Vững thế trận an ninh để phát triển bền vững

Hành trình 40 năm đổi mới: TP Hồ Chí Minh khẳng định vai trò đầu tàu, tiên phong

Hội thảo khoa học “TP Hồ Chí Minh với sự nghiệp Đổi mới (1986-2026) - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG TP Hồ Chí Minh, Ban Tuyên giáo Thành ủy TP Hồ Chí Minh và Trường Đại học An ninh Nhân dân tổ chức ngày 31/10. Phát biểu khai mạc, đồng chí Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng thành phố tiếp tục là động lực, đầu tàu dẫn dắt trong vai trò trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, văn hóa, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục - đào tạo của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước, đồng thời là cửa ngõ quan trọng kết nối với khu vực và thế giới.

Phát biểu đề dẫn, GS.TS. Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường Đại học KHXH&NV (ĐHQG TP Hồ Chí Minh) chỉ rõ sự kiện là diễn đàn khoa học quan trọng để nhìn lại những thành tựu, hạn chế, đúc kết bài học kinh nghiệm và định hình các luận cứ khoa học cho sự phát triển bứt phá của thành phố trong giai đoạn mới, hướng đến các mục tiêu phát triển đất nước năm 2030 và tầm nhìn năm 2045.

Hội thảo quy tụ gần 40 trường, viện trong cả nước cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ thực tiễn tham gia. Ban Tổ chức đã tiếp nhận 169 tham luận, chọn lọc 118 bài vào kỷ yếu. Các tham luận khẳng định: TP Hồ Chí Minh không chỉ là nơi triển khai đường lối Đổi mới, mà còn là địa bàn xuất hiện nhiều tìm tòi, thử nghiệm và cách làm mới mang ý nghĩa quyết định đối với quá trình đổi mới tư duy, điều chỉnh cơ chế, chính sách ở tầm quốc gia.

Trải qua 40 năm, vượt qua nhiều thách thức chưa từng có, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Hồ Chí Minh đã đạt được những kết quả toàn diện.

Giữ vững ổn định chính trị: Đây là thành tựu nổi bật, nền tảng vững chắc giúp thành phố không để xảy ra điểm nóng hay tình huống mất ổn định ngay cả trong bối cảnh thế giới và trong nước có nhiều biến động phức tạp.

Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ: Kinh tế thành phố duy trì mức tăng trưởng cao liên tục. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh theo hướng công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao, kinh tế xanh và kinh tế số. GRDP 9 tháng đầu năm 2026 tăng 9,06%, đóng góp 23,4% GDP cả nước, chiếm 30% tổng thu ngân sách và thu hút 17,8 tỷ USD vốn FDI (chiếm 30% cả nước).

An sinh xã hội và khối đại đoàn kết: Lan tỏa mạnh mẽ truyền thống “nghĩa tình” qua các phong trào thi đua yêu nước, chăm lo đời sống nhân dân, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chính quyền.

Tham luận của TS. Lê Hữu Phước (Trường Đại học KHXH&NV TP Hồ Chí Minh) khẳng định bản lĩnh và tinh thần năng động, sáng tạo TP Hồ Chí Minh đã được thể hiện ngay từ 10 năm trước Đại hội VI. TP Hồ Chí Minh vẫn đi đầu trong đột phá tư duy và tìm tòi, thử nghiệm các mô hình mới; đóng góp quan trọng cả về lý luận và thực tiễn vào tiến trình xác lập đường lối Đổi mới về kinh tế. Những đóng góp thực tiễn của TP Hồ Chí Minh được Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Võ Văn Kiệt (sau này là Thủ tướng Chính phủ) ghi nhận: “Sự chuyển hướng trong chính sách kinh tế mà thành phố này cùng với các địa phương bạn nắm bắt nhạy bén, kịp thời, chấp hành năng động, sáng tạo đã mở ra hướng suy nghĩ mới, hướng làm ăn mới”.

Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Linh (sau này là Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng) lúc đó, đã lý giải: “Sở dĩ TP Hồ Chí Minh đạt được những thành tựu xuất sắc là nhờ có tư duy độc lập, sáng tạo, không đi theo vết mòn của những nếp suy nghĩ cũ kỹ”. Tổng Bí thư Đỗ Mười cũng khẳng định: “Những bài học rút ra từ thực tiễn của một trung tâm lớn như TP Hồ Chí Minh, được đúc kết có hệ thống sẽ nâng tầm lãnh đạo của Đảng bộ, đồng thời đóng góp vào kho tàng kinh nghiệm chung của toàn Đảng”.

Ông Nguyễn Thành Phong, nguyên Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh nhìn nhận mô hình tăng trưởng của thành phố đã có sự chuyển dịch từ huy động và mở rộng nguồn lực sang nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tạo lập các động lực tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ông Nguyễn Thành Phong cho biết vào giai đoạn thập niên 2010, khi các động lực tăng trưởng dựa trên mở rộng vốn, lao động và không gian phát triển dần suy giảm hiệu quả, TP Hồ Chí Minh đứng trước yêu cầu chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng tăng trưởng. Đây không phải là sự thay thế tức thời mô hình cũ bằng một mô hình hoàn toàn mới, mà là quá trình điều chỉnh từng bước cơ cấu kinh tế và phương thức sử dụng nguồn lực, trong đó năng suất, tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng hơn...

