Vì sao những người giàu thường “mù” công nghệ?

Ở thời buổi mỗi người đều sở hữu một máy tính cá nhân, một smartphone và sử dụng mạng xã hội, giới siêu giàu vẫn duy trì những thói quen xưa cũ. Họ hạn chế sử dụng công nghệ ở mức thấp nhất có thể, và một vài người thậm chí còn "mù" công nghệ. Đâu là nguyên nhân đằng sau lối sống tưởng như rất lỗi thời đó?

Đi ngược xu thế chung

Khoảng một thập niên trước, các nhà xã hội học từng lo ngại việc hạn chế người thu nhập thấp tiếp cận công nghệ có thể gây nên bất bình đẳng trong xã hội. Điều đó không còn đúng ở thời điểm hiện tại nữa. Một cuộc điều tra vào năm 2017 tại Mỹ cho thấy 70% gia đình có thu nhập thấp sở hữu ít nhất một chiếc máy tính trong nhà, và tỷ lệ trẻ em Mỹ dưới 8 tuổi sở hữu máy tính bảng đã tăng lên 50 lần trong 10 năm qua. Nhưng ngay cả khi toàn thế giới chìm đắm trong đồ công nghệ, giới siêu giàu dường như vẫn đứng ngoài vòng quay đó.

Bill Gates luôn nằm trong danh sách những người giàu nhất thế giới suốt 3 thập niên qua. Dù vậy điều đó không có nghĩa ông nuông chiều con cái quá mức. Sở hữu điện thoại di động, máy tính bảng... luôn là ước mơ xa xỉ của các cô cậu nhà Gates trong khi bạn bè đồng trang lứa đều lướt mạng mỗi ngày. Bà Melinda Gates cũng xác nhận thông tin trên và nói đây là quyết định hai vợ chồng đồng thuận đưa ra nhằm giúp con cái phát triển tốt nhất trong tương lai.

Vợ chồng Bill Gates không cho các con sử dụng điện thoại đến khi đủ 15 tuổi.
Vợ chồng Bill Gates không cho các con sử dụng điện thoại đến khi đủ 15 tuổi.

"Trong nhà chúng tôi, trẻ con không được dùng điện thoại thông minh", phu nhân Gates chia sẻ. "Tôi và chồng mình cho con tiền tiêu vặt nhưng không bao giờ mua điện thoại cho chúng. Ngay cả máy vi tính cũng chỉ có đúng một chiếc trong nhà. Bọn trẻ chỉ được dùng cho mục đích học tập, và mỗi lần mở máy đều phải xin phép bố mẹ. Tôi biết các con của mình không thích điều đó, nhưng sau này chúng sẽ dần nhận ra ý nghĩa của việc tránh xa đồ dùng công nghệ".

Bản thân Bill Gates cũng không sử dụng máy tính quá nhiều như mọi người vẫn nghĩ. Trong khi tài liệu đọc ngày càng được số hóa nhiều, ông vẫn giữ thói quen ngồi đọc sách giấy trong phòng riêng ít nhất hai giờ đồng hồ. Tương tự Gates, Steve Jobs lúc sinh thời cũng cấm các con sử dụng đồ công nghệ ở nhà. Thật khó tưởng tượng con cái của nhà sáng lập Apple lại chưa bao giờ được dùng điện thoại iPhone hay máy tính bảng iPad.

Xu hướng nói không với các sản phẩm công nghệ cao cấp cũng xuất hiện trong giới thể thao. Sebastian Vettel, tay đua từng giành 5 chức vô địch Công thức 1 chưa bao giờ mở tài khoản trên mạng xã hội. Vettel tiết lộ anh mới chỉ dùng điện thoại thông minh từ năm 2018. Trước đó tay đua kiếm 40 triệu USD mỗi năm vẫn chỉ quen dùng một chiếc điện thoại "cục gạch" Nokia sản xuất từ năm 1997, và chỉ bỏ khi nó hỏng đến mức không sửa được nữa.

So với những nhân vật nói trên, Mark Zuckerberg sử dụng mạng xã hội tương đối nhiều vì anh là người sáng lập Facebook. Tần suất đăng bài của Zuckerberg ngày một nhiều hơn trong thời gian gần đây, nhưng vị tỷ phú 36 tuổi chưa bao giờ ngồi "lướt phây" quá một giờ đồng hồ mỗi ngày. Anh vẫn duy trì thói quen chạy bộ, đọc sách, cũng như giúp vợ chăm con. Dù Facebook vừa ra một ứng dụng chuyên dành cho trẻ em, bản thân Zuckerberg lại không cho con mình dùng.

Một số chính trị gia như cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton thậm chí còn chưa bao giờ dùng email. Ông Clinton có một trang cá nhân gần 4 triệu người thích trên Facebook, nhưng chỉ đăng bài trung bình 3 tháng một lần. Một điều thú vị khác là Waldorf, trường tư danh giá bậc nhất tại thung lũng Silicon thậm chí còn cấm các học sinh dưới 11 tuổi mang đồ điện tử đến trường. Vậy tại sao giới siêu giàu, nhất là những tỉ phú công nghệ lại không đi theo xu thế chung của số đông?

"Mù" công nghệ là tốt

"Bằng việc bớt thời gian dán mắt vào màn hình máy tính, điện thoại và tham gia các hoạt động thường nhật, trẻ em sẽ duy trì được khả năng học tập và liên tưởng", bà Melinda nhận xét. Đó là nhận định hoàn toàn chính xác. Máy tính cầm tay khiến chúng ta hạn chế luyện tính nhẩm, tính nhanh. Google khiến chúng ta hạn chế ghi nhớ những gì mình đã đọc. YouTube khiến chúng ta hạn chế tìm những khoảnh khắc ý nghĩa trong cuộc sống vì liên tục xem những nội dung vô bổ ở đó.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra đồ công nghệ khiến người sử dụng giảm khả năng tính toán, tư duy và tưởng tượng.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra đồ công nghệ khiến người sử dụng giảm khả năng tính toán, tư duy và tưởng tượng.

