Vị Thủ tướng một ngày và cuối cùng của Việt Nam Cộng hòa

Vào lúc 15h ngày 28/4/1975, sau khi có quyết định của lưỡng viện Quốc hội trong tình hình khẩn cấp, Tướng Dương Văn Minh đã làm lễ tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Việt Nam Cộng hòa (VNCH), sau khi Trần Văn Hương từ chức. Nội các mới được chỉ định do GS Vũ Văn Mẫu - Thượng nghị sĩ làm Thủ tướng, ông Nguyễn Văn Huyền làm Phó Tổng thống, bổ nhiệm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng - ông Bùi Tường Huân, ông Lý Quý Chung - Bộ trưởng Bộ Thông tin.

Trong hồi ký không tên xuất bản năm 2011, ông Lý Quý Chung viết: “Ở vị trí Thủ tướng, ông Minh mời luật sư - nghị sĩ Vũ Văn Mẫu, người đã từng là ngoại trưởng trong chính phủ Ngô Đình Diệm 12 năm về trước. Vào thời điểm chính phủ Diệm đối đầu với cuộc đấu tranh của Phật giáo và có những hành động đàn áp ác liệt, ngoại trưởng Vũ Văn Mẫu đang đi công tác tại Hoa Kỳ. Ông đã cạo đầu và tuyên bố từ chức để phản đối chính sách đàn áp của gia đình ông Diệm đối với Phật giáo”.

Ông Dương Văn Minh.
Ông Dương Văn Minh.

6h sáng 30/4, các tướng lĩnh báo cáo đầy đủ tình hình chiến sự tại Dinh Độc Lập cho Tổng thống, Phó Tổng thống và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu nghe, sau đó quyết định: không nổ súng và giao chính quyền cho Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Trưa 11h30, xe tăng của quân giải phóng đã húc đổ cánh cổng Dinh Độc Lập, cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên cột cờ nóc Dinh Độc Lập. Nội các Tổng thống Dương Văn Minh đầu hàng quân giải phóng và các ông Dương Văn Minh, Vũ Văn Mẫu được đưa đến Đài phát thanh Sài Gòn để đọc tuyên bố đầu hàng vô điều kiện.

Ông Dương Văn Minh và ông Vũ Văn Mẫu được đưa đến đài phát thanh để tuyên bố đầu hàng. Ảnh: Ngọc Đản.
Ông Dương Văn Minh và ông Vũ Văn Mẫu được đưa đến đài phát thanh để tuyên bố đầu hàng. Ảnh: Ngọc Đản.

Ông Vũ Văn Mẫu sinh ngày 25/7/1914 tại làng Quất Động, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Đông (nay là Hà Nội) trong một gia đình tư sản, có nghề thêu truyền thống. Sau đó ra Hà Nội, mở cửa hàng thêu Phúc Thái ở 24 phố Hàng Nón. Ông thi đỗ vào trường Bưởi, đỗ Tú tài I, thi tiếp vào trường Albert Sarraut theo học lớp Toán sơ cấp. Năm 1934 ở tuổi 20 được gia đình đưa sang Pháp học Đại học Luật khoa Paris, tốt nghiệp cử nhân về  hành nghề luật tại Hà Nội.

Năm 1954 vào Sài Gòn, ông được bổ nhiệm làm Chánh Nhất Tòa phá án và làm Trưởng khoa Luật trường Đại học Sài Gòn đầu tiên. Tổng thống Ngô Đình Diệm thành lập Chính phủ Đệ nhất Cộng hòa đã mời ông giữ chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao từ 1955 đến 1963. Trong sự kiện về Phật giáo năm 1963, khi đang làm đại sứ ngoại giao tại Hoa Kỳ, ông Mẫu đã từ chức, cạo đầu giống như một nhà sư để phản đối và bị bắt quản thúc sau đó. Trong thời gian từ 1964 đến 1967, ông Mẫu công tác đại sứ ở nước ngoài. Cho đến khi tướng Nguyễn Văn Thiệu lên nắm quyền Tổng thống, ông mới được triệu hồi về nước, trở thành Thẩm phán Tòa Thượng thẩm Sài Gòn.

Năm 1972, ông đắc cử Thượng nghị sĩ. Ông Vũ Văn Mẫu được đánh giá là một trí thức hoạt động tích cực cho phong trào hòa bình và hòa giải dân tộc. Chính vì vậy, khi tướng Dương Văn Minh trở thành Tổng thống, ông được đề cử cho chức vụ Thủ tướng VNCH với mục đích tham gia thương lượng chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, ông chỉ ở trong chức vụ chỉ vỏn vẹn được một ngày thì VNCH sụp đổ trước sức tiến công của quân giải phóng.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông xuất cảnh sang Pháp và định cư ở đây cho đến cuối đời. Ông mất ngày 20/8/1998 tại Paris, thọ 84 tuổi.

