Mau rung chuyển vì cuộc tổng công kích đồng loạt nổi dậy của quân và dân ta vào 4 thành phố lớn, 37 thị xã, 64 thị trấn, quận lị trên toàn miền Nam. Bình luận về sự kiện này, tờ "Thời báo New York" số ra ngày 9-2-1968 kinh ngạc gọi đây là "một hành động bất ngờ thần thánh, một lực lượng địch tản mát và không ai thấy được, bị săn đuổi khắp nơi không lúc nào ngừng, bỗng dưng xuất hiện và đồng loạt tấn công ở hàng trăm trận địa trên khắp nước...

Chính bản thân cuộc tấn công đã tác động mạnh vào dân chúng Mỹ chứ không phải việc đánh bại cuộc tấn công ấy". Cuộc nổi dậy xuân Mậu Thân càng làm bùng nổ phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam của nhân dân Mỹ. Sự kiện này đã làm thất bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của Mỹ, buộc Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán.

Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an khẳng định, những chiến công chói lọi ấy trước hết bắt nguồn từ tư duy chiến lược độc đáo, sự chỉ đạo kịp thời, đúng đắn của Đảng trên cơ sở phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, mà nòng cốt là lực lượng vũ trang giải phóng, trong đó có lực lượng Công an nhân dân.

Những bài học kinh nghiệm rút ra từ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Lớp lớp thế hệ Công an nhân dân vẫn coi đó là bài học vô giá mà cha ông đã đánh đổi bằng xương máu, bằng nhiệt huyết thanh xuân để gìn giữ và phát huy trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ màu xanh hòa bình hôm nay và mai sau.

Quỳnh Nga

Các tin khác

Những người đối mặt với hiểm nguy và giặc lửa

Những người đối mặt với hiểm nguy và giặc lửa

Trong những thời khắc cam go nhất của sự sống, hình ảnh người chiến sĩ Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) luôn hiện lên như điểm tựa vững chắc, sẵn sàng đối mặt hiểm nguy để giành lại sự sống cho người dân. Niềm vui của họ không ồn ào, không phô trương, mà lặng lẽ lắng lại trong sự an toàn của người dân, trong từng ánh mắt, nụ cười và những lá thư cảm ơn giản dị nhưng đầy ý nghĩa.

"Kế hoạch CM12" - dấu ấn mới của Điện ảnh CAND

"Kế hoạch CM12" - dấu ấn mới của Điện ảnh CAND

Điện ảnh Công an nhân dân (CAND) vừa bắt tay vào sản xuất bộ phim truyền hình dài tập "Kế hoạch CM12". Bộ phim tái hiện một trong những chiến công đặc biệt, mang dấu ấn sâu đậm của lực lượng CAND ở lĩnh vực phản gián trong những năm 1981-1984 mà ít người được biết. Không chỉ là một bộ phim về nghiệp vụ, bộ phim chứa đựng thông điệp về bản lĩnh, trí tuệ và sự nhân văn của lực lượng CAND Việt Nam.

Thượng úy Công an tạo clip "viral"

Thượng úy Công an tạo clip "viral"

Tuần qua, một clip tuyên truyền Luật Trật tự an toàn giao thông (TTATGT) đường bộ của Công an xã A Lưới (TP Huế) rất sinh động, ấn tượng đã gây "bão" trên mạng xã hội. Cùng với nhiều clip tuyên truyền khác của cán bộ, chiến sĩ Công an ở nhiều đơn vị, các clip tuyên truyền pháp luật như thế đã tạo viral (lan tỏa) trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem và bình luận, mang lại hiệu quả tuyên truyền tích cực trong cộng đồng.

Khát vọng cống hiến của người “truyền lửa”

Khát vọng cống hiến của người “truyền lửa”

Dưới tiết trời nắng ấm của một ngày cuối tháng 3, chúng tôi gặp Thiếu úy Nguyễn Thị Phương Anh, cán bộ Khoa An ninh chính trị nội bộ, Trường Đại học An ninh nhân dân (Bộ Công an) cũng là lúc em vừa trở về sau chuyến công tác ở TP Hà Nội. Phương Anh là một trong 20 gương mặt trẻ Công an vừa được Bộ Công an tuyên dương, trao giải thưởng “Gương mặt trẻ Công an tiêu biểu” năm 2025.

Người lính trở về từ ký ức làng

Người lính trở về từ ký ức làng

Tháng Tư lại về trên làng tôi, một ngôi làng ở Diễn Châu Nghệ An - lặng lẽ mà thấm sâu như một miền ký ức cũ. Gió từ cánh đồng thổi qua, mang theo hương lúa trổ bông dìu dịu, quyện trong sắc nắng cuối xuân còn vương chút êm đềm.

Người kể chuyện Kế hoạch phản gián CM-12

Người kể chuyện Kế hoạch phản gián CM-12

Thời gian gần đây, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức - nguyên Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ 1, Bộ Công an - trở thành tác giả có nhiều đầu sách được NXB CAND ấn hành. Gắn bó với trang viết từ khi còn là một người lính nghiệp vụ, sau khi nghỉ hưu, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức có nhiều thời gian hơn dành cho công việc viết lách mà ông yêu thích từ thuở thiếu thời.

Thơ Xuân mới: Khắc họa thành công hình tượng người chiến sĩ CAND

Thơ Xuân mới: Khắc họa thành công hình tượng người chiến sĩ CAND

1.118 tác giả dự thi với hơn 3.000 tác phẩm là những con số “biết nói” chứng tỏ sức hấp dẫn của cuộc thi thơ mang tên “Xuân mới” do Chi hội Nhà văn Công an tổ chức. Hàng nghìn tác giả thuộc nhiều độ tuổi, ngành nghề, vùng miền khác nhau đã cùng hội tụ so tài, tạo nên một bức tranh thi ca muôn màu, muôn sắc, phong phú về chủ đề, đa dạng về bút pháp, linh hoạt về giọng điệu, mới mẻ trong cách thể nghiệm.

Bền bỉ hành trình lan tỏa văn hóa đọc

Bền bỉ hành trình lan tỏa văn hóa đọc

Từ cuối tháng 3 đến hết tháng 4 hằng năm, Trung tá Đỗ Thu Thơm, Giám đốc Thư viện CAND lại tất bật với các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam trong lực lượng CAND.

“Lính chiến” kể chuyện đánh án

“Lính chiến” kể chuyện đánh án

Nhiều đường dây lừa đảo kinh tế quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi liên tiếp bị bóc gỡ, bắt giữ nhiều đối tượng, thu hồi tài sản không nhỏ cho Nhà nước và Nhân dân... Một trong những người trực tiếp tham gia, góp phần quan trọng làm nên sự thành công của những chuyên án đặc biệt ấy là Đại úy Nguyễn Hữu Dũng (Công an phường Cầu Giấy, TP Hà Nội).

"Đất cháy": Khi "đất" chưa nguội và "lửa" còn âm ỉ

"Đất cháy": Khi "đất" chưa nguội và "lửa" còn âm ỉ

Trong nhiều năm, văn học viết về lực lượng Công an nhân dân thường vận hành trong một quỹ đạo khá ổn định, lấy sự kiện làm trung tâm, tổ chức tự sự quanh mô hình xung đột - truy quét - chiến thắng, và khép lại bằng sự khẳng định trật tự. Ở đó, văn học chủ yếu đóng vai trò minh chứng cho một chân lý có sẵn. Sự kiện được kể lại như một bằng chứng, hơn là như một vấn đề cần suy tư.

Nguyện ước mùa xuân từ châu Phi

Nguyện ước mùa xuân từ châu Phi

Lời tòa soạn: Với những sĩ quan Công an thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở những miền đất xa xôi của châu Phi, cuộc sống không chỉ là nhịp công việc căng thẳng giữa nắng rát mưa tuôn, mà vẫn có những lúc lắng lại tâm tư, vút bay cảm xúc đẹp đẽ về quê hương xứ sở, về tình đồng nghiệp quốc tế, những ước muốn ngân lên nơi con tim nặng lòng với lục địa đen. Xin giới thiệu tới độc giả những nguyện ước thiêng liêng của các sĩ quan Công an từ châu Phi.

Phố nhỏ với ký ức cuộc bầu cử đầu tiên

Phố nhỏ với ký ức cuộc bầu cử đầu tiên

Phố Hàng Vôi (Hà Nội) dài hơn 300m, rộng 8m, chạy từ phố Lò Sũ đến ngã tư phố Ngô Quyền giao với Tông Đản, nối liền với phố Hàng Tre. Đây nguyên là đất thôn Kiếm Hồ, Trừng Thanh thuộc tổng Tả Túc (sau là tổng Phúc Lâm), huyện Thọ Xương, kinh thành Thăng Long xưa. Phố này trước đây nằm sát bờ sông Hồng, thuận tiện cho thuyền bè chở vôi các nơi cập bến, có nhiều chỗ nung vôi và buôn bán vôi, do đó có tên là Hàng Vôi.

Tôn vinh các giá trị của thi ca

Tôn vinh các giá trị của thi ca

Ngày Thơ Việt Nam đã diễn ra sôi động trên địa bàn cả nước trong dịp Tết Nguyên tiêu. Ngày Thơ Việt Nam chính thức ra đời đến nay được 24 năm, nhưng ở một số địa phương, sự kiện Ngày Thơ đã được tổ chức trước đó như ở tỉnh Quảng Ninh vào năm 1988, Đêm thơ Núi Nhạn (tỉnh Phú Yên cũ) vào năm 1980.

Cho bản làng yên vui

Cho bản làng yên vui

Những ngày đầu năm mới, bước chân của những cán bộ, chiến sĩ Công an xã Mường Chanh, tỉnh Sơn La ngày đêm bám bản, bám mường, đến với đồng bào các bản, các xóm để tuyên truyền, vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, giữ gìn an ninh, trật tự, mang lại cuộc sống bình yên cho mỗi mái nhà.

Giá trị của tầm vóc chiến lược

Giá trị của tầm vóc chiến lược

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định chân lý: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng chân lý ấy không bao giờ thay đổi”. Chân lý của Người đồng thời cũng thể hiện tầm vóc tư tưởng và chiến lược phát triển tương lai đất nước.

Gìn giữ giá trị di sản nghệ thuật của danh họa Lê Bá Đảng

Gìn giữ giá trị di sản nghệ thuật của danh họa Lê Bá Đảng

Nhân dịp Tết Bính Ngọ 2026, từ ngày 31/1 đến 28/2, gia đình họa sĩ Lê Bá Đảng phối hợp Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức triển lãm “Ngựa và hoa trong sáng tác của họa sĩ Lê Bá Đảng”. Thành phố Đà Nẵng là nơi họa sĩ Lê Bá Đảng xuất dương sang Pháp bằng tàu thủy vào năm 1939 và thật ý nghĩa khi triển lãm được tổ chức tại đây sau khi toàn bộ di sản của ông được đưa về nước.

Bồi đắp sức mạnh nội sinh của dân tộc

Bồi đắp sức mạnh nội sinh của dân tộc

Khai xuân mới 2026, khi Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có những phát biểu rất quan trọng.

Xuân về theo bước chân anh

Xuân về theo bước chân anh

Giữa những ngày cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ tuyệt đối an toàn Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Tết Nguyên đán Bính Ngọ, trên nhiều nẻo đường, các cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Bắc Ninh làm nhiệm vụ truy bắt đối tượng truy nã vẫn lặng lẽ bám địa bàn, vượt khó khăn, hiểm nguy...

Nước kiệu mùa xuân

Nước kiệu mùa xuân

Trong tâm thức của người Á Đông, năm Ngựa thường gợi lên những cuộc viễn du. Ngựa là vó câu tung hoành, là chí ở bốn phương, là những thảo nguyên bao la gió lộng. Nhưng, khi tờ lịch cuối cùng của năm cũ rơi xuống, nhường chỗ cho rạng đông của năm mới Bính Ngọ 2026, tôi lại không nghĩ về những chuyến đi tìm danh vọng hay những cuộc chinh phạt ồn ào.

Căn tính Việt như mầm xanh cội

Căn tính Việt như mầm xanh cội

Đất nước mình như câu hát “sáng chắn bão dông, chiều ngăn nắng lửa”, biểu thị một trầm tích lịch sử của mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước, chính điều ấy rèn luyện ý chí và nghị lực để vượt qua những nguy nan, hiên ngang sống một cuộc đời xứng danh giống nòi Tiên Rồng. Từ trong những khó khăn đến kiệt cùng người Việt mình vẫn cố gắng sống, chung một lòng hướng về nhau, dìu dắt nhau đứng dậy và chia sẻ ngọt bùi cho nhau.