Viktor Cherkashin: Bậc thầy tuyển dụng điệp viên của Tình báo Liên Xô

Sinh năm 1934 tại thủ đô Moskva của Liên Xô, Viktor Cherkashin chẳng phải là một người Nga tầm thường. Ông đã có gần 40 năm làm việc cho Cơ quan Tình báo Liên Xô KGB kể từ khi nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin qua đời vào năm 1953 cho đến khi Liên Xô sụp đổ vào năm 1991.

Trong suốt quãng thời gian đó, ông chỉ được giao một nhiệm vụ duy nhất là tuyển dụng điệp viên của Anh và Mỹ làm nội gián. Cherkashin từng thi hành nhiệm vụ tại Anh, Australia , Ấn Độ, Liban, Mỹ và đã tuyển dụng được hàng chục điệp viên nội gián làm việc cho KGB.

Từ năm 1974 đến năm 1991, khi đảm nhận chức vụ chỉ huy phòng phản gián của KGB ngay tại Đại sứ quán Liên Xô ở thủ đô Washington, Mỹ, ông đã  tuyển dụng được 3 điệp viên nội gián có tầm cỡ là John Anthony Walker, Aldrich Ames và Robert Hanssen. Chính vì thành tích này mà giới tình báo quốc tế gọi Cherkashin là bậc thầy trong tuyển dụng điệp viên nội gián.

"Con bọ" (điệp viên nội gián) đầu tiên mà Cherkashin tuyển dụng khi ông bắt đầu thi hành nhiệm vụ tại Mỹ là John Anthony Walker, sĩ quan hải quân làm việc tại bộ phận cơ yếu của Bộ Tư lệnh hải quân Đại Tây Dương của Mỹ đóng tại căn cứ hải quân Norfolk. Thực ra, Valery Martynov, một điệp viên KGB nằm vùng tại thủ đô Washington, mới là người có công tuyển dụng Walker làm điệp viên nội gián vào năm 1968.

Lúc đó, Cherkashin còn đang thi hành nhiệm vụ tại Australia . Năm 1974, khi được điều động đến nhận công tác tại Đại sứ quán Liên Xô ở thủ đô Washington, Walker đã được Martynov bàn giao lại cho Cherkashin. Lập tức Cherkashin khai thác tối đa "con bọ" này.

Cho đến khi bị Cục Điều tra liên bang (FBI) bắt giữ vào tháng 5/1985, người ta mới biết rằng không chỉ có Walker mà cả những người thân của ông này gồm anh họ, anh ruột, con trai, con gái đều được KGB tuyển dụng làm điệp viên nội gián. Công đầu thuộc về Cherkashin.

Năm 1985 cũng là năm được đánh giá thành công nhất trong sự nghiệp tuyển dụng điệp viên nội gián của Cherkashin. Nếu như vào tháng 4/1985, ông tổ chức thành công việc tuyển dụng một "con bọ" có cỡ của Cơ quan Tình báo trung ương (CIA) là Aldrich Ames làm nội gián thì đến tháng 10/1985, một sĩ quan phản gián của FBI là Robert Hanssen cũng được Cherkashin tuyển dụng làm nội gián.

Vào thời kỳ đó, Cherkashin đã là trưởng phòng phản gián của KGB tại Đại sứ quán Liên Xô ở thủ đô Washington còn Ames đang làm việc tại Ban châu Âu của CIA. Lúc này, Liên Xô đang gặp nhiều tổn thất do hoạt động hiệu quả của các điệp viên nằm vùng của CIA tại Liên Xô và các quốc gia XHCN Đông Âu và cũng do một số điệp viên KGB nằm vùng tại Mỹ và Anh đã phản bội tổ chức, cộng tác với CIA và tình báo Anh.

