An ninh miền Nam với chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968: Dư âm không chỉ là tiếng súng

Tấm bia đá khắc tên 12 người anh hùng ngã xuống giữa sào huyệt địch. Dưới bầu trời mùa xuân phương Nam, lá cờ Tổ quốc bay phấp phới, màu đỏ thắm kiêu hãnh. Những ngày này, đồng đội các anh lần lượt trở về, lặng mình thắp nén nhang. Cách đây nửa thế kỷ, tuổi đôi mươi chia lửa mọi nẻo đường...

Cuối năm 1967, thất bại nặng nề sau hai cuộc phản công mùa khô đã khiến giới cầm quyền Mỹ lúng túng, dao động. Nắm bắt thời cơ đang nghiêng về hướng có lợi cho cách mạng, Bộ Chính trị đề ra chủ trương chiến lược: Tổng công kích, tổng khởi nghĩa để giành thắng lợi quyết định. Tháng 1-1968, Bộ Công an tổ chức Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 22. Hội nghị xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm của lực lượng Công an nhân dân trong năm 1968 là: giữ vững an ninh miền Bắc, phục vụ tốt công cuộc xây dựng kinh tế và sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước; chi viện tốt cho an ninh miền Nam …

Với tầm nhìn xa trông rộng, ngay từ năm 1955, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đã quyết định thành lập Tổ cán bộ miền Nam trực thuộc Phòng Tổ chức cán bộ của Bộ Công an và chuẩn bị đội ngũ cán bộ chi viện an ninh miền Nam. Từ năm 1965-1968, Bộ Công an chi viện gần 2.000 cán bộ chiến sĩ ưu tú cho An ninh miền Nam, riêng năm 1968 chi viện 788 cán bộ chiến sĩ cho các chiến trường. Ra đi, ai cũng một lòng phơi phới, mong góp sức mình vào cuộc nổi dậy thần thánh của dân tộc.

Tham gia cuộc Tổng tiến công, lực lượng An ninh miền Nam đã huy động hơn 3.000 cán bộ chiến sĩ kết hợp với lực lượng tại chỗ tấn công mạnh mẽ vào các cơ quan đầu não, bộ máy kìm kẹp an ninh, cảnh sát, hệ thống kho tàng, giao thông, sân bay, trại giam của Mỹ - ngụy ở các đô thị miền Nam và các vùng nông thôn. Lực lượng công an làm tốt công tác nắm tình hình, cung cấp thông tin, giao liên dẫn đường, diệt ác trừ gian cũng như công tác điệp báo, an ninh vũ trang, trinh sát vũ trang, bảo vệ cơ quan của Đảng, cách mạng…

Mặt trận Huế và Sài Gòn - Gia Định là hai trong số các trọng điểm của cuộc tổng tiến công. Nguyên là cán bộ trinh sát vũ trang an ninh TP Huế tham gia 3 đợt Tổng tiến công vào năm 1968 đỏ lửa, đồng chí Hoàng Thức Bảo bồi hồi nhớ lại: "Trực tiếp tham gia đánh chiếm Huế 26 ngày đêm, tôi là một trong những cán bộ trinh sát vũ trang an ninh TP Huế đánh chiếm các mục tiêu ở cánh Bắc, 22 trận đánh địch ở khu Đông Ba, Gia Hội, hoàn thành nhiệm vụ chiếm lĩnh mục tiêu và đánh phản kích địch.

Bia tưởng niệm 12 anh hùng liệt sĩ thuộc An ninh T4, bảo vệ an toàn Bộ Tư lệnh tiền phương 2 trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968.
Bia tưởng niệm 12 anh hùng liệt sĩ thuộc An ninh T4, bảo vệ an toàn Bộ Tư lệnh tiền phương 2 trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968.

Cuộc chiến đấu bảo vệ cho nhân dân nổi dậy thành lập chính quyền cách mạng và chống lại hàng trăm trận phản kích của Mỹ - ngụy diễn ra cực kỳ quyết liệt, giành đi giật lại từng trận địa trong lòng nội thành Huế. Hàng chục cán bộ chiến sĩ an ninh hy sinh, bị thương vẫn không rời bỏ trận địa để bảo vệ lá cờ cách mạng trên kỳ đài Huế, bảo vệ tài sản, tính mạng nhân dân, góp phần giải phóng hơn 2.300 tù nhân bị địch giam cầm...

