Vua Việt nào có "tướng rồng"?

Rồng là con vật trong tưởng tượng. Cả châu Âu, châu Á, người dân đều sáng tạo ra hình dáng của nó từ hàng nghìn năm trước. Tuy nhiên, ở các nước Á Đông, rồng lại được coi là biểu tượng của quyền lực, của vương mệnh, hình ảnh rồng tượng trưng cho vua, cho hoàng đế.

Thế nên, dù gần như chẳng ai nhìn thấy rồng, thì trong quan niệm về tướng mạo thời xưa, người có "tướng rồng" là có được thiên mệnh, có thể "thay trời" trị nước, trị dân.

Vua Lê Thái Tổ, Lê Hiến Tông có “tướng rồng”

Nước ta, thời Lý về trước, quan niệm này chưa thông dụng, nên chưa thấy sử sách ghi chép về "tướng rồng" của các bậc quân vương, ngoại trừ những dấu hiệu "rồng hiện" báo trước về sự nghiệp đế vương của Vua Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành. Tuy nhiên, từ thời Trần sang thời Lê, sử sách miêu tả chân dung các vị vua nước ta với "tướng rồng" nhiều lắm, từ mặt rồng, râu rồng, dáng đi của rồng... đủ cả.

a1.jpeg -0
Bức tranh mô tả vua Trần Thái Tông chỉ huy binh sĩ đánh tan giặc Nguyên Mông lần thứ nhất.

Vị vua đầu tiên triều Trần là Trần Thái Tông trong "Đại Việt sử ký toàn thư" mô tả: "Vua mũi cao, mặt rồng, giống Hán Cao Tổ". Vậy, tướng mạo Hán Cao Tổ như thế nào? Theo dã sử thì vị vua này có râu rồng, tướng quý, còn trong "Sử ký" của Tư Mã Thiên, phần "Cao Tổ bản kỷ" chỉ chép "Cao Tổ rất có tướng của đế vương, mũi cao, trán gồ, râu tóc đẹp, chân trái có 72 nốt ruồi đen" mà thôi. Như vậy, lời sử quan Việt chép trong "Toàn thư" cũng chỉ là ước lệ, đại khái Hán Cao Tổ có tướng ấy sáng lập ra nhà Hán thì Trần Thái Tông có tướng tương tự, xứng đáng là vua khai mở triều Trần.

Đến vua sáng lập triều hậu Lê là Lê Thái Tổ cũng được sử sách miêu tả với dáng vẻ hùng dũng hơn người, có tướng của cả hổ, cả rồng. “Toàn thư" viết: "Vua sinh ra, thiên tư tuấn tú khác thường, thần sắc đẹp mạnh, mắt sáng, mồm rộng, mũi cao, vai có nốt ruồi, tiếng to như tiếng chuông, đi như rồng, bước như hổ, kẻ thức giả là người phi thường". Đó là chưa kể sách "Lam Sơn thực lục" còn bổ sung thêm mấy chi tiết lạ về tướng mạo của ngài: "Tóc, lông đầy người, ngồi như hùm ngồi. Kẻ thức giả biết là bậc người cực sang! Kịp khi lớn, thông minh, khôn, khỏe, vượt hẳn bọn tầm thường".

"Lam Sơn thục lục" là sách được biên soạn lúc Vua Lê Thái Tổ đang trị vì và đích thân nhà vua còn viết lời đề tựa, chỉ không biết rằng bản sách chúng ta đọc có đúng là nguyên bản soạn thời đó hay không. Dù sao thì qua "Lịch triều hiến chương loại chí" của Phan Huy Chú biên soạn cuối triều Lê, vẫn thấy tác giả nhấn mạnh vào tướng mạo của Lê Thái Tổ là "đi như rồng, bước như hổ".