Vì vậy, Cherkashin được lệnh phải tìm cách tuyển dụng cho bằng được một điệp viên CIA làm việc tại ban châu Âu để khai thác thông tin. Và điệp viên đó chính là Ames . Đang trong giai đoạn chuẩn bị ly dị với vợ lại gặp rắc rối về tiền bạc với cô nhân tình Rosario người Mexico nên Ames rất cần tiền, càng nhiều tiền càng tốt để giải quyết các vụ việc mà nếu để làm to chuyện sẽ bị CIA sa thải.

Biết được rắc rối và cả nhu cầu của Ames nên Cherkashin ra lệnh cho thuộc cấp, tên là Sergei Chuvakhin, tiếp cận với Ames và đặt vấn đề mua thông tin, tài liệu về CIA do Ames cung cấp với điều kiện là thông tin càng có giá trị thì số tiền mà Ames sẽ nhận được càng cao.

Lần gặp gỡ đầu tiên giữa Chuvakhin và Ames, do Cherkashin bố trí, diễn ra vào chiều ngày 16/4/1985 tại khách sạn Mayflower, không xa Đại sứ quán Liên Xô ở thủ đô Washington . Chuvakhin đã đưa cho Ames một phong bì có chứa 50.000 USD tiền mặt để đổi lại việc Ames chuyển giao cho KGB danh tính 3 điệp viên nằm vùng của CIA hoạt động tại Liên Xô.

Những thông tin, tài liệu mà Cherkashin khai thác được từ Ames không chỉ giúp KGB bắt giữ nhiều điệp viên nằm vùng của CIA tại Liên Xô mà còn tại  các quốc gia XHCN Đông Âu.

Trong khi đó, những thông tin có giá trị được một điệp viên nội gián khác là Robert Hanssen chuyển giao cũng đã giúp KGB kịp thời bắt giữ nhiều điệp viên KGB hoạt động nội gián cho CIA và FBI. Giống Ames, Hanssen cũng cần tiền để nuôi sống gia đình gồm vợ và 6 con mà mức lương 38.000 USD/năm của một sĩ quan phản gián của Hanssen không thể nào kham nổi.

Lần gặp gỡ đầu tiên giữa Cherkashin và Hanssen diễn ra vào ngày 1/10/1985, cũng tại khách sạn Mayflower. Cherkashin đã hào phóng đưa cho Hanssen một phong bì trong có 100.000 USD tiền mặt để đổi lại việc Hanssen chuyển giao cho KGB danh tính 3 điệp viên nằm vùng của KGB đã phản bội tổ chức để làm việc cho FBI, đó là Boris Yuzhin, Valery Martynov (người đã tuyển dụng điệp viên nội gián John Walker) và Sergei Motorin.

Không chỉ trói buộc Hanssen bằng tiền bạc, kim cương mà Cherkashin còn mê hoặc điệp viên FBI này bằng các món tiền thưởng (cho những thông tin có giá trị cao).

Năm 2005, sau nhiều năm miệt mài, Cherkashin đã "hoàn tất cuốn sách có tựa đề Spy Handler: Memory of a KGB Officer", trong đó ông đã hé lộ về các hoạt động tình báo và phản gián của KGB và được giới phê bình nhận định là còn hấp dẫn hơn cả tiểu thuyết điệp báo của nhà văn vốn là cựu nhân viên tình báo Anh John Le Carré. Ông cũng không quên kể về những nghiệp vụ tuyển dụng điệp viên nội gián ly kỳ của mình.

Trả lời phỏng vấn của nhà báo Mỹ Dianne Sawyer về cuốn sách của mình sau khi được phát hành và gây tiếng vang, cựu sĩ quan KGB Viktor Cherkashin cho biết: “Nếu một điệp viên có lý tưởng, có chính kiến, anh ta sẽ không bán rẻ tổ chức với số tiền 50 ngàn hay 100 ngàn USD. Hầu hết điệp viên Xôviết là như vậy"

Hoàng Phú (theo CiCentre)

Các tin khác

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.