Cần tạo cơ hội phát triển cho cán bộ có năng lực
Chiều 30/10, thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc triển khai các chính sách an sinh, chăm lo đội ngũ cán bộ cơ sở và đầu tư giáo dục vùng biên giới và thúc đẩy du lịch phục hồi phát triển.
Tuy nhiên, qua nghiên cứu các báo cáo, bà chú ý tới 3 số liệu. Đó là từ ngày 1/7/2026 thì phụ cấp của cán bộ công chức cấp xã tăng từ 25% lên 55%; cả nước đang đưa vào sử dụng 108 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới và tiếp tục triển khai lần hai với 121 trường, tổng vốn khoảng 30.000 tỷ đồng; trong 9 tháng Việt Nam đón 17,7 triệu lượt khách quốc tế, cao nhất từ trước đến nay.
"Những kết quả này cho thấy Chính phủ cũng đã quan tâm bố trí nguồn lực trên những lĩnh vực quan trọng, có sự có tác động trực tiếp đến người dân và sự phát triển của địa phương", bà nhận định. Tuy nhiên theo đại biểu, điều quan cần quan tâm hơn lúc này đó là hiệu quả sau đầu tư và khả năng duy trì kết quả lâu dài.
Từ góc độ đó, đại biểu Trần Thị Thu Phước cho rằng, phải làm sao để chính sách tăng phụ cấp thực sự nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cơ sở. Sau sắp xếp thì số thôn, tổ dân phố giảm hơn 46%, trong khi địa bàn quản lý của xã thì rộng hơn. Năm nay Chính phủ tiếp tục phân cấp thêm nhiều thủ tục hành chính về địa phương, như vậy khối lượng công việc và trách nhiệm của cấp xã ngày càng lớn, đòi hỏi cán bộ phải có năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và khả năng giải quyết công việc phải thực chất hơn.
"Việc tăng phụ cấp từ 25 lên 55% là cần thiết, nhưng tăng thu nhập mới chỉ giải quyết một phần của vấn đề. Điều người dân quan tâm là sau khi chính sách được thực hiện, thủ tục có nhanh hơn không, công việc có được giải quyết dứt điểm hơn không và thái độ phục vụ có tốt hơn không? Nếu đãi ngộ tăng nhưng cơ chế đánh giá vẫn bình quân, cào bằng thì khó tạo động lực cho người làm tốt và cũng chưa đủ sức buộc người làm chưa tốt phải thay đổi" - đại biểu băn khoăn.
Dẫn Nghị quyết 30 của Trung ương về xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp là cơ sở quan trọng để tiếp tục đổi mới công tác cán bộ, bà đề nghị tập trung vào ba hướng: Nghiên cứu gắn một phần thu nhập tăng thêm với kết quả công việc có thể đo lường, như là tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và số vụ việc được giải quyết xử lý dứt điểm tại xã. Các tiêu chí phải rõ ràng, phù hợp với đặc thù từng địa phương, tránh chạy theo thành tích và tạo thêm thủ tục đánh giá hình thức.
Cùng với đó, tạo cơ hội phát triển cho người làm tốt, cán bộ có năng lực, có kết quả thực chất ở cơ sở phải được ưu tiên đào tạo, quy hoạch và bổ nhiệm. Đồng thời có cơ chế luân chuyển hai chiều giữa cấp tỉnh và cấp xã. "Nếu chỉ yêu cầu cán bộ cơ sở gánh vác thêm nhiệm vụ mà không tạo điều kiện nâng cao năng lực và phát triển nghề nghiệp thì sẽ khó giữ được người giỏi lâu dài", đại biểu lưu ý.
Về trách nhiệm của người đứng đầu, theo bà, thực tế cho thấy khi lãnh đạo Chính phủ trực tiếp xuống địa phương, nhiều vướng mắc đã được tháo gỡ nhanh chóng. Cách làm này cần được duy trì nề nếp ở cấp tỉnh và cấp xã thông qua quy chế, quy định rõ lịch đi cơ sở, nội dung làm việc, thời hạn xử lý, trách nhiệm trả lời từng vấn đề.
"Điều quan trọng không phải là lãnh đạo đã xuống cơ sở bao nhiêu lần, mà là sau mỗi lần làm việc, những vướng mắc nào đã được giải quyết và kết quả đến đâu", bà nhấn mạnh.
Đề nghị quan tâm chế độ, chính sách viên chức cấp xã
ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) nêu, sau hơn 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính mà còn trực tiếp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội và cung ứng dịch vụ công.
Đội ngũ viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã đảm nhiệm những lĩnh vực thiết yếu như văn hóa, thể thao, thông tin, truyền thông, nông nghiệp, môi trường... Đây là lực lượng trực tiếp đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ công và mức độ hài lòng của người dân.
Tuy nhiên, nhiều viên chức đang phải đảm nhận khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn ngày càng cao, trong khi điều kiện làm việc còn khó khăn và phải thích ứng với những thay đổi sau sắp xếp tổ chức bộ máy.
Từ phân tích đó, bà đề nghị quan tâm tương xứng đến chế độ, chính sách để tạo động lực cho đội ngũ này yên tâm công tác. Dù chế độ phụ cấp công vụ với cán bộ, công chức cấp xã được điều chỉnh tăng từ 25% lên 55%, song viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã hiện chưa thuộc đối tượng áp dụng chế độ phụ cấp công vụ này.
Trong khi đó, có những vị trí viên chức đòi hỏi trình độ chuyên môn, trách nhiệm nghề nghiệp và khối lượng công việc cũng không kém so với cán bộ, công chức cấp xã. Họ cũng trực tiếp phục vụ người dân, chịu áp lực lớn về tiến độ và chất lượng công việc. Đáng chú ý các đơn vị sự nghiệp công lập này nhất là ở các xã hầu như chỉ thực hiện nhiệm vụ chính trị, không có nguồn thu để cải thiện thu nhập cho viên chức.
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi kiến nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế phụ cấp hoặc hỗ trợ phù hợp đối với viên chức cấp xã. Trước mắt, cần đánh giá khả năng áp dụng phụ cấp đặc thù hoặc khoản hỗ trợ đối với những vị trí có khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn cao, trực tiếp phục vụ người dân. Việc xây dựng chính sách phải căn cứ vào tính chất công việc, mức độ trách nhiệm, thu nhập hiện có và khả năng cân đối ngân sách, xác định rõ đối tượng, điều kiện và mức hưởng...
ĐBQH Nguyễn Xuân Nghiêm (Đà Nẵng) đề nghị tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy và bố trí biên chế cấp xã phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đặc thù từng địa bàn. Theo ông, hiện nay một số phòng chuyên môn cấp xã phải phụ trách nhiều lĩnh vực, vừa thực hiện nhiệm vụ thường xuyên, vừa tiếp nhận thêm nhiệm vụ được phân cấp. Các đơn vị này còn phải phối hợp với nhiều sở, ngành và cơ quan ngành dọc.
Ở những địa bàn đi lại khó khăn, cán bộ cơ sở phải bám thôn, bản, bám người dân, trực tiếp giải quyết công việc tại địa bàn. Nếu không tổ chức hợp lý và bố trí nhân lực phù hợp, nguy cơ quá tải, chồng chéo và kéo dài thời gian giải quyết thủ tục sẽ gia tăng...
