Xưởng chế tạo công cụ 1,2 triệu năm tuổi

Trong 1,2 triệu năm, một xưởng cổ xưa, nơi chế tạo ra những công cụ làm thay đổi lịch sử loài người đã ẩn mình rất kỹ. Nhưng gần đây, các nhà khảo cổ học đã có thể làm sáng tỏ bí mật này, mở ra một chương mới trong nghiên cứu về quá khứ loài người.

Những gì các nhà khảo cổ học đã tìm thấy dọc sông Awash?

Trong vòng 30 năm qua, các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu, khai quật đã phát hiện ra một xưởng chế tạo công cụ cổ xưa dọc theo thung lũng phía trên sông Awash, một con sông lớn không chảy ra biển, mà nằm hoàn toàn trong lãnh thổ Ethiopia và đổ vào một chuỗi các hồ nối liền nhau ở nước này. Ngoài những viên cuội được đẽo thành dụng cụ cắt gọt của người nguyên thủy, xương động vật bị ghè vỡ cách nay chừng 2,5-2,6 triệu năm, các chuyên gia thuộc Đại học Nam Connecticut còn phát hiện nhà bếp cổ nhất thế giới tại Gona trong thung lũng.

Đặc biệt, ngày 24/11/1974, hai nhà khảo cổ Donald Johanson và Tom Gray đã tìm thấy những mẩu hóa thạch đầu tiên của tổ tiên loài người được gọi là Lucy ở vùng lõm Danakil, bắt đầu là một xương cẳng tay phải, rồi đến xương sọ, xương đùi, xương sườn, xương chậu và xương hàm dưới. Hai tuần sau, bằng những kỹ thuật tìm kiếm công phu, họ đã tìm thấy nhiều mẩu xương hóa thạch có thể tái tạo 40% bộ xương của họ hàng loài người. Hóa thạch thuộc về chi vượn người phương nam, dạng vượn người đầu tiên, sinh sống ở khu vực này hơn 3 triệu năm trước.

Nhiều hóa thạch khác của tổ tiên loài người được phát hiện ở đây khiến một số nhà cổ sinh vật học nghĩ rằng khu vực này là nơi loài người tiến hóa lần đầu tiên. Kết quả là, vùng lõm Danakil được gọi là “cái nôi của nhân loại”. Đây là khám phá độc đáo, có tầm quan trọng rất lớn, vì nó cho phép chúng ta xem xét lại những ý tưởng về người nguyên thủy và sự phát triển công nghệ của họ, có thể có tác động đáng kể đến sự hiểu biết về lịch sử loài người.

Xưởng chế tạo công cụ 1,2 triệu năm tuổi -0
Khai quật ở thung lũng phía trên sông Awash, Ethiopia.

UNESCO đã đánh giá: "Vùng thung lũng Awash bao gồm những nhóm di chỉ cổ sinh vật thuộc loại quan trọng nhất của lục địa châu Phi. Những di vật cổ nhất tìm được có niên đại cách đây ít nhất 4 triệu năm đã cung cấp các bằng chứng về sự tiến hóa của con người và làm thay đổi quan niệm về lịch sử nhân loại”.

Con người đã sống trong thung lũng Awash gần như từ khi bắt đầu loài. Phần trung Awash là địa điểm khảo cổ đã phát hiện ra nhiều hóa thạch hài cốt Vượn nhân hình Hominid. Phần hạ lưu của thung lũng Awash là ngôi nhà truyền thống của người Afar – tộc người du mục, sống trong lều gỗ có thể di chuyển, chăm sóc đàn gia súc nhỏ gồm dê, lừa và lạc đà, dân số hiện có khoảng 3 triệu người. Thung lũng Awash đã được đưa vào như một phần lãnh thổ thuộc các tỉnh hoặc vương quốc lịch sử Dawaro, Fatagar, Ifat và Shewa.

Xưởng được các nhà khảo cổ học phát hiện nằm ở thung lũng phía trên của sông Awash. Đây là một nơi xa xôi và khó tiếp cận trên trái đất, nơi môi trường tự nhiên hầu như không bị ảnh hưởng bởi hoạt động của con người trong nhiều thiên niên kỷ. Việc phát hiện ra xưởng là kết quả của quá trình nghiên cứu lâu dài và khai quật có hệ thống. Các nhà khảo cổ đã sử dụng nhiều phương pháp và công nghệ khác nhau để khám phá cấu trúc cổ xưa này.

Khi bắt đầu nghiên cứu, các nhà khảo cổ đã tiến hành phân tích sâu rộng các dữ liệu địa chất và địa vật lý để xác định vị trí tiềm năng của các cổ vật. Sau đó, họ sử dụng các công nghệ hàng không vũ trụ như hình ảnh vệ tinh và quét laser để thu được hình ảnh chi tiết về khu vực và xác định các địa điểm khảo cổ tiềm năng. Sau đó, các nhà khảo cổ tiếp tục thu thập dữ liệu về địa điểm, tiến hành khai quật có hệ thống và nghiên cứu các lớp đất. Họ đã sử dụng máy dò kim loại và các dụng cụ chuyên dụng khác để phát hiện các đồ tạo tác bằng kim loại như đầu mũi tên. Ngoài ra, họ cũng tiến hành khảo sát bề mặt để tìm thấy nhiều công cụ bằng đá khác nhau có thể nằm rải rác xung quanh xưởng. Kết quả của quá trình nghiên cứu các nhà khảo cổ học đã tích lũy đủ bằng chứng để xác nhận sự hiện diện của một xưởng cổ xưa. Đây là một thành tựu khoa học quan trọng vì nó cung cấp thông tin giá trị về sự phát triển công nghệ và cuộc sống hàng ngày của người cổ đại.

Xưởng chế tạo công cụ 1,2 triệu năm tuổi -0
Những công cụ cổ xưa.

Làm thế nào mà các nhà khảo cổ học chứng minh tuổi của xưởng?

Kết quả của các cuộc khai quật, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra một số lượng lớn các hiện vật liên quan đến việc sản xuất các công cụ. Trong số đó có các công cụ bằng đá, mũi giáo, rìu và các vật dụng khác là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của người cổ đại. Tuy nhiên, điều ngạc nhiên hơn cả là những cổ vật này có niên đại khoảng 1,2 triệu năm trước. Các nhà khảo cổ học đã sử dụng một số phương pháp để chứng minh tuổi của xưởng và có được thông tin chi tiết về nó.

Xác định niên đại bằng phương pháp carbon phóng xạ. Phương pháp này cho phép bạn xác định tuổi của các vật liệu hữu cơ như gỗ, xương hoặc than. Các nhà khảo cổ đã sử dụng các mẫu vật liệu hữu cơ được tìm thấy trong xưởng và gửi chúng để xác định niên đại bằng carbon phóng xạ. Kết quả phân tích này có thể xác nhận tuổi của mẫu vật. 

Địa tầng là phương pháp dựa trên cơ sở nghiên cứu các lớp đất. Các nhà khảo cổ đã nghiên cứu các lớp đất trên dưới nơi xưởng được phát hiện và so sánh chúng với các phát hiện khảo cổ khác. Điều này cho phép xác định tuổi tương đối của xưởng và mối quan hệ của nó với các đồ tạo tác khác.

Các nhà khảo cổ đã nghiên cứu các hiện vật được tìm thấy trong xưởng, chẳng hạn như dao đá, giáo mác và các công cụ khác. Họ đã sử dụng các phương pháp so sánh để xác định phong cách, kỹ thuật làm ra chúng và so sánh chúng với các đồ tạo tác khác đã được xác định tuổi. Điều này cho phép các nhà khảo cổ liên kết những hiện vật này với một thời điểm cụ thể trong lịch sử loài người.

Sự kết hợp của tất cả các phương pháp này cho phép các nhà khảo cổ có được thông tin toàn diện về xưởng và tuổi của nó. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và hạn chế riêng nên việc kết hợp chúng sẽ cho kết quả chính xác và đáng tin cậy hơn.

Xưởng chế tạo công cụ 1,2 triệu năm tuổi -0
Người cổ đại đã có thể tạo ra những chiếc rìu sắc bén từ hơn 1,2 triệu năm trước.

Những đồ tạo tác đã được phát hiện và cách sử dụng chúng trong thời cổ đại

Nhiều công cụ khác nhau đã được tìm thấy trong xưởng, cung cấp thông tin có giá trị về cách chúng được sử dụng trong thời cổ đại.

Dao đá là một trong những công cụ chính được tìm thấy trong xưởng. Chúng có thể được sử dụng để mổ thịt và chế biến động vật, để nấu ăn, để may mặc và thực hiện các công việc hàng ngày khác. Đó là một công cụ rất hữu ích trong việc cho phép người cổ đại thích nghi với môi trường của họ.

Giáo cũng được tìm thấy trong xưởng, được sử dụng để săn bắn và phòng thủ. Chúng được làm bằng đá và được trang bị các đầu nhọn bằng đá.

Rìu là một loại công cụ đặc biệt mà người cổ đại sử dụng để chặt cây, cạo vỏ cây, xẻ thịt và đào đất. Trong số các đồ tạo tác được tìm thấy có hơn 30 chiếc rìu, đây là một trong những phát hiện ấn tượng nhất. Những chiếc rìu được làm bằng đá và có chất lượng tay nghề rất cao. Một trong những đặc tính tuyệt vời của những chiếc rìu được tìm thấy là hình dạng đều đặn và độ sắc nét của chúng. Chúng đã được chế tạo cẩn thận, độ sắc bén của rìu cho thấy người cổ đại có những kỹ năng và công nghệ cần thiết để tạo ra những công cụ sắc bén và hiệu quả. Những chiếc rìu này là bằng chứng về sự phát triển kỹ thuật và văn hóa của người cổ đại, những người có đủ kiến thức và kỹ năng để tạo ra những công cụ phức tạp và tinh xảo. Cách sản xuất của họ yêu cầu phải xử lý cẩn thận và kỹ năng làm việc với đá - điều này chỉ ra rằng người cổ đại đã phát triển các kỹ năng thủ công mỹ nghệ và là những nhà công nghệ có năng lực vào thời của họ.

Sự kiện khám phá ra xưởng chế tạo công cụ cổ xưa ở Ethiopia có tầm quan trọng to lớn đối với sự hiểu biết về sự phát triển của văn hóa loài người và sự phát triển công nghệ. Trước đây người ta tin rằng việc sử dụng phức tạp các công cụ chỉ là đặc trưng của các thời kỳ sau, khi các loài người phát triển hơn. Tuy nhiên, việc phát hiện ra xưởng cổ xưa này chỉ ra rằng tổ tiên của chúng ta, ngay cả ở giai đoạn đầu của quá trình tiến hóa của loài người, đã có những kỹ năng và khả năng kỹ thuật đáng kinh ngạc.

Đăng Bẩy

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.