Xây dựng nền báo chí cách mạng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại

• Tính Đảng của nền báo chí cách mạng Việt Nam
• Xây dựng nền báo chí cách mạng, chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại

Phóng viên: Trước hết, xin được chúc mừng đồng chí trên cương vị mới! Kính thưa đồng chí, chúng ta vừa trải qua một giai đoạn đầy ắp những sự kiện trọng đại, nổi bật của Ðảng, của đất nước. Đó là thành công của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng; của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và Đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026..., đặc biệt, chúng ta đã có những nỗ lực rất lớn, đạt được những thành tích đáng ghi nhận trong khống chế và kiểm soát đại dịch COVID-19. Trong thành công chung đó, chúng ta phải kể đến vai trò của công tác thông tin, tuyên truyền, trong đó, báo chí là lực lượng xung kích, đi đầu. Đồng chí đánh giá thế nào về vai trò, nhiệm vụ của báo chí trong giai đoạn vừa qua?

Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa: Thời gian qua, đặc biệt là năm 2020, nửa đầu năm 2021 là giai đoạn đầy ắp những sự kiện trọng đại, nổi bật của Đảng, của đất nước, cũng là khoảng thời gian mà chúng ta phải đối diện với những khó khăn, thách thức lớn do thiên tai, nhất là đại dịch COVID-19... Nhưng, vượt lên trên hết, bằng ý chí, tinh thần đoàn kết, sự chung sức đồng lòng của Nhân dân và cả hệ thống chính trị, đất nước ta đã vượt qua và tạo nên một Việt Nam kiên cường - quốc gia “hình mẫu” trong kiểm soát và phòng, chống dịch bệnh COVID-19. Trước những diễn biến, khó khăn chưa có tiền lệ tác động và làm thay đổi nhiều mặt đời sống kinh tế - xã hội của cả thế giới, đất nước ta vẫn được ghi nhận là một trong số ít quốc gia có mức tăng trưởng dương. Trong thành công chung đó, có đóng góp quan trọng của công tác thông tin, tuyên truyền, trong đó báo chí là lực lượng xung kích, đi đầu.

Với chức năng và nhiệm vụ của mình, báo chí đã thực hiện nghiêm túc sự chỉ đạo định hướng thông tin của Đảng, Nhà nước, chủ động, sáng tạo, linh hoạt trong thông tin, tuyên truyền, thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, đáp ứng tốt nhu cầu thông tin của người dân. Có thể đánh giá một số nét nổi bật như:

Báo chí đã tuyên truyền sâu sắc, nổi bật về các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, trong đó phải kể đến Đại hội đảng bộ các cấp, đặc biệt là Đại hội XIII của Đảng; bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. Báo chí đã mở một đợt tuyên truyền sâu rộng, bài bản, trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân và đất nước, tạo nên một đợt sinh hoạt chính trị rộng lớn, để những chủ trương, đường lối của Đảng đến với Nhân dân một cách nhanh chóng, kịp thời, dễ hiểu, dễ thực hiện; là diễn đàn thực sự để Nhân dân tham gia đóng góp ý kiến với Đảng, Nhà nước, để “ý Đảng quyện với lòng dân”.

Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương trả lời báo chí bên lề kì họp quốc hội. Ảnh: Quang Phúc.

Báo chí cũng tuyên truyền đậm nét các sự kiện kỷ niệm 90 năm Ngày Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam; 75 năm Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam; 45 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 130 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh... Thông qua hoạt động thông tin, tuyên truyền, báo chí đã góp phần giáo dục truyền thống vẻ vang của Ðảng, của dân tộc; nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Ðảng, Nhà nước và chế độ; khơi dậy và cổ vũ tinh thần yêu nước, tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Báo chí tích cực thông tin tuyên truyền các hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế, góp phần nâng cao uy tín và vị thế của đất nước. Tuyên truyền sinh động và nổi bật chủ đề và những sáng kiến của Việt Nam trên cương vị Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc, đảm nhiệm cương vị Tháng Chủ tịch Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc; Chủ tịch ASEAN 2020, Chủ tịch AIPA nhiệm kỳ 2019-2020, được quốc tế đánh giá cao...