Một vị vua nữa của triều Lê cũng được mô tả có "mặt rồng" như Trần Thái Tông, là Vua Lê Hiến Tông. Vị vua này còn được sử chép với nhiều sự tích, từ "Thượng Đế ban con", đến "đá bay núi Phật Tích", rồi cuối cùng là "rồng vàng bay xuống cung Trường Lạc (chỗ Thái hậu Trường Lạc, vợ Vua Lê Thánh Tông ở) rồi một lúc sau sinh ra vua", nên vẻ ngoài của nhà vua cũng được tả rất đặc biệt. "Toàn thư" ghi rằng: "Vua sinh ra, dáng vẻ thiên tử, mũi cao, mặt rồng, vẻ người đứng đắn, đẹp đẽ khác thường". Tướng mặt rồng, theo sách tướng số, là gương mặt có trán thụt vào, từ sơn căn (điểm giữa sống mũi, ngang hai mắt) đến cằm nổi rõ rệt. Người có tướng này thông minh, can đảm, có khả năng lãnh đạo, lỗi lạc xuất chúng.

Sau đó, ở thời Hậu Lê, Vua Lê Thần Tông cũng có tướng "mặt rồng" như vậy. "Toàn thư" viết rằng: "Vua sống mũi cao, mặt rồng" và đánh giá nhà vua là người thông minh, học rộng, mưu lược sâu, văn chương giỏi, nên "xứng đáng là một trong những vua giỏi của nhà Hậu Lê".

Còn bộ sử triều Nguyễn, "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" tả diện mạo Vua Lê Hiển Tông rằng: "Duy Diêu râu rồng, mắt phượng". Những lời mô tả "có cánh" này cũng nhằm khẳng định tính chính danh của ngôi vua, vì hoàng tử Duy Diêu vốn là con trưởng Vua Lê Thuần Tông và là cháu của Vua Lê Ý Tông. Đáng ra, Duy Diêu phải được lập làm hoàng thái tử, nhưng vì chú ruột là Duy Mật dấy quân nên bị chúa Trịnh Giang bắt giam và lập em Vua Thần Tông là Duy Duy Thận lên ngôi, tức Vua Lê Ý Tông. Đến khi chúa Trịnh Doanh lên thay Trịnh Giang, đã sai người đem Duy Diêu đến an trí ở nhà Bính quận công Vũ Tất Thận. Nhưng, trước đêm đó, Tất Thận nằm mộng thấy một người "kẻ cả" đến nhà, cờ quạt âm nhạc, hệt như nghi trượng thái bình thiên tử. Sáng hôm sau thì quân lính đưa hoàng tử Duy Diêu đến. Tất Thận bèn đem việc này nói với Trịnh Doanh. Trịnh Doanh muốn nhờ vào phúc đức Duy Diêu, mới cùng các đại thần bàn định tôn lập làm vua và xin Vua Lê Ý Tông nhường ngôi cho Duy Diêu.

Các “tướng rồng” khác

Trên gương mặt con người, có "mũi rồng" được mô tả là dáng mũi của đế vương. Vị vua gần cuối triều Hậu Lê có thời gian trị vì lâu dài là Lê Hiển Tông cũng được mô tả có tướng mũi này. Theo "Đại Việt sử ký tục biên" thì "Vua mũi rồng, mắt phượng, ngồi như núi, đi như nước". Tướng mũi rồng, theo sách tướng số của Trung Quốc thì nếu nhìn từ hướng chính diện sẽ thấy sống mũi to đầy, hơi cong, trụ mũi thấp, khó nhìn thấy lỗ mũi, thường cánh mũi hơi bè.

anh-2.jpg -0
Theo sách sử thì tướng mạo vua Lê Thái Tổ là đi như rồng, bước như hổ.

Người có tướng mũi rồng được cho là sẽ hội tụ đủ mọi tư chất tốt đẹp như: Thông minh, vốn am hiểu sâu rộng, đầu óc sáng suốt, nhạy bén, tinh tế, khéo léo nên có khả năng chi phối người khác rất tốt, quyền cao chức trọng và đa phần là những người lãnh đạo tài ba. Tuy nhiên, điều đó nếu áp vào Vua Lê Hiển Tông thì khó bề chính xác, vì theo "Tục biên", lúc đó quyền hành đều ở trong tay chúa Trịnh, từ "quyền ban tước, khen thưởng, cho hay lấy, tha hay giết, việc chinh phạt đều do nhà chúa cả". Công việc triều chính của Vua Lê Hiển Tông gần như không có gì: "Vua chỉ tỏ ra khiêm nhường, vô tâm, ỷ lại, rủ áo, chắp tay, trông đợi thành công". Nhưng, có lẽ nhờ có tướng quý, lại biết nhẫn nại, nên nhà vua mới có thể yên tâm ở ngôi tới 47 năm, thọ 70 tuổi, là vị vua có thời gian trị vì dài nhất và cũng sống thọ nhất của triều Hậu Lê. Sử viết: "Chúa Trịnh cũng sợ danh nghĩa nhà vua mà không dám xâm phạm".

Ngoài các tướng mặt rồng, râu rồng, dáng rồng của các vị vua Việt, sử sách thời xưa cũng ghi chép nhiều đặc điểm dung mạo có liên quan đến rồng khác. Như, ngoài "mắt phượng" thì có tướng "mắt rồng", được mô tả là cặp mắt không có mí, lòng đen và lòng trắng rõ ràng, phân minh, phần đuôi mắt dài và đẹp. Theo quan niệm xưa thì người có mắt rồng là quý tướng, có trí tuệ hơn người, tư duy nhạy bén, xử lý mọi việc linh hoạt, được mọi người xung quanh kính trọng, nể phục.

Một tướng quý khác liên quan đến rồng là tướng cửu long, hay "cửu long xương", chỉ người có 9 xương rồng hoặc 9 xương quý trên đầu. Ai may mắn có dù chỉ một cũng đều có ý nghĩa đó là người đặc biệt, dễ gặp may mắn.

Sách tướng số nhà Thanh bên Trung Quốc có nhắc đến một tướng quý là "long đầu cách cục". Đó là câu chuyện về Tổng đốc Quảng Châu thời Vua Quang Tự là Trương Thụ Thanh. Theo lời mô tả của người đương thời thì ông này có nhiều tướng xấu, nhưng học giỏi, thi đỗ tiến sĩ và làm quan to. Phải đến khi có một ông thầy tướng số rất giỏi quan sát mới phát hiện ra Trương Thụ Thanh khi quay đầu nhìn lại phía sau mà thân mình không hề chuyển động. Đó là tướng "long đầu cách cục" rất hiếm có, kẻ nào có được thì quan đến cực phẩm triều đình. Các mô tả của sách tướng số cho thấy tướng "đầu rồng" này giống như đầu các loài chim, khi chúng quay đầu mà không cần ngoái cổ. 

Cuối cùng là chuyện ăn của vua cũng liên quan đến rồng. Chuyện chép trong "Toàn thư" cho biết thời Vua Trần Minh Tông, có lần Thượng hoàng Trần Anh Tông ban bữa ăn cho vua. Vua nhai rất kỹ, thượng hoàng nói: "Đàn ông phải ăn như rồng nuốt, cọp cắn, cần gì phải nhai kỹ?". Khi ban bữa ăn cho vương hầu, thượng hoàng cũng dụ như thế. Tuy nhiên, sử không chép rằng sau lời dạy này của thượng hoàng, Trần Minh Tông có "ăn như rồng cuốn" hay không. Chỉ biết sử thần Ngô Sĩ Liên khen rằng: "Minh Tông được nên tính tốt, tuy là tư trời có tốt, cũng là do ở sức dạy bảo của vua cha. Được sự răn dạy nghiêm ngặt như thế, cho nên đức của nhà vua vì thế mà nên, cả các con của vua cũng đều có tài nghệ cả". 

Lê Tiên Long

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.