Sau khi có lệnh rút khỏi thành phố, các lực lượng an ninh và trinh sát an ninh TP Huế tiếp tục các hoạt động đợt 2, 3 của Tổng tấn công, diệt hàng trăm tên Mỹ - ngụy, chư hầu, làm thất bại kế hoạch quét và giữ, bình định của địch".

Sài Gòn - Gia Định là đầu não của chế độ Sài Gòn. Đây là nơi địch tập trung đông đảo lực lượng nhất, bố trí bộ máy kìm kẹp, ruồng bố dày đặc từ trung ương đến thôn xóm. Thiếu tá Lê Việt Bình, nguyên trinh sát vũ trang nội đô An ninh Khu Sài Gòn - Gia Định (An ninh T4) cho biết, trinh sát vũ trang nội đô là một bộ phận trọng yếu của lực lượng An ninh T4. Họ không có căn cứ đóng quân mà phải luôn di chuyển chỗ ở để đánh địch, diệt địch và xây dựng cơ sở cách mạng trong lòng địch.

Để che mắt, chiến sĩ trinh sát vũ trang nội đô phải đóng nhiều vai khác nhau, lúc là lính biệt động quân hay thủy quân lục chiến, lúc lại hóa thân thành thợ hồ, người bán vé số dạo… Sống trong lòng dân đùm bọc, thương yêu, lực lượng trinh sát vũ trang nội đô đã làm nên vô vàn chiến công lừng lẫy mà đến bây giờ Thiếu tá Lê Việt Bình vẫn không khỏi tự hào khi kể lại cho con cháu.

Đó là trận đánh vào Đại sứ quán Philippines vào mờ sáng mồng Một Tết Mậu Thân. Trận đánh đó, đồng chí Nguyễn Văn Hưng (Tư Hưng) là người giật nụ xòe cho bộc phá nổ tung cổng sắt chính của sứ quán để đồng đội tiến công. Lập tức, đồng chí Võ Văn Ngăn (Hai Ngăn) ôm bộc phá lao thẳng vào tòa nhà làm bộc phá nổ rung chuyển cả một vùng. Sự hy sinh anh dũng của hai đồng chí đã mở đường cho 4 chiến sĩ còn lại tiến lên đánh tan xác hai chiếc xe cảnh sát, làm sập tầng lầu sứ quán, tiêu diệt 11 cảnh sát…

Với chiến thuật "bỏ quên đồ", các trinh sát trong vai lính ngụy khiến chính giới Sài Gòn hoang mang vì thực hiện hai vụ nổ long trời bằng mìn tự tạo tại quán Thanh Hải và quán Nghệ sĩ, tiêu diệt và làm bị thương gần 100 tên ác ôn, đầu sỏ. Vụ tướng tình báo Nguyễn Văn Kiểm, Tham mưu trưởng an ninh Phủ Tổng thống bị trinh sát vũ trang nội đô trừng trị hay vụ ám sát hụt Thủ tướng Trần Văn Hương… khiến chính quyền Sài Gòn khiếp vía.

Đi qua đường Lãnh Bình Thăng, quận 11, TP Hồ Chí Minh ngày nay, người ta thấy tấm bia tưởng niệm ghi tạc chiến công của 12 người anh hùng trẻ tuổi thuộc Phân đội An ninh vũ trang nằm yên ả dưới vòm lá xanh mát. Ra đi mùa xuân năm ấy, người lớn nhất mới 29 tuổi, nhỏ nhất chỉ 18.

Đó là trận đánh tiêu biểu nhất của chiến sĩ An ninh T4 nhưng cũng là nỗi đau thương mất mát không nguôi cho người ở lại. Nhận nhiệm vụ bảo vệ an toàn cho đồng chí Võ Văn Kiệt và các đồng chí khác của Bộ Tư lệnh tiền phương 2, 12 chiến sĩ an ninh đã chiến đấu vô cùng quả cảm ngay giữa sào huyệt của địch.

Ngày mùng Hai Tết Mậu Thân, đoàn chở các đồng chí của Bộ Tư lệnh tiền phương 2 hành quân từ Bắc Bình Chánh, luồn lách qua nhiều đồn bốt, bí mật áp sát trường đua Phú Thọ - Chợ Thiếc để vào Sài Gòn. Địch phát hiện, chúng tập trung lực lượng mạnh hòng tiêu diệt đoàn. 12 chiến sĩ An ninh T4 chốt lại chiến đấu chặn đường để bảo vệ Bộ Tư lệnh tiền phương 2 thoát ra ngoài an toàn.

Khi đoàn vừa rút thì một tiểu đoàn biệt động quân, cảnh sát dã chiến Sài Gòn ồ ạt tấn công trường đua Phú Thọ. Suốt đêm mồng 2, cả khu vực ràn rạt tiếng súng. Phía ta chỉ có 12 người ở 12 vị trí nhưng đối phương lại tưởng như có đến 12 đơn vị bộ đội. Dưới sự che chở, tiếp tế của quần chúng, các chiến sĩ tiêu diệt tại chỗ hơn 120 tên và nhiều vũ khí, phương tiện của địch.

Thế nhưng vì lực lượng của địch quá mạnh, đến mồng 5 Tết, 10 đồng chí hy sinh. Còn lại đồng chí Phạm Minh Trung và Lê Văn Tăng lùi về phòng ngự ở nghĩa địa Phú Thọ Hòa. Mặc địch điên cuồng bắn phá, bao vây nghĩa địa suốt một ngày, mặc thân thể đầy vết thương hành hạ, hai anh vẫn nã đạn về phía quân thù. Chứng kiến nhiều binh lính bỏ mạng, một xe tăng bị bắn cháy, chúng điên tiết áp sát để bắt cho bằng được hai chiến sĩ an ninh cứng đầu. Dùng nhiều đòn tra tấn dã man lẫn lời ngon ngọt dụ dỗ nhưng chúng không moi được thông tin nào. Như lớp lớp cha anh đi trước, người tù ấy chết cho tự do chứ không bao giờ chịu khuất phục bạo quyền.

Từ những người con anh dũng, Xuân Mậu Thân, dải đất từ Quảng Trị đến Cà Mau rung chuyển vì cuộc tổng công kích đồng loạt nổi dậy của quân và dân ta vào 4 thành phố lớn, 37 thị xã, 64 thị trấn, quận lị trên toàn miền Nam. Bình luận về sự kiện này, tờ "Thời báo New York" số ra ngày 9-2-1968 kinh ngạc gọi đây là "một hành động bất ngờ thần thánh, một lực lượng địch tản mát và không ai thấy được, bị săn đuổi khắp nơi không lúc nào ngừng, bỗng dưng xuất hiện và đồng loạt tấn công ở hàng trăm trận địa trên khắp nước...

Chính bản thân cuộc tấn công đã tác động mạnh vào dân chúng Mỹ chứ không phải việc đánh bại cuộc tấn công ấy". Cuộc nổi dậy xuân Mậu Thân càng làm bùng nổ phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam của nhân dân Mỹ. Sự kiện này đã làm thất bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của Mỹ, buộc Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán.

Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an khẳng định, những chiến công chói lọi ấy trước hết bắt nguồn từ tư duy chiến lược độc đáo, sự chỉ đạo kịp thời, đúng đắn của Đảng trên cơ sở phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, mà nòng cốt là lực lượng vũ trang giải phóng, trong đó có lực lượng Công an nhân dân.

Những bài học kinh nghiệm rút ra từ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Lớp lớp thế hệ Công an nhân dân vẫn coi đó là bài học vô giá mà cha ông đã đánh đổi bằng xương máu, bằng nhiệt huyết thanh xuân để gìn giữ và phát huy trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ màu xanh hòa bình hôm nay và mai sau.

Quỳnh Nga

Các tin khác

Trung tá Công an nhập vai “Những người con của nhân dân”

Trung tá Công an nhập vai “Những người con của nhân dân”

Trong dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống CAND (19/8/1945 – 19/8/2025), đông đảo khán giả được thưởng thức những thước phim tài liệu chân thực, xúc động về cố Bộ trưởng Bộ Công an Trần Quốc Hoàn qua hai bộ phim “Người công an cách mạng” và “Những người con của nhân dân”. Nhưng ít ai biết rằng, người vinh dự đảm nhiệm vai Bộ trưởng đầu tiên của ngành Công an là một cán bộ Công an “xịn” nhưng “ngoại đạo” với diễn xuất.

Huyền thoại viết bằng máu của nữ chiến sĩ an ninh

Huyền thoại viết bằng máu của nữ chiến sĩ an ninh

Trong những trang sử vàng của lực lượng An ninh nhân dân 80 năm qua, có những huyền thoại được viết bằng máu và lòng trung kiên. Nữ anh hùng liệt sĩ Bùi Thị Cúc (tức Trần Thị Lan) là một biểu tượng bất tử như thế. Phía sau chiến công lẫy lừng là câu chuyện bi tráng về lòng quả cảm và khí tiết kiên trung của nữ chiến sĩ anh hùng đất Hưng Yên.

"30 ngày nước rút" của Thượng úy Đỗ Văn Linh

"30 ngày nước rút" của Thượng úy Đỗ Văn Linh

Từ những video chia sẻ kiến thức miễn phí trên mạng xã hội đến cộng đồng học tập với hơn 300.000 người theo dõi, hành trình của Thượng úy Đỗ Văn Linh đã góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho hàng nghìn học sinh trên cả nước.

Khát vọng bình yên từ thao trường rực lửa

Khát vọng bình yên từ thao trường rực lửa

Khi mỗi chiến sĩ CAND mang trong mình khát vọng bình yên của Nhân dân làm mục tiêu chiến đấu, thì thao trường dù có khắc nghiệt đến đâu cũng trở thành mảnh đất tâm hồn xanh tươi, nơi ươm mầm cho những chiến công thầm lặng.

Vị đại tá ở Chiến khu R

Vị đại tá ở Chiến khu R

Trong chuyến công tác đầu tháng 5/2026 tìm tư liệu về truyền thống Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ), tôi có may mắn được gặp Đại tá Nguyễn Phong Giang - nguyên cán bộ Đoàn 180 An ninh vũ trang (viết tắt là Đoàn 180) miền Nam, đơn vị trực tiếp chiến đấu, bảo vệ Trung ương Cục miền Nam.

Nơi suối nguồn Roòng Khoa

Nơi suối nguồn Roòng Khoa

Hòa vào cái oi ả của nắng hè và râm ran tiếng ve, chúng tôi ngược cung đường Đông Bắc trong hành trình về An toàn khu (ATK) Định Hóa, dừng chân ở xóm Roòng Khoa (xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên) nơi ra đời của Hội Nhà báo Việt Nam, là suối nguồn lưu giữ dấu ấn quan trọng trong lịch sử Báo chí Cách mạng.

Dấu ấn bản lĩnh thép của người lính cận vệ

Dấu ấn bản lĩnh thép của người lính cận vệ

Tiếng súng chát chúa, tiếng xe gầm rú và khói thuốc súng đặc quánh trong một tình huống nghẹt thở: Yếu nhân bị các nhóm khủng bố tấn công dồn dập bằng cả thiết bị bay không người lái (UAV) lẫn hỏa lực hạng nặng. Giữa lằn ranh sinh tử ấy, những người lính Bộ Tư lệnh cảnh vệ (K01), Bộ Công an đã mưu trí, dũng cảm dùng chính thân mình làm lá chắn, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho mục tiêu.

Mùa thi trong mỗi gia đình

Mùa thi trong mỗi gia đình

Kì thi tốt nghiệp THPT 2026 đang tới gần, cùng với nhiệt độ cao của mùa hè, ở những cổng trường, trong các phòng thi hay trong bữa cơm nhiều gia đình cũng đang nóng lên với sự hồi hộp, lo âu, hy vọng.

Hạnh phúc khi được phục vụ nhân dân

Hạnh phúc khi được phục vụ nhân dân

Nhiệt huyết bền bỉ suốt 2 thập kỷ với nhiều đổi mới phát huy hiệu quả trong thực tiễn, Thượng tá Nguyễn Thành Lâm đã góp phần xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an Thủ đô gần dân, trách nhiệm, hạnh phúc khi được phục vụ nhân dân.

Nâng đỡ những cuộc đời lầm lỡ

Nâng đỡ những cuộc đời lầm lỡ

Một ngày tháng 5, chúng tôi có mặt tại Trại giam Xuân Nguyên thuộc Bộ Công an. Cái nắng oi ả càng làm cho không khí làm việc tại trại trở nên “nóng” hơn. Từ Ban Giám thị đến từng cán bộ, chiến sĩ đều đang căng mình, dồn hết tâm sức để chuẩn bị cho đợt đặc xá diễn ra vào ngày 1/6. Giữa guồng quay hối hả ấy, Thượng tá Đàm Thị Hiền, Phó Giám thị phụ trách giáo dục và hồ sơ luôn là người giữ lửa thầm lặng trong hành trình hồi sinh những cuộc đời lầm lỗi.

"Rực lửa" thao trường

"Rực lửa" thao trường

Những ngày cuối tháng 5, Quảng Ninh trở thành "thao trường lớn" của hơn 1.900 cán bộ, chiến sĩ đến từ Công an các đơn vị, địa phương trên cả nước tham gia tranh tài ở các nội dung: bắn súng, chạy vượt vật cản, võ thuật CAND, bóng đá nam 7 người và pickleball.