Trong các thời khắc đầy khó khăn, thách thức trước thiên tai, dịch bệnh, nhất là đại dịch COVID-19, cùng với hệ thống chính trị, lực lượng báo chí đã thể hiện bản lĩnh vững vàng, chủ động ứng phó linh hoạt, sáng tạo trong thông tin, tuyên truyền; càng khó khăn, càng thách thức, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, sứ mệnh vẻ vang của người làm báo càng được thể hiện rõ nét. Nhiều nhà báo đã không quản hiểm nguy bám sát hiện trường, dũng cảm, dấn thân vào tâm dịch, tâm bão để kịp thời chuyển tải, cung cấp những thông tin thời sự, nóng hổi, chân thật nhất về hoạt động của các cấp, các ngành và các lực lượng cùng toàn dân tham gia phòng, chống dịch bệnh, thiên tai. Thông qua công tác tuyên truyền, báo chí đã chỉ rõ và khẳng định mạnh mẽ tính ưu việt của hệ thống chính trị nước ta; thể hiện ý chí, sức mạnh của dân tộc Việt Nam; và để cho thế giới hiểu hơn về một Việt Nam đoàn kết, kiên cường, mạnh mẽ, chủ động, linh hoạt trong ứng phó trước mọi tình huống.

Phóng viên: Xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân vững chắc có sự đóng góp không nhỏ của công tác tuyên giáo, đặc biệt là đội ngũ báo chí, tuyên truyền. Trong giai đoạn hiện nay, báo chí cần làm gì để phát huy hơn nữa những kết quả, thành tích trong công tác thông tin, tuyên truyền về nội dung này, thưa đồng chí?

Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa: Đội ngũ những người làm công tác tuyên giáo của Đảng trong đó có vai trò nổi bật của lực lượng báo chí luôn nhận thức sâu sắc, nỗ lực, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền để Nhân dân nâng cao nhận thức, quán triệt đầy đủ về vị trí, vai trò quan trọng của nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc. Báo chí đã tuyên truyền sâu đậm chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong việc xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân; thúc đẩy các phong trào thi đua yêu nước, động viên, cổ vũ các tầng lớp Nhân dân tích cực tham gia vào phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, góp phần xây dựng vững chắc nền an ninh nhân dân và “thế trận lòng dân”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “giữ gìn trật tự, an ninh trước hết là việc của công an, bộ đội, cảnh sát. Nhưng chính quyền ta là chính quyền dân chủ, bất kỳ việc to việc nhỏ đều phải dựa vào lực lượng của Nhân dân để phụng sự lợi ích của Nhân dân. Việc giữ gìn trật tự, an ninh càng phải dựa vào sáng kiến và lực lượng của Nhân dân. Mọi công dân, bất kỳ già trẻ gái trai, bất kỳ làm việc gì, đều có nhiệm vụ giúp chính quyền giữ gìn trật tự an ninh, vì trật tự, an ninh trực tiếp quan hệ đến lợi ích bản thân của mọi người”.

Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa tặng quà cho người nghèo tỉnh Tiền Giang. Ảnh: Hòa Hội.

Hơn ai hết, các cơ quan báo chí, người làm báo phải quán triệt sâu sắc vai trò của Nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, tầm quan trọng của việc xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc để từ đó có phương pháp tuyên truyền thiết thực, hiệu quả, tạo sự thống nhất cao về tư tưởng, hành động của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị trong công cuộc bảo vệ an ninh Tổ quốc. Báo chí phải không ngừng đổi mới nội dung, hình thức thông tin, tuyên truyền, chú trọng việc ứng dụng và sáng tạo trên các nền tảng truyền thông mới, hiện đại, chiếm lĩnh trận địa thông tin, để những thông tin tốt, tích cực luôn là dòng chảy chính của xã hội.

Trong tuyên truyền về bảo vệ an ninh Tổ quốc phải đảm bảo nguyên tắc nhưng không xơ cứng, nặng lý luận; thông tin kịp thời nhưng phải chính xác, hấp dẫn, khơi dậy và phát huy tinh thần tự giác, đoàn kết, trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc. Bên cạnh việc tiếp tục có các bài viết chuyên sâu, kiến giải những vấn đề mới góp phần hoàn thiện thể chế, chính sách trên lĩnh vực này thì báo chí cũng cần đi sâu tìm tòi, phát hiện, kịp thời tôn vinh, biểu dương, lan tỏa những kinh nghiệm quý, những mô hình hay, những cá nhân tiêu biểu trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; tuyên truyền, vận động, tập hợp, tổ chức cho người dân hiểu rõ hơn mọi chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, góp phần đưa phong trào thành công hơn.