Trung tướng Phạm Xuân Thệ (bìa phải) kể lại giờ phút lịch sử trưa 30-4-1975 với tác giả.
Trung tướng Phạm Xuân Thệ (bìa phải) kể lại giờ phút lịch sử trưa 30-4-1975 với tác giả.

Có hai Thủ tướng cuối cùng của chế độ VNCH là ông Nguyễn Bá Cẩn, làm Thủ tướng đúng 10 ngày và tiếp đến là GS Vũ Văn Mẫu làm Thủ tướng đúng một ngày cuối cùng kết thúc chế độ Sài Gòn. Trước thời khắc quan trọng của lịch sử ấy, không phải ai cũng đủ “gan” ở lại quê hương với cương vị một lãnh đạo chóp bu bên thua cuộc. Những cuộc ra đi của cựu Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, Đại tướng Trần Thiện Khiêm, Phó Tổng thống Nguyễn Cao Kỳ cùng hàng loạt quan chức, tướng lĩnh cao cấp của Sài Gòn được Mỹ khuyến khích, ủng hộ. Tiếp đến là dòng người di tản là công chức, viên chức, thân Mỹ bằng trực thăng trên nóc Tòa đại sứ Mỹ và các tàu Hải quân VNCH, tàu ngư dân… rất rầm rộ, chen chúc nhau vì lo sợ, vì bị các phần tử phản động, quá khích tuyên truyền, kích động. Các cuộc di tản ồ ạt này đã khiến cho tình hình chính trị và trật tự trị an đô thành Sài Gòn trở nên vô cùng hỗn tạp.

Vào rạng sáng 30/4/1975, chiếc tàu viễn dương lớn nhất miền Nam mang tên Việt Nam Thương Tín, vẫn còn neo đậu tại cảng Sài Gòn, với nhiệm vụ chờ rước những người cuối cùng di tản khỏi Sài Gòn. Đặc biệt là các quan chức cao cấp của Phủ Tổng thống và Quân đội VNCH.

Nhưng vào buổi sáng định mệnh đó, hầu như những người còn lại trong Dinh Độc Lập không một ai muốn đi. Sự việc này đã được ông Lý Quý Chung thuật lại: “Thủ tướng Vũ Văn Mẫu cho biết ông không đi trong những điều kiện như thế này. Nếu sau này Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam cho ra đi chính thức thì ông sẽ đi”. Sau khi bàn giao chính quyền cho cách mạng, các ông Trần Văn Hương, Dương Văn Minh, Nguyễn Văn Huyền, Vũ Văn Mẫu… được quản thúc tại gia, tham gia một đợt học tập chính trị.

Ngày đầu tiên của thành phố Sài Gòn giải phóng, trong khuôn viên Dinh Độc Lập, ngoài ông Dương Văn Minh còn có các ông Vũ Văn Mẫu, Nguyễn Văn Hảo (cựu Phó Thủ tướng), Nguyễn Hữu Hạnh (Quyền Tư lệnh quân lực Sài Gòn) và cố vấn đặc biệt cho Tổng thống Sài Gòn, Thiếu tướng tình báo Vũ Ngọc Nhạ cùng khoảng 35 người khác. Đêm đầu tiên giải phóng Sài Gòn, không ai ngủ được vì nỗi lo lắng bồn chồn…

Từ sáng hôm sau, 1/5 đến mấy ngày sau đó, tất cả đều an toàn tuyệt đối, gia đình của quan chức trong nội các Sài Gòn do quá sợ sệt, lo lắng nên không một ai ra ngoài, sân vườn Dinh Độc Lập vắng vẻ lạ thường.

Hoàng Châu

Các tin khác

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.

Nuôi cá lòng hồ thuỷ điện, hướng sinh kế mới ở miền núi xứ Thanh

Nuôi cá lòng hồ thuỷ điện, hướng sinh kế mới ở miền núi xứ Thanh

Giữa mênh mông lòng hồ thủy điện Trung Sơn, những lồng cá nổi theo từng cụm đang mở ra một hướng sinh kế mới cho người dân vùng núi cao Thanh Hóa. Từ những hộ tiên phong ban đầu, đến nay nghề nuôi cá lồng ở Trung Sơn đã và đang ngày càng phát triển với gần 60 hộ dân tham gia, nhờ nuôi cá lồng (cá chép, cá lăng đen, cá rô phi…), nhiều gia đình có nguồn thu nhập ổn định…

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Đối với đồng bào Bru-Vân Kiều, văn hóa không chỉ hiện hữu trong những lễ hội được tổ chức theo mùa, những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hay âm thanh của cồng chiêng giữa đại ngàn. Văn hóa còn nằm trong từng làn điệu dân ca, tiếng sáo, tiếng đàn, trong cách làm một nhạc cụ và những nghi thức được người già truyền lại cho người trẻ. Đó là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng qua bao thế hệ.