Giải quyết mối quan hệ quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội

Tham luận với chủ đề “Mối quan hệ giữa quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế - xã hội của TP Hồ Chí Minh: Thực trạng và tầm nhìn đến năm 2045”, Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Minh Đức, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, khẳng định việc giải quyết mối quan hệ giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh trật tự - quốc phòng không đơn thuần là sự kết hợp kỹ thuật cơ học, mà là tư tưởng chiến lược xuyên suốt.

Thực tiễn không gian phát triển mới (kết nối liên hoàn đất liền, hàng không, biển đảo và các vùng kinh tế - công nghiệp) mang lại thế và lực chưa từng có cho thành phố, đi kèm với đó là thách thức đan xen giữa an ninh truyền thống, phi truyền thống và áp lực quản trị siêu đô thị.

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ, công nghệ của châu Á vào năm 2045, Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Minh Đức cho rằng thành phố cần kiên định tư duy “tích hợp chủ động”: Lấy phát triển kinh tế - xã hội làm nền tảng tạo nguồn lực; Lấy quốc phòng, an ninh làm “bệ đỡ”, “lá chắn” giữ vững môi trường an toàn; Lấy đối ngoại làm lực lượng mở đường, thu hút tối đa nguồn lực quốc tế; Lấy “thế trận lòng dân” làm cội nguồn sức mạnh và chốt chặn vững chắc nhất.

Theo Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Minh Đức, nhìn về tương lai của Thành phố mang tên Bác, tư tưởng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ tinh thần chiến lược cho giai đoạn mới: “Kinh tế - xã hội phát triển là nền tảng quốc phòng, an ninh vững chắc là trọng yếu, thường xuyên; đối ngoại chủ động, linh hoạt là tiền đề mở ra không gian phát triển mới”.

Đồng quan điểm trên, Trung tướng, TS. Mai Hoàng, Giám đốc Công an thành phố với tham luận “Xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc trên địa bàn TP Hồ Chí Minh qua 40 năm xây dựng, phát triển và hội nhập”, cũng khẳng định qua 40 năm xây dựng, phát triển và hội nhập (1986 - 2026), TP Hồ Chí Minh luôn gắn nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh và giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

Thông qua các chương trình, kế hoạch dài hạn và ngắn hạn tham mưu cho Thành ủy, UBND thành phố, lực lượng Công an thành phố đã huy động sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn dân, tạo nền tảng vững chắc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phục vụ đắc lực nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Thiếu tướng, TS. Trần Văn Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học An ninh nhân dân cũng cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu “xây dựng thành phố phát triển nhanh, bền vững, văn minh, hiện đại, nghĩa tình, giữ vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng và trung tâm kết nối của vùng và cả nước”, thành phố không chỉ cần thể chế phát triển, hạ tầng hiện đại, nguồn lực tài chính và khoa học, công nghệ, mà còn cần một môi trường an ninh, trật tự ổn định, an toàn, chủ động phòng ngừa các nguy cơ từ sớm, từ xa.

Theo Thiếu tướng, TS. Trần Văn Tuấn, yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự ở TP Hồ Chí Minh hiện nay có nội hàm rộng hơn trước. Đó không chỉ là giữ gìn trật tự xã hội theo nghĩa truyền thống, mà còn bao gồm bảo vệ an ninh chính trị nội bộ, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa, tư tưởng, an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an ninh đô thị, an ninh trong quá trình phát triển kinh tế số, đô thị thông minh, trung tâm tài chính quốc tế và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Chính vì vậy, Thiếu tướng, TS. Trần Văn Tuấn nhấn mạnh sự cần thiết mang tính chiến lược của công tác đào tạo nguồn nhân lực an ninh chất lượng cao: “Bảo đảm an ninh, trật tự cho một đô thị đặc biệt như TP Hồ Chí Minh không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm, mà đòi hỏi đội ngũ cán bộ Công an nhân dân có bản lĩnh chính trị vững vàng, nền tảng lý luận sâu, nghiệp vụ tinh thông, khả năng ứng dụng khoa học, công nghệ, năng lực xử lý tình huống phức tạp và tư duy thích ứng với môi trường an ninh mới”.

Trong giai đoạn phát triển mới với hệ thống thể chế vượt trội từ Nghị quyết số 260/2025/QH15 và Luật Phát triển đô thị, nguồn nhân lực an ninh chất lượng cao không còn đơn thuần là công cụ bảo vệ thành quả phát triển, mà đã trở thành một bộ phận cấu thành trực tiếp của năng lực phát triển bền vững.

Với bản lĩnh sáng tạo, năng động và nghĩa tình, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Hồ Chí Minh vững tin sẽ tiếp tục giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế và pháo đài an ninh vững chắc trên hành trình vươn mình của dân tộc vào năm 2045.