Nhà văn Phạm Thanh Khương: Buông lưới thả câu lòng nghe sóng hát

Nhà văn Phạm Thanh Khương: Buông lưới thả câu lòng nghe sóng hát

Gần đây, tôi có dịp được đọc nhiều thơ của nhà văn Phạm Thanh Khương (sinh năm 1959) được đưa lại trên trang Facebook của anh. Nhiều lúc, tôi bật cười vì hình ảnh trong bài "Lão Ngư", anh mô tả: "Biển như đời lão/ Bấp bênh sóng gió/ Lưỡi câu dáng lão ngồi". Biểu tượng chiếc lưỡi câu đung đưa, chập chờn hiện lên qua mỗi trang sách của anh mà tôi đọc sau đó. Tôi hỏi vì sao mấy năm nay nhà văn chăm chỉ đi câu cá vậy, anh trả lời: "Đỡ rách việc!"; rồi cười phớ lớ.

Dấu ấn báo chí Công an nhân dân hướng về cơ sở

Dấu ấn báo chí Công an nhân dân hướng về cơ sở

Từ ngày 13 đến 16/5/2026, Cục Truyền thông CAND chủ trì, phối hợp Công an tỉnh Sơn La cùng các đơn vị đồng hành tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, truyền thông trong CAND và chuỗi chương trình báo chí, truyền thông CAND hướng về cơ sở.

Dấu ấn cảnh sát hình sự ở miền quê quan họ

Dấu ấn cảnh sát hình sự ở miền quê quan họ

18/4, đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Truyền thống lực lượng Cảnh sát hình sự, cán bộ, chiến sĩ (CBCS) Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước ghi nhận những đóng góp xuất sắc của lực lượng Cảnh sát hình sự Bắc Ninh trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ sự bình yên cho nhân dân.

Trường ca về một người anh hùng

Trường ca về một người anh hùng

“Mặt trời nồng ấm trong tim” (NXB Hội Nhà văn 2026) là trường ca mới nhất của Châu La Việt. Bối cảnh tác phẩm là không gian thời kháng chiến chống xâm lược cực kỳ ác liệt, trải dài từ miền Bắc đến miền Đông Nam Bộ, từ Trường Sơn đến Tây Ninh.

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn: Bí thư Đoàn 9X với ước mơ xanh

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn: Bí thư Đoàn 9X với ước mơ xanh

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn hiện là Bí thư Đoàn trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân (CSND) II. Từ ước mơ ban đầu của năm 18 tuổi cho đến hành trình hơn 10 năm phấn đấu trong màu áo xanh, ở thời điểm nào, chiến sĩ trẻ này cũng luôn tâm niệm mang đến hình ảnh người Công an không chỉ tận tụy với nghề và còn phải tử tế với đời.

Bản hùng ca về tính nhân văn và trí tuệ

Bản hùng ca về tính nhân văn và trí tuệ

“Mê Cung” là tên cuốn tiểu thuyết của Đại tá, nhà văn Nguyễn Đăng An, đoạt giải Ba, cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” lần thứ IV (giai đoạn 2017 - 2020). Tác phẩm không chỉ tái hiện một chuyên án sắc sảo của lực lượng Công an nhân dân mà còn là một cuộc thám hiểm vào tầng sâu của tâm lý con người, nơi ranh giới giữa bạn và thù, sống và chết rất mong manh.

Cội nguồn văn hóa, đoàn kết và thống nhất

Cội nguồn văn hóa, đoàn kết và thống nhất

Ngày 19/9/1954, trong buổi gặp mặt, nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân Tiên Phong trước khi về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, tại đền Giếng (Khu di tích đền Hùng), Bác Hồ từng căn dặn: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước". Lời dạy ấy không chỉ mang tính thời điểm, không chỉ dành cho một đối tượng cụ thể mà còn là luận điểm vững chắc mở ra một quan điểm về cội nguồn văn hóa, lịch sử.

Những người đối mặt với hiểm nguy và giặc lửa

Những người đối mặt với hiểm nguy và giặc lửa

Trong những thời khắc cam go nhất của sự sống, hình ảnh người chiến sĩ Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) luôn hiện lên như điểm tựa vững chắc, sẵn sàng đối mặt hiểm nguy để giành lại sự sống cho người dân. Niềm vui của họ không ồn ào, không phô trương, mà lặng lẽ lắng lại trong sự an toàn của người dân, trong từng ánh mắt, nụ cười và những lá thư cảm ơn giản dị nhưng đầy ý nghĩa.