Lời tuyên thệ ở Bentiu

Lời tuyên thệ ở Bentiu

Ngày 19/8, đúng dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công, tại Bentiu, Nam Sudan, hai nữ quân nhân cùng công tác tại Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Dã chiến cấp 2 số 7 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tiếng máy thuyền giữa đại ngàn

Tiếng máy thuyền giữa đại ngàn

Ở Hôi Rấy và Nước Đắng, hai bản người Bru-Vân Kiều nằm sâu dọc sông Long Đại, xã miền núi Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị, tiếng máy thuyền vọng lại từ phía hạ nguồn đã trở thành âm thanh quen thuộc với bà con. Giữa nơi còn biệt lập với bên ngoài, âm thanh ấy báo hiệu một chuyến thuyền đang ngược dòng lên bản.

Dòng sông "vàng" và những phận đời lam lũ

Dòng sông "vàng" và những phận đời lam lũ

Mỗi mùa khô, khi dòng Đakrông (Quảng Trị) rút nước, những doi cát và bãi đá lộ ra cũng là lúc hàng chục người dân Pa Cô, Vân Kiều lặng lẽ mang theo chiếc mâm sắt xuống sông đào đãi vàng sa khoáng. Sau những hạt vàng nhỏ bé là cuộc mưu sinh đầy nhọc nhằn, những khoảng lòng sông bị đào xới và nỗi trăn trở về sinh kế của đồng bào vùng cao.

Kỳ cuối: Cạm bẫy “công nghệ hóa” ma túy và sự chuyển hóa nhận thức

Kỳ cuối: Cạm bẫy “công nghệ hóa” ma túy và sự chuyển hóa nhận thức

Ẩn mình dưới hình hài những thiết bị điện tử nhỏ gọn, thơm tho mùi kẹo ngọt hay trái cây nhiệt đới, pod chill chứa Etomidate đang có nguy cơ càn quét vào các không gian giải trí của giới trẻ. Từ chỗ chỉ thử “cho biết” theo lời rủ rê, nhiều thanh thiếu niên đã nhanh chóng trượt dài thành kẻ nghiện ngập, thậm chí trở thành mắt xích tiếp tay cho tội phạm ma túy.

Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Cầm trên tay chiếc “pod chill” nhỏ gọn, tỏa ra mùi hương trái cây ngọt ngào, nhiều bạn trẻ hồn nhiên nghĩ rằng mình chỉ đang dùng một sản phẩm giải trí thời thượng. Nhưng đằng sau làn khói thơm ấy lại là Etomidate - một hoạt chất gây mê y học bị giới tội phạm “biến tướng” thành ma túy nguy hiểm. Đáng lo ngại hơn, hàng loạt lời quảng cáo dối trá “hút không lên test”, “que thử âm tính” đang khiến không ít người sập bẫy pháp lý và đối mặt với hiểm họa khôn lường về sức khỏe.

Mối tình của anh thương binh và một cô gái mồ côi

Mối tình của anh thương binh và một cô gái mồ côi

Câu chuyện cuộc đời và tình yêu của người thương binh nặng Nguyễn Văn Dũng (ngụ phường Phước Hội, tỉnh Lâm Đồng) với cô gái mồ côi vượt qua những năm tháng khó khăn đã trở thành một biểu tượng đẹp và nghị lực phi thường, như chuyện cổ tích về lòng nhân ái, đức hy sinh của những người phụ nữ với các thương, bệnh binh làm xúc động lòng người.

Thư gửi con của anh hùng Lê Thị Riêng

Thư gửi con của anh hùng Lê Thị Riêng

Những lá thư gói trọn tình yêu, nỗi nhớ và khát khao mong chờ ngày đoàn tụ gia đình, gặp lại con thơ và người chồng yêu thương của Anh hùng LLVTND Lê Thị Riêng vẫn được người con trai của bà lưu giữ, bảo quản trang trọng trong trái tim và ký ức…

Bài cuối: Tiếp nối lời hứa với những người nằm lại

Bài cuối: Tiếp nối lời hứa với những người nằm lại

Ở nhiều vùng quê của Quảng Trị, những người đến lấy mẫu sinh phẩm ADN cho thân nhân liệt sĩ không chỉ mang theo các thiết bị chuyên dụng, hồ sơ nghiệp vụ hay biểu mẫu thu nhận thông tin. Họ còn mang theo một lời hứa. Đó là sẽ cố gắng làm tất cả những gì có thể để thêm một người lính nữa được gọi đúng tên.

Bài 2: Từ di vật chiến tranh đến tên người lính

Bài 2: Từ di vật chiến tranh đến tên người lính

Tháng Bảy trên miền đất thiêng Quảng Trị, nhiều cuộc tìm kiếm vẫn đang tiếp diễn. Có gia đình vừa đón được người thân trở về nhờ giám định ADN. Có những người vẫn băng rừng lần theo từng dấu tích chiến trường. Và cũng có những cuộc tìm kiếm đã khép lại từ một di vật tưởng chừng vô tri nằm dưới lòng đất hơn nửa thế kỷ.