Khiến con người suy giảm khả năng học tập và tưởng tượng không phải mặt trái duy nhất của việc lạm dụng công nghệ. Đã bao giờ bạn nghĩ vì sao danh sách đề xuất video tiếp theo trên YouTube luôn dài bất tận và toàn những nội dung yêu thích của bạn? Tại sao Facebook, Twitter tràn ngập những thông báo gửi đến bạn hàng ngày? Máy tính, điện thoại và các ứng dụng đều được thiết lập với mục đích gây nghiện, để người sử dụng không thể rời mắt.

Về bản chất, nghiện smartphone hay mạng xã hội có hành vi tương tự nghiện ma túy. Mỗi lần chơi điện tử, kéo xuống đọc những bài viết mới trên Facebook, não bộ chúng ta dần quen cảm giác lặp đi lặp lại một hoạt động gần như không cần tư duy nhưng lại sản sinh nhiều giá trị thỏa mãn. Tristan Harris, một cựu chuyên gia của Google xác nhận điều này. "Chúng tôi biết mọi thứ về bạn bởi mỗi lần bạn mở ứng dụng, chúng tôi có 1000 người tìm hiểu và khiến bạn phải liên tục dùng nó".

Ngoài ra cũng không thể kể đến mặt trái của đồ công nghệ mới được nhìn nhận nghiêm túc thời gian gần đây: Rò rỉ thông tin cá nhân. Khi ra điều trần trước Quốc hội Mỹ vào năm 2018, Mark Zuckerberg thừa nhận các ứng dụng như Facebook, Instagram được thiết lập để khai thác, thậm chí nghe lén mọi cuộc chuyện trò của người sử dụng. Việc này vẫn tiếp tục diễn ra ngay cả khi người sử dụng gỡ ứng dụng trên điện thoại, thế nên chẳng ai trong giới siêu giàu muốn dùng cả.

Mất thông tin cá nhân cũng đồng nghĩa với nguy cơ chuyện đời tư bị tiết lộ, và kẻ xấu có thể "nhân danh" người nổi tiếng để thực hiện những việc phạm pháp. Ít ngày trước, tài khoản Twitter của Bill Gates và cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama bất ngờ xuất hiện một thông điệp lạ: "Hãy đầu tư vào tiền ảo. Đưa cho tôi 1.000 USD, tôi sẽ lập tức trả bạn 2.000 USD. Điều này chỉ duy trì trong 30 phút nữa thôi, thế nên hãy nhanh chóng chuyển tiền cho tôi theo số tài khoản ở bên dưới".

Không lâu sau khi xảy ra sự cố trên, Giám đốc điều hành của Twitter phải lên tiếng xin lỗi và nhanh chóng khắc phục. Tuy nhiên chẳng ai biết đã có bao nhiêu người mất tiền oan vì nghe theo lời của những kẻ mạo danh Gates hay Obama trên mạng xã hội, và số tiền đó chắc chắn không bao giờ đòi lại được. Những tỷ phú chắc chắn không bao giờ muốn chuyện hy hữu như thế xảy ra thêm lần nữa, vậy nên họ chọn cách sống theo lối "mù" công nghệ để đảm bảo an toàn.

Làm gì nếu không có YouTube, Google?

Khi phu nhân nhà Gates tiết lộ về việc đưa các con đến học ở trường Waldorf, bà cũng chia sẻ luôn một số thông tin thú vị liên quan đến môi trường giáo dục tại nơi đây. 100% học sinh Waldorf là con em của những kỹ sư, chuyên viên cao cấp làm việc tại eBay, Google... nhưng không được tiếp xúc với máy tính tại trường. Ở đây không hề có công cụ tìm kiếm, cũng chẳng có màn hình điện tử nào cả. Thay vào đó giáo viên khuyến khích các em tham gia hoạt động ngoài trời, hoặc tập làm việc nhà như dọn đồ, nấu ăn và may vá.

Các tỷ phú đều biết rõ mặt trái của đồ công nghệ, bởi họ chính là một phần nguyên nhân tạo ra xã hội như hiện tại, nên họ không để bản thân và con cái mình chìm đắm vào. Lệnh cấm thuở nhỏ sẽ dần được nới lỏng ra khi chúng lớn lên để chúng có thể tự ý thức về những điều mình làm, qua đó không phải dựa dẫm quá nhiều vào điện thoại, máy tính hay mạng xã hội. Ngay cả khi được phép dùng điện thoại, bọn trẻ vẫn phải tuân theo quy tắc "không đồ công nghệ" trong bữa ăn hàng ngày.

Điều duy nhất khiến giới siêu giàu không hài lòng về những giới hạn đặt ra cho con cái mình là việc họ không thể duy trì việc đó lâu hơn. Món quà các cô cậu bé nhà Gates hay Jobs muốn nhận trong ngày sinh nhật tuổi 15 luôn là chiếc điện thoại thông minh. Chúng có thể không sử dụng quá nhiều như bạn bè đồng trang lứa, nhưng vẫn là "nghiện đồ công nghệ" trong mắt bố mẹ. Phụ thuộc quá nhiều vào điện thoại thông minh hay máy tính cũng đồng nghĩa với việc hậu duệ của những tỷ phú khó có thể kế tục con đường chông gai mà bố mẹ họ từng chinh phục trước kia. 

Hải Sơn

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.