Phóng viên: Công tác báo chí đấu tranh với quan điểm sai trái, thù địch thời gian qua đã đạt được một số thành quả nhất định. Tuy nhiên, ngoài tính hiệu quả đã đạt được, theo đồng chí, còn có những vấn đề gì cần chú ý hơn trong thời gian tới?

Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa: Có thể nói, công tác thông tin, tuyên truyền trên báo chí về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái của các thế lực thù địch thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, đạt được những kết quả quan trọng. Các cơ quan báo chí đã quán triệt sâu sắc quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, chủ động, quan tâm, đầu tư bài bản, nghiêm túc, chất lượng; thông tin phản ánh kịp thời, đa dạng dưới nhiều hình thức, nội dung sinh động, minh chứng cụ thể.

Các cơ quan báo chí, nhất là các cơ quan báo chí chính trị chủ lực như Nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Truyền hình Quốc phòng Việt Nam, Truyền hình ANTV, các báo Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Hà Nội mới, Sài Gòn giải phóng... là những điển hình thực sự trong lĩnh vực này với nhiều chuyên mục, chương trình, bài viết rất chất lượng, được đầu tư công phu, lập luận sắc sảo, rõ ràng, khoa học... thu hút sự quan tâm, đón nhận của cán bộ, đảng viên và Nhân dân; tác động mạnh mẽ, góp phần cảnh tỉnh, nâng cao sức tự đề kháng của cán bộ, đảng viên và Nhân dân trước những chiêu bài kích động, xuyên tạc, bịa đặt gây nghi ngờ, chia rẽ nội bộ của các thế lực thù địch, phản động, qua đó góp phần củng cố, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và tiền đồ của đất nước.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa với các Đại biểu Quốc hội khóa XIV. Ảnh: Quang Phúc.

Trong tình hình hiện nay, các cơ quan báo chí cần tiếp tục thể hiện vai trò xung kích trên mặt trận thông tin, truyền thông. Mỗi cơ quan báo chí, mỗi người làm báo cần quán triệt đầy đủ, sâu sắc hơn nữa quan điểm báo chí là vũ khí sắc bén, là công cụ đắc lực của Đảng trên mặt trận tư tưởng, là diễn đàn của Nhân dân. Mỗi người làm báo là một chiến sĩ cách mạng, đó là tinh thần tiến công, đấu tranh loại bỏ cái xấu, bảo vệ cái tốt, tạo ra dòng thông tin tích cực, nhân văn, khích lệ tinh thần đoàn kết, nhân ái, yêu nước, vì sự nghiệp chung của Đảng, của đất nước, của Nhân dân...

Các cơ quan báo chí cần chú trọng việc nâng cao bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm, năng lực, trình độ quản lý của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý; nâng cao chất lượng đội ngũ phóng viên, biên tập viên cả về chính trị, tư tưởng, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp; đổi mới hình thức và nội dung tuyên truyền đấu tranh chống các luận điệu sai trái trên báo chí, trong đó, cần có sự đầu tư trọng điểm về cơ sở vật chất, con người để mỗi cơ quan báo chí phát huy tối đa thế mạnh thông tin của mình. Chuẩn bị các phương án, bám sát tình hình thực tiễn, có các bài viết kịp thời, sắc bén, tăng cường sự tham gia của các chuyên gia, các nhà lý luận để đấu tranh, phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, phần tử cơ hội và bất mãn chính trị; phát huy vai trò giám sát, phản biện trong đấu tranh đẩy lùi suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên; tạo điều kiện thuận lợi để người dân phản ánh, tố giác và tích cực đấu tranh phòng, chống suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; đấu tranh phòng chống tiêu cực, tham nhũng và vi phạm pháp luật.

Báo chí tăng cường đăng tải thông tin tích cực, cổ vũ, thúc đẩy việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống. Tiếp tục duy trì, phát triển, nâng cao chất lượng các chuyên mục, tuyến tin bài, phóng sự đấu tranh, phản bác các thông tin, quan điểm sai trái, thù địch lợi dụng các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, công tác phòng, chống tham nhũng, các vụ việc phức tạp, nhạy cảm, vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo để xuyên tạc chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ. Phối hợp chia sẻ thông tin với các học viện, cơ quan nghiên cứu, các ban đảng Trung ương trên các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực nghiên cứu lý luận, tuyên truyền bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Phát triển các trang mạng, tài khoản mạng xã hội để lan tỏa sâu rộng tin, bài bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Tranh thủ các kênh để đưa báo chí Việt Nam phục vụ đồng bào Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài quan tâm đến Việt Nam; chủ động tham gia các hội nghị quốc tế về báo chí để quảng bá, giới thiệu Việt Nam ra nước ngoài, để báo chí thực sự là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân trong nước, người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại nước ngoài cũng như cộng đồng quốc tế.

Phóng viên: Việc triển khai thực hiện Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 đã cơ bản đúng phương án và lộ trình đề ra. Chúng ta còn cần phải thực hiện những mục tiêu gì tiếp theo để đưa việc quy hoạch này trở nên hiệu quả hơn nữa?

Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa: Thời gian qua các cơ quan chỉ đạo, quản lý, cơ quan chủ quản báo chí và những cơ quan báo chí liên quan đã tập trung cao điểm, quyết liệt thực hiện và đến nay có thể khẳng định việc tổ chức triển khai thực hiện Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 đã cơ bản đúng phương án, lộ trình đề ra.

Trong năm 2020, cả nước đã giảm 71 cơ quan báo chí so với năm 2019. Tính đến ngày 31-12-2020, cả nước có 779 cơ quan báo chí, trong đó có 142 báo, 612 tạp chí, 25 cơ quan báo chí điện tử độc lập. Cả nước có 72 cơ quan có giấy phép hoạt động phát thanh, truyền hình với tổng số 87 kênh phát thanh và 193 kênh truyền hình. Có 2 địa phương đã chuyển đổi sang mô hình tòa soạn hội tụ, đó là: Trung tâm Truyền thông Quảng Ninh và Đài Phát thanh, Truyền hình và Báo Bình Phước.

Lực lượng Cảnh sát Cơ động Công an nhân dân trong các hoạt động tình nguyện vì nhân dân phục vụ. Ảnh: Quỳnh Vinh.

Tuy nhiên, tại một số cơ quan chủ quản, cơ quan báo chí, việc triển khai thực hiện Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc. Một số cơ quan chủ quản báo chí còn nặng về sắp xếp, mà chưa coi trọng đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động. Có đơn vị, do cơ quan chủ quản chưa chỉ đạo quyết liệt, hiệu quả khiến việc sắp xếp, quy hoạch các cơ quan báo chí trực thuộc còn nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp, dẫn đến khiếu kiện kéo dài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình hoạt động báo chí, nảy sinh tâm lý lo ngại, bức xúc trong bộ phận những người làm báo tại cơ quan báo chí thuộc diện sắp xếp, quy hoạch...

Trong thời gian tới, chúng ta cần tiếp tục thực hiện Quy hoạch với tinh thần nghiêm túc, quyết tâm chính trị cao, bảo đảm tiến độ, dân chủ, khoa học, có lộ trình phù hợp đối với từng đơn vị cụ thể. Các cơ quan chủ quản cần tập trung làm tốt công tác tư tưởng, chính trị cho cán bộ, đảng viên, phóng viên, người lao động trong việc thực hiện quy hoạch báo chí; cầu thị trong tiếp nhận ý kiến của cán bộ, phóng viên, người lao động, có phương án giải thích, giải trình các vấn đề còn vướng mắc cho thỏa đáng.

Các cơ quan chủ quản, cơ quan báo chí cần lưu ý, trong sắp xếp đơn vị, thực hiện Quy hoạch, cần bảo đảm tính thực chất, duy trì chất lượng, nội dung ấn phẩm; từng bước đánh giá rà soát các ấn phẩm để tiếp tục nâng cao chất lượng các ấn phẩm, thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích, đáp ứng nhu cầu bạn đọc.

Tôi tin tưởng rằng, với quyết tâm của các cơ quan chỉ đạo, định hướng, quản lý báo chí, với phẩm chất tốt đẹp và năng lực vững vàng của những người làm báo, công tác triển khai thực hiện Quy hoạch báo chí sẽ tiếp tục được thực hiện thực chất, hiệu quả, góp phần xây dựng nền báo chí cách mạng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, phát triển mạnh mẽ, hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ chính trị của mình, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng và mong đợi của Nhân dân.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương!