50 năm trên quê hương“Chiếc gậy Trường Sơn”

Xã Hòa Xá nằm ở phía Tây Nam của huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây cũ, nay là thành phố Hà Nội. 50 năm trước, nơi đây là khởi nguồn của phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” huyền thoại.

Trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước, phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” đã có sức lan tỏa rộng rãi, cổ vũ kịp thời tinh thần đấu tranh của lớp lớp thanh niên cả nước. Hòa Xá sau 50 năm xây dựng và trưởng thành tựa tấm áo choàng mới với đầy đủ gam màu.

1-Trung tuần tháng 7, chúng tôi về Hòa Xá đúng vào dịp chính quyền địa phương long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn”. Trên các con đường liên thôn Hòa Xá rợp sắc đỏ cờ Tổ quốc. Người già, trẻ nhỏ, ai nấy đều háo hức. Bác Phùng Văn Mạnh, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Hòa Xá phấn khởi khi cùng gần 279 cựu chiến binh của xã về dự lễ kỷ niệm.

Bác Mạnh không giấu được niềm vui: “Lễ kỷ niệm hôm nay đã gợi nhớ trong tôi và nhiều cựu binh Hòa Xá về những năm tháng trai trẻ, hào hùng và oanh liệt. Những bước chân hành quân không mỏi trên dải Trường Sơn hùng vĩ năm xưa bỗng chốc lại dội về…!”. Nghe những lời tâm sự của bác, hình ảnh về anh bộ đội Cụ Hồ, về những người con Hòa Xá vai khoác ba lô, tay mang theo “Chiếc gậy Trường Sơn” sát cánh cùng hàng vạn thanh niên cứ thế hiển hiện trong chúng tôi. 

Các cô, các bác cựu binh Hòa Xá ôn lại truyền thống hào hùng năm xưa.

Các cô, các bác cựu binh Hòa Xá ôn lại truyền thống hào hùng năm xưa.

Với quyết tâm “vai đeo 25 cân, chân đi ngàn dặm, vượt suối băng ngàn, sẵn sàng nhập ngũ”, trong những năm kháng chiến cứu quốc, Hòa Xá đã trở thành lá cờ đầu về phong trào xây dựng lực lượng dân quân, du kích vững mạnh. Nơi đây đã tiến hành 27 đợt tuyển quân và tiễn đưa 537 thanh niên lên đường nhập ngũ, 50 người tham gia thanh niên xung phong và dân quân hỏa tuyến, có 11 gia đình với 3 người con ra trận, 61 gia đình với 2 người con lên đường nhập ngũ v.v…

Đặt chân lên quê hương Hòa Xá những ngày này, chúng tôi được gặp những nhân chứng sống của “Sự tích chiếc gậy Trường Sơn”, đó là bác Phùng Quán. Ngôi nhà cấp bốn của cựu binh Phùng Quán nằm sâu trong con ngõ nhỏ xóm Thượng Đoạn (Hòa Xá). Anh bộ đội Phùng Quán năm xưa tuổi đã 76. Ông vẫn nhớ như in các vị trí, trạm đóng quân trải dài từ huyện Lương Sơn (Hòa Bình) tới Tây Trường Sơn mà một thời, ông cùng đồng đội đã hành quân qua.

Bố mất sớm, gia đình có hai chị em, nên ngày ấy, để cùng hai người bạn là Đỗ Tít và Lưu Long gia nhập đoàn tân binh lên đường đánh giặc, Phùng Quán đã lén trốn mẹ. Để tìm thêm “bạn đường”, trong lúc hành quân vào chiến trường Trường Sơn, ông đã chặt một cây rừng vừa nhẹ, vừa cứng, to bằng ngón chân cái người lớn. Đỗ Tít và Lưu Long cũng vậy, cũng đã tìm cho mình người “bạn đường” như Phùng Quán. “Chiếc gậy hữu dụng lắm, chúng tôi vẫn dùng nó để chống cho đỡ mỏi, mệt. Nhất là lúc mưa, đường trơn, có chiếc gậy rồi, việc đi lại sẽ dễ hơn…”, cựu binh Phùng Quán tâm sự.

Một ngày đầu tháng 4-1967, có người cùng làng về phép. “Thế có gửi gì về quê không?”, người này hỏi Phùng Quán. Thấy vậy, Phùng Quán nghĩ: “Trong này làm gì có gì mà gửi ra. Tiền không còn, “tiền Trường Sơn” thì không tiêu được!”. Nghĩ rồi, Phùng Quán đánh mắt về phía chiếc gậy – người “bạn đường” trong suốt quá trình vượt dãy Trường Sơn cách đây không lâu: “Dạ! Nhờ chú gửi chiếc gậy này về cho mẹ cháu ạ!”.

Nói rồi, Phùng Quán cầm con dao nhỏ hý hoáy khắc dòng chữ: ““Thà quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” – “Trường Sơn 1-4-67” – “Fùng Quán (Phùng Quán - PV)”” như thể thay lời nhắn gửi tới người mẹ ở quê nhà: “Chiếc gậy thân thiết này sẽ thay con nâng đỡ bước chân mẹ”. Cùng lúc ấy, Đỗ Tít và Lưu Long cũng gửi những người “bạn đường” - chiếc gậy hành quân về quê nhà.

“Chiếc gậy Trường Sơn” đã trở thành món quà tinh thần đặc biệt, bởi nó được nhân lên thành phong trào tặng “gậy hành quân”. Để rồi áng thơ “Gậy này là gậy Trường Sơn/ Của trai Hòa Xá lên đường tòng quân” cứ thế thôi thúc lớp lớp thanh niên lên đường tòng quân.

Ông Phùng Quán ngước đôi mắt về phía xa rồi chậm rãi nói: “Ba người, giờ còn mỗi tôi. Ông Tít hy sinh ở chiến trường B, còn ông Long thì mất cách đây không lâu do ảnh hưởng chất độc da cam”... Có lẽ cũng bởi thế mà trong suốt thời gian qua, với ông, “Chiếc gậy Trường Sơn” năm nào đã trở thành vật bất ly thân, là “đồng đội” gợi nhớ một thời “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Và chỉ khi có khách quý, chiếc gậy huyền thoại được cất giữ cẩn thận trong chiếc túi vải mới được đem ra.

2-Tháng 4-1967, trong một chuyến đi thực tế với các nhạc sĩ Văn Cao, Hoàng Vân, nhà thơ Chế Lan Viên ở Hòa Xá, hình ảnh “Chiếc gậy Trường Sơn” cùng khí thế sục sôi lên đường đánh giặc của những người con Hòa Xá đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhạc sĩ Phạm Tuyên sáng tác ca khúc “Chiếc gậy Trường Sơn”. 

Tác giả (bên trái) tiếp xúc, trò chuyện với ông Phùng Văn Quán.

Tác giả (bên trái) tiếp xúc, trò chuyện với ông Phùng Văn Quán.

Ca khúc nhanh chóng được lan truyền rộng rãi. Phong trào: “Tiền tuyến cần một, Hòa Xá có hai” cứ thế dấy lên không ngừng.  Điều đặc biệt là sau đó, mỗi lần thanh niên Hòa Xá lên đường nhập ngũ, các vị bô lão trong làng lại trao những “Chiếc gậy Trường Sơn” thay lời nhắn gửi quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

Trong hội trường của buổi Lễ kỷ niệm 50 năm phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” hôm ấy, những ca từ mộc mạc nhưng đậm âm hưởng hào hùng của ca khúc “Chiếc gậy Trường Sơn”: “Thanh niên quê tôi làm chiếc gậy hành quân/ Đặt cho tên gọi là chiếc gậy Trường Sơn/ Luyện cho đôi chân vượt đường xa không mỏi/ Luyện cho tinh thần là chỉ tiến không lùi…” cứ thế ngân lên hùng tráng, khiến ai có mặt ở đây đều như được sống lại một thời “hoa lửa”.

Hơn 40 năm qua, tự hào và phát huy truyền thống quê hương của phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn”, quân và nhân dân Hòa Xá đã luôn lưu giữ và tiếp nối truyền thống anh hùng cách mạng. Hòa Xá vinh dự được tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý của Đảng, Nhà nước. Trong đó, phải kể đến danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” (năm 1973) và “Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới” (năm 2000). Với những đổi thay đáng kể, Hòa Xá còn là một trong những địa phương được UBND TP Hà Nội công nhận là xã đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2015.

“Tuổi trẻ Hòa Xá chúng em hôm nay, tuy không được sống trong những tháng ngày hào hùng năm xưa, nhưng qua sử sách, qua những chứng nhân, chứng tích lịch sử, chúng em vô cùng tự hào về truyền thống dân tộc. Chúng em nguyện sẽ tiếp bước cha anh, phát huy truyền thống cách mạng, truyền thống hiếu học của ông cha, góp phần xây dựng và bảo vệ quê hương”, bạn Đỗ Thùy Linh, Bí thư Đoàn xã Hòa Xá tự hào khi nói về quê hương mình.

…Tối hôm ngủ lại ở Hòa Xá, tôi thấy từng tốp thanh niên đi lại nhộn nhịp quanh trụ sở UBND xã. Tôi hỏi đồng chí Chủ tịch UBND xã là: “Các bạn thanh niên đi đâu đấy, thì đồng chí Chủ tịch xã bảo là các bạn ấy xung phong ra trận đánh giặc”. Thế rồi hôm sau, có rất đông người đến đưa tiễn. Lúc dự, tôi thấy các gia đình tặng chiếc gậy (Chiếc gậy Trường Sơn) cho các thanh niên trước khi lên đường…Tôi cảm nhận rõ khí thế, sức mạnh của các bạn thanh niên. Thời khắc ấy, cảm xúc dạt dào bỗng dội về trong tôi và sau đó tôi đã sáng tác ca khúc “Chiếc gậy Trường Sơn”…”.

Nhạc sĩ Phạm Tuyên

Trần Huy

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.