Chiếc xe Renault màu xanh chở những kẻ tội phạm trên đang chạy về khu nhà kho phức hợp bên cạnh Heathrow. Sau khi cắt một lỗ trên hàng rào, bọn chúng đã đột nhập vào nhà kho và tiến đến một tòa nhà thuộc công ty vận chuyển hàng hóa Frontier Forwading. Những hàng hóa có giá trị được cất giữ tại đó để chờ thông quan trước khi được đưa lên máy bay.
Bọn trộm đã phải đối mặt với một nhiệm vụ gần như bất khả thi. Một kết cấu gồm những bức tường cao dốc giống như một pháo đài, và việc xuất nhập hàng hóa diễn ra thường xuyên không ngừng kể cả ban đêm. Để không ai vào được bên trong mà không bị chú ý, nơi đây được trang bị hệ thống báo động nghiêm ngặt, hầu như mỗi mét vuông đều bị camera giám sát theo dõi. Thế nhưng toán trộm vẫn lọt được vào đó.
Hành động táo tợn
Theo cảnh sát London David Ward, bọn trộm đã trèo lên nóc nhà kho qua một đường ống thoát nước. Sau đó, đi dọc theo mái nhà kim loại trơn trượt đến giếng trời, chúng khoét một lỗ trên kính và từ độ cao 14m đu xuống bằng một sợi dây. “Công việc thật nguy hiểm. Đây không phải là điều mà những tên cướp bình thường làm được” - Ward nhận xét. Khi đã vào được bên trong nhà kho chứa vô số đồ đạc, hàng hóa và vật tư công nghiệp có giá trị, bọn trộm bắt đầu tìm hiểu kỹ lưỡng. Chúng mất 5 giờ 15 phút để tìm trong bóng tối những thứ cần tìm gồm: ba hộp bằng thép đựng sách quý hiếm của các nhà sưu tập châu Âu đáng kính. “Chúng biết chính xác những gì mình muốn. Có nhiều đồ giá trị khác ở gần đó nhưng chúng chỉ lục tìm sách” - cảnh sát cho biết.
Các ấn bản quý hiểm dự kiến sẽ được gửi đến hội chợ đồ cổ ở California vào đêm hôm đó. Song không phải tất cả các cuốn sách đều được bọn trộm quan tâm, mà chỉ những bản đặc biệt có giá trị, gồm: “Bí ẩn của Vũ trụ” năm 1621, được viết bởi nhà thiên văn học Johannes Keple và sau đó thuộc sở hữu của Albert Einstein; là ấn bản phẩm hiếm hoi năm 1777 về “Các Nguyên tắc Toán học” của Isaac Newton về Triết học và Tự nhiên; “Dantes Divine Comedy” xuất bản năm 1569 và các cuốn sách hiếm khác…tổng cộng là 240 cuốn.
Vào giữa đêm, theo cách tương tự bọn trộm đã rời nhà kho qua mái nhà. Tên đồng phạm thứ ba trên chiếc Renault đã đưa chúng đi vào khoảng 3 giờ sáng. David Ward thừa nhận: “Cần rất nhiều sự kiên nhẫn, sức mạnh và sự khéo léo để không kích hoạt các cảm biến và kéo được sách qua lỗ trên trần nhà”. David là người đầu tiên bắt tay giải quyết vụ án này và ông đã xem đến 70 giờ video quay từ camera giám sát xung quanh nhà kho. Nhờ ông mà cảnh sát đã khôi phục được quá trình vụ việc.
Bọn trộm đã hành động một cách hoàn hảo và hầu như không để lại manh mối nào ngoài một lỗ hổng trên giếng trời và 3 container đã bị mở trên sàn nhà kho. Đây là một trong những vụ trộm sách lớn nhất và kỳ quặc nhất trong lịch sử hiện đại, làm thiệt hại 3,5 triệu USD của ba nhà sưu tập danh tiếng. Nhưng không chỉ là tiền, nhiều cuốn sách bị đánh cắp có chữ viết tay của các chủ sở hữu trong quá khứ, bao gồm các nhân vật lịch sử. Thiệt hại này dường như không thể bù đắp được. Thế nhưng, đó mới chỉ là sự khởi đầu của những rắc rối.
Bọn tội phạm đã không dừng lại ở đó. Ngay sau khi những đồ có giá trị được đưa ra khỏi nước Anh, có một nhóm trộm mới đã đến London. Một tuần sau, chúng lục soát một nhà kho khác ở Heathrow. Chúng đã xâm nhập theo một kế hoạch bài bản là leo lên mái nhà bằng dây cáp. Trong thời gian ngắn nhất, nhóm trộm táo bạo và sành sỏi đã trộm tại một chục kho chứa đồ. Chuyên gia về tội phạm có tổ chức Andy Durham đã đưa sự kiện này vào trường hợp đặc biệt quan trọng, nhưng cuộc điều tra quy mô lớn mà ông khởi xướng ban đầu đã thất bại.
Manh mối từ một cuộc gọi ẩn danh
Trong khi cảnh sát Anh đang bế tắc thì bất ngờ nhận được sự trợ giúp từ bên ngoài: các chi tiết quan trọng được đưa ra ánh sáng nhờ một người cung cấp thông tin từ Đông Âu. Ba tuần sau vụ trộm ở nhà kho Frontier Forwarding, Văn phòng của công tố viên trưởng Alina Albu về tội phạm có tổ chức ở Romania nhận được một cuộc gọi nặc danh. Người đàn ông giấu tên đã nói với bà Alina về những cuốn sách bị đánh cắp ở London cho là đã được gửi đến Romania. Người này còn cho biết biệt danh của các nghi phạm. Alina chưa bao giờ nghe nói về tên trộm Tizu và Blondie mà anh ta nhắc đến, nhưng biệt danh thứ ba là Thug Christie ngay lập tức đã làm sáng tỏ mọi chuyện.
Alina Albu đã nghe nói về Thug Christie lần cuối cách đây 15 năm. Thực tế, tên của hắn là Gavril Popinchuk, là cánh tay phải của tên trùm Ioan Clamparu, kẻ từng bị coi là tội phạm bị truy nã gắt gao nhất trong danh sách của Interpol. Thông tin nặc danh vẫn chưa được xác minh, nhưng kinh nghiệm cho thấy Thug Christie có thể chính là Clampara, một tổ chức tội phạm được đặt theo tên kẻ đỡ đầu nó. Hoặc tệ hơn nếu hắn đã tạo ra một nhóm tội phạm của riêng mình. Cùng ngày, Alina gọi cho người đứng đầu bộ phận điều tra là Tiberius Manea.
Khi đó tại London, David Ward tiếp tục điều tra, cố gắng khai thác tối đa thông tin từ hiện trường vụ án. Số của chiếc xe Renault màu xanh được xác định từ camera theo dõi, sau đó chiếc xe này được tìm thấy ở phía nam London. Hóa ra, các giấy tờ xe là giả, nhưng Ward đã tìm ra chủ xe là một công dân Romania sống tại Anh. Tuy vậy, cảnh sát Anh vẫn thiếu thông tin về thủ phạm vì “các nhà phân tích không có dữ liệu về hắn trong cơ sở dữ liệu”. Mọi thứ đã thay đổi bởi một cuộc gọi của Tiberius Manea đang bắt đầu công việc ở Romania. Ông đã thông báo cho các đồng nghiệp Anh về cuộc gọi nặc danh và cuối cùng vụ việc đã tiến triển.
Truy tìm dấu vết
Vào tháng 3-2017 Andy Durham được chỉ định phụ trách vụ án ở London, Andy Ward và Tiberius Manea đã gặp nhau lần đầu tiên tại trụ sở Europol ở The Hague. Đây là sự khởi đầu của một cuộc điều tra chung có sự tham gia của các cơ quan pháp luật từ bốn quốc gia - Anh, Romania, Hà Lan và Italy.
Vụ việc đã đi theo một số hướng. Nhóm bí mật của Manea đã theo dõi Brute Christie, đồng thời kết hợp thông tin về các nghi phạm. Về việc này, cảnh sát Romamia đã có thông tin mới thu được ở London: Ward đã tìm được mẫu DNA của kẻ tấn công trên bậc cầu thang kim loại trong nhà kho Frontier Forwarding. Dấu vết thuộc về Daniel David, và đó chính là tên trộm có biệt danh là Teese.
Ngay sau đó cảnh sát Romania đã xác định được một kẻ khác tham gia vụ trộm ở London là Narcis Popescu, hắn đã bị bắt vì một vụ khác. Trong một cuộc kiểm tra định kỳ, người ta đã tìm thấy điện thoại và laptop lậu được cho là mua ở Anh trong xe tải của hắn. Hắn được lấy mẫu DNA và bị phát hiện chính là người lái chiếc xe Renaul màu xanh chở bọn trộm sách. Lần theo dấu vết của David và Popescu, cảnh sát tìm ra dấu vết của nghi phạm thứ ba là Victor Oparyuk, có biệt danh là Blondie. Daniel và Victor đã từng hành động vào đêm 29-30/1 tại nhà kho ở Heathrow và Popescu đã lái chiếc xe màu xanh.
Giờ đây thì cảnh sát phải đối mặt với một vấn đề khác: hạ gục nghi phạm chính - Gavril Popinchuk và các cộng sự khác của hắn. Công tố viên Romania có cơ sở để tin rằng hắn chính là người tổ chức tất cả các cuộc đột nhập. Theo Alina, Popinchuk đã hợp tác với Christan Ungureanu, 41 tuổi, người Romania. Tất cả mọi hành động đều được chúng thực hiện bên ngoài Romania và không trực tiếp tham gia và tin rằng các thám tử nước ngoài sẽ không thể tiếp cận chúng ở quốc gia khác. Popichuk hầu như không bao giờ nhúng tay vào việc.
Giả định này cũng được xác nhận bởi lịch sử các cuộc gọi của Oparyuk vào đêm xảy ra vụ trộm ở nhà kho Frontier Forwarding. Trong quá trình hoạt động, Oparyuk đã gọi vào số của Unguryan nhiều lần, sau đó tên này liên lạc với Popichuk. Tiếp tục làm sáng tỏ mớ rắc rối này, Alina và Manea đã có thể lần ra gần như tất cả các thành viên trong băng nhóm. Nhưng cảnh sát Romania đã không vội bắt Popinchuk. Cần phải có chứng cớ. Ngoài ra, vẫn còn đó mối họa là bọn tội phạm sẽ tiêu hủy những cuốn sách quý ngay khi chúng đánh hơi thấy nguy cơ. Để tránh điều này, cần bắt tất cả đồng bọn cùng một lúc, điều này đòi hỏi một hoạt động quy mô lớn, được chuẩn bị kỹ lưỡng và cần có sự giúp đỡ của các đồng nghiệp nước ngoài.
Kết cục
Ngày phá án đã đến, 25-6-2019, hai năm rưỡi sau vụ trộm những cuốn sách quý hiếm. Các đại diện nhóm điều tra của bốn quốc gia, các quan chức của Europol và cơ quan điều phối tư pháp châu Âu Eurojust đã tập trung tại trụ sở Europol. Theo lệnh của họ, hơn 150 sĩ quan cảnh sát đã đồng loạt tìm kiếm tại 45 địa điểm tại Anh, Italy, Đức và Romania. Popinchuk, Oparyuk, David, Popescu và ba thành viên băng đảng khác bị bắt ở Romania. Em trai của Ungureanu bị bắt ở Đức, ba tên khác bị giam ở Anh. Tên cầm đầu Ungureanu trốn thoát, nhưng đến tháng 1-2020 hắn đã bị bắt ở Italy.
Tất cả những kẻ sa lưới bị dẫn độ sang Anh. Phiên tòa bắt đầu vào ngày 20-2-2020 tại Tòa án Hoàng gia Kingston, ngay gần nhà kho bị trộm. Lúc đầu tất cả bọn chúng khẳng định mình vô tội và từ chối làm chứng. Chẳng bao lâu đại dịch COVID-19 đã tấn công thế giới và các phiên tòa xử vụ này bị hoãn vô thời hạn. Điều ngạc nhiên chính tình huống này đã khiến Popinchuk và các thành viên trong băng nhóm của hắn phải đầu hàng. Ngay sau đó, hầu hết các nghi phạm đều thú nhận tội ác mà chúng đã gây ra. Nếu không thế, chúng sẽ không được tính bù vào thời hạn tù những tháng bị bỏ qua do đại dịch. Vào mùa thu năm 2020, tất cả các thành viên của băng nhóm đều bị kết án. David và Oparyul nhận 3 năm 7 tháng tù giam, hai kẻ “đầu não” vụ trộm là Unguryan và Popinchuk, mỗi tên 5 năm tù.
Với những cuốn sách bị mất, gần như tất cả đã được tìm thấy trong khoang bí mật bên dưới gara tại ngôi nhà mới xây của Ungureanu, chỉ thiếu 4 tập. Tiberius Manea đích thân đi xuống một căn hầm nhỏ, nơi những đồ đạc có giá trị bị đánh cắp được cất giữ trong các thùng rác. Sau này ông kể lại “Tôi thực sự lo lắng làm sao cho những cuốn sách không bị hỏng. Chúng tôi đã làm việc rất lâu và kiên nhẫn để cuối cùng thời điểm này cũng